Danıştay 2. Daire E.2021/16497 K.2025/5460

2- ... Genel Komutanlığı VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : ... İl Jandarma Komutanlığı emrinde yüzbaşı rütbesinde görev yapan davacı, disiplin ceza puanına bağlı olarak 7068 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... karar sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu kararı ile anılan kararın uygun bulunduğuna ilişkin ... günlü, ... sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, 05/11/2017 tarihli kesinleşmiş son disiplin ceza tarihinden geriye doğru bir yıl içerisinde 21 adet disiplin ceza kararı karşılığı toplam 37 disiplin ceza puanı ve son beş yıl içerisinde 35 adet disiplin ceza kararı karşılığı toplam 69 disiplin ceza puanı aldığının tespit edilmesi üzerine 7068 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırıldığı; disiplin kurulunun yasal hükümler nedeniyle bağlı yetki içerisinde olduğu; disiplin cezalarına karşı yargı yolunun açık olduğu,

idari davaya konu olabilecek başka bir işleme neden olan disiplin cezalarının yok hükmünde olmasını gerektirecek bir hukuka aykırılığın mevcut olmaması halinde sadece o ceza nedeniyle hesaplanan disiplin ceza puanının mevzuata uygun biçimde hesaplanıp hesaplanmadığına bakılmakla yetinileceği ve hukuki denetimin bununla sınırlı olarak yapılacağı; dava konusu işlem değerlendirildiğinde, ceza puanına esas alınan disiplin cezalarının dava konusu edilmemek suretiyle kesinleştiği, soruşturma aşamasında davacının savunmasının alındığı, Merkez ve Yüksek Disiplin Kurulunun mevzuatta belirlenen kişi ve makamların katılımı ile toplandığı,

dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinafa konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; disiplini seven ve tesis etmek isteyen bir asker olduğu, amire itiraz etmek gibi bir kültürle yetişmediği, bunun için cezalara karşı dava açmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İl Jandarma Komutanlığı emrinde yüzbaşı rütbesinde görev yapan davacı, hakkında tesis edilen en son disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanını ve geriye doğru son beş yıl içinde de kırk disiplin cezası puanını aştığı gerekçesiyle 7068 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararı ile meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmıştır.

Anılan cezanın, Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla uygun bulunması ve 24/10/2018 günlü Bakan oluruyla kesinleşmesi üzerine davacının ilişiği kesilmiştir.

Davacı tarafından, anılan disiplin kurulu kararlarının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı.

19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiştir.

Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin "Jandarma teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 20/1-ç-3 maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun; asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan yüzbaşı ve altı rütbelerdeki subay, astsubay, uzman jandarma ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezasını vereceği.

"Jandarma teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi" başlıklı 21/1-b maddesinde, Asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları disiplin kurulu, Genel Komutanlık Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki disiplin kurullarının meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarının Jandarma Genel Komutanının onayıyla, meslekten çıkarma cezası kararlarının Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşeceği.

"Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, bu yaptırımların memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından da objektif ve kamusal önemleri bulunmaktadır.

Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.

Disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarının sağlıklı ve objektif olması, disiplin amirleri ve disiplin kurulları üyelerinin olayı objektif değerlendirmesiyle mümkün olduğundan, hakkında soruşturma yürütülen kişilerle arasında husumet bulunan, soruşturmada taraf pozisyonunda olan, soruşturmada tanık olarak ifade veren ve soruşturmayı yürüten kişilerin disiplin amiri sıfatıyla ya da disiplin kurulu üyesi olarak tesis edilecek disiplin cezası işlemine katılamayacakları kabul edilmektedir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 7068 sayılı Kanun'un 19/1-ç ve 19/1-d maddelerinde; Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ve Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun kimlerin katılımıyla oluşacağı belirlenmiş olmakla birlikte; 26. maddesinin 6. fıkrasında disiplin kurulu üyelerinin disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları açıkça düzenlenmiş, geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun ise eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu olayda, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu üyeleri ile Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri incelendiğinde, Merkez Disiplin Kurulunda yer alan Tyn.D.Bşk. Albay Y.T., Personel Başkanı Tuğgeneral İ.B. ile J.Gn.K.Yrd. Korgeneral A.Ç.'nin Yüksek Disiplin Kuruluna da katıldıkları anlaşılmıştır.

