Danıştay 2. Daire E.2021/3861 K.2022/5119

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

...

İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı tarafından yapılan ruhsat başvurusunun, yapıya ilişkin bir fen zaptı bulunduğu ve söz konusu yapının yapı kullanma izin kaydının bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği; yapı kullanma izin belgesinin, özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna, ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonları için isteneceği, sayılan bu yerler arasında içkili lokantaya yer verilmediği,

yönetmelikte açıkça ifade edilmeyen bir hususta belediye meclis kararı ile sınırlama getirilemeyeceği, ... günlü, ... sayılı Meclis Kararının 08/10/2014 günlü mahkemelerinin kararı ile iptal edildiği, belediye meclis kararına istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işyerinde ... günlü, ... sayılı fen zaptının düzenlendiği; ruhsatsız binalara işletme ruhsatı verilmemesi sebebiyle davacının talebinin reddedildiği, ... günlü, ... sayılı Belediye Meclis kararı gereği, içkili lokantalara ruhsat tanzim edilmesi için, özel yapı şekli gerektiren işyeri statüsünde değerlendirilerek amacına uygun yapı kullanma izni bulunması şartının getirildiği, şartları taşımayan işyerlerine ruhsat verilemediği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Osmangazi İlçesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazda içkili lokanta faaliyet konulu işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun, anılan işyerine ait ... günlü ve ... sayılı Fen Zaptının mevcut olduğu, ... günlü, ... sayılı Belediye Meclisi Kararına göre içkili lokantanın özel yapı şeklini gerektirdiği ve ilgili yerin yapı kullanma izni bulunmadığı ileri sürülerek reddi üzerine bakılmakta olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 20. maddesinde, "Yapı: a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.", 21.maddesinde, "Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir...", "Yapı Kullanma İzni" başlıklı 30. maddesinde, "Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının,

kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından. 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir.

Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir..." ve "Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" başlıklı 32. maddesinde.

"Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." kurallarına yer verilmiştir.

3572 sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Yasa'nın 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı,

işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, Yönetmeliğin 29. maddesinde; içkili yer bölgesinin, mülki idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında ise il genel meclisi tarafından tespit edileceği ve içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağı belirtilmiş, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde ise,

"Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvurur" düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı kuşkusuzdur

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işyerinin bulunduğu binaya ilişkin olarak 07/07/1983 tarihinde düzenlenen yapı kullanma izin belgesinde, ... mevkii, ... pafta, ... Ada, ... parselin 221,00 m² dükkan olduğunun belirtildiği, ... gün ve ... sayılı fen zaptına göre "inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izninden sonra projesinde 1. normal katında büro olarak görünen 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 no.lu bağımsız bölümlerin ara duvarlarının yıkılarak birleştirildiği ve tek bağımsız bölüm haline getirildiği" tespitlerine yer verildiği ve Encümen tarafından ... günlü, ... sayılı kararla yapıda ruhsatsız değişiklikler yapan kiracı ...'e idari para cezası kesildiği görülmüştür.

İşyeri açılmak istenen yapının tapudaki vasfına uygun, o amaca özgülenmiş, imar, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, iş sağlığı, trafik ve karayolları, kat mülkiyeti ile ilgili düzenlemelere uygun olarak yapıldığını, kullanıma hazır halde olduğunu belirleyen yapı kullanım izni bulunmayan veya bu yapı kullanım izin belgesine aykırı olarak sonradan yapılaşma olduğu tespit edilen yerler için işyeri ruhsatı verilemeyeceği açıktır.

Bu durumda; her ne kadar dayanak meclis kararı ile sınırlama getirilemeyeceği ve anılan meclis kararının Mahkemece iptal edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; yasal düzenlemelere göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı istenen yerler için yapının imara uygun bulunması gerektiğinden, 26/01/2007 günlü fen zaptı uyarınca dava konusu işyerinin; imar mevzuatına aykırı olup olmadığı yönünde araştırma yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus yönünden herhangi bir inceleme yapılmadan verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.