Buna göre; davacıya disiplin cezasının verildiği Merkez Disiplin Kuruluna katılan üyelerin, bu cezanın görüşüldüğü Yüksek Disiplin Kurulunda da yer almalarının, objektif ve tarafsız değerlendirmeyi olumsuz yönde etkileyeceği, bu durumun hem disiplin hukuku ilkelerine hem de 7068 sayılı Kanun'un 26/6. maddesine aykırı olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı.

19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiş, "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri,

birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Madde hükümlerinin birlikte incelenmesinden, sözü edilen disiplin kurullarında görev alacak üyelerin bir kısmının "Birim amiri" olarak belirlendiği, bir kısmının ise, belli ünvanları taşıyanlar arasından görevlendirme yoluyla belirlendiği, Jandarma Genel Komutan Yardımcısının her iki Kurulun da (Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu) Başkanı, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının ise her iki Kurulun da üyesi olarak tesbit edildiği görülmektedir.

7068 sayılı Kanun'un aktarılan 26. maddesinde, Disiplin Kurulu üyelerinin hangi hallerde Kurula katılamayacakları düzenlenmiş olup, anılan maddede yer alan istisnalar dışında, Birim amiri olarak belirlenen Personel Daire Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü, vs gibi üyelerin, görevleri başında bulunduğu sürece anılan Disiplin Kuruluna katılımlarının zorunlu olduğu, sözü geçen birimi temsilen bir başka personelin katılamayacağı açıktır.

Her ne kadar maddenin 6. fıkrasında, disiplin kurulu üyelerinin; "disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları" personelin durumlarının görüşüleceği Kurullara katılamayacakları belirtilmekte ise de sözü edilen ifadeden; disiplin amiri olarak disiplin cezası verdikleri ya da disiplin amiri ve/veya muhakkik sıfatıyla soruşturma yaptıkları personelin durumunun görüşüleceği Disiplin Kurullarına katılamayacaklarının anlaşılması gerekmektedir.

Aksi halde, Merkez Disiplin Kurulunca verilen meslekten çıkarma cezaları, Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakan onayıyla kesinleşeceğinden, Merkez Disiplin Kuruluna katılan Genel Komutan Yardımcısı, Personel Daire Başkanı ve Tayin Daire Başkanının, hiçbir şekilde Yüksek Disiplin Kuruluna katılamayacağı sonucunu ortaya çıkar ki, Kanun koyucunun böyle bir amacının olduğu düşünülemez.

Öte yandan, her iki Kurulda ortak üyelerin belirlenmesinin, tarafsızlık ilkesinin korunması açısından hukuka aykırılığı ileri sürülebilir ise de, sözü edilen yasal düzenlemenin, yöntemine uygun şekilde Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılabileceği, bu yöntem kullanılana kadar hukuki geçerliliğinin ve uygulanma zorunluluğunun bulunduğu açıktır.

Nitekim 7068 sayılı Kanun'da, 18/10/2018 tarihli 7148 sayılı yasa değişikliği ile ortak üye bulunmayacak şekilde her iki Kurulun üyeleri değiştirilmiş; değişiklik gerekçesi ise mevcut düzenlemenin hukuka aykırılığı değil, "Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelikleri ve üye sayılarının, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirilmesi" olarak açıklanmıştır.

Bu itibarla dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan yasa hükümlerine uygun olarak oluşturulan Disiplin Kurulu kararlarına dayalı olarak tesis edilen işleme yönelik uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, Jandarma Genel Komutan Yardımcısı, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının her iki Kurulda yer almasının hukuka aykırı olduğundan bahisle verilen bozma kararına katılmıyorum.