Danıştay 2. Daire E.2021/6992 K.2024/3837

Dava Konusu İstem

Dava; İstanbul Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, "astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını, üstlerini ya da amirlerini haksız yere şikayet etmek" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-9 maddesi uyarınca "4 ay kısa süreli durduruma" cezası ile tecziye edilmesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : .... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının, amir ve üstleri hakkındaki şikayetine konu olan hususun hukuka uygunluğunun mahkeme kararı ile ortaya konulduğu gibi amirlerinin dava aşamasındaki fiilleri nedeniyle yaptığı şikayetin reddedildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın Danıştay Birinci Dairesi kararı ile reddedilerek davacının amir ve üstleri hakkında yaptığı şikayetlerin haksız olduğunun ortaya konulduğu,

öte yandan, gerek şikayet dilekçelerinde, gerekse dava dilekçesinde davacının amir ve üstleri hakkındaki itham ve hitap şekli dikkate alındığında, davacının fiilinin hak arama özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu ifadelerin hak arama sınırlarını aştığı sonucuna varıldığından, davacının fiiline uygun olarak tesis edilen dava konusu disiplin cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; şikayet dilekçesinin hak arama özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, soruşturma raporunda üzerine atılı fiilin sübuta erdiğine ilişkin hukuken geçerli bir gerekçeye yer verilmediği, 1 aylık soruşturma zamanaşımının dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin ve 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, temyiz aşamasında duruşma yapılması yolundaki davacı istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının “Borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek” fili nedeniyle daha önce geçirmiş olduğu soruşturmada, hakkında zamanaşımına uğramış konular üzerinden ve idareyi yanıltıcı belgeler sunularak kendisine haksız yere ceza verildiğinden bahisle soruşturmayı yapan soruşturmacı ile İl Polis Disiplin Kurulu üyeleri ve İstanbul Valisi hakkında şikayetçi olduğu, bu şikayet nedeniyle davacı hakkında, amir ve üstlerini haksız yere şikayet ettiği iddiası ile yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen raporda ise;

davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturmasına istinaden borç ödememeyi alışkanlık haline getirdiğinden bahisle, İstanbul Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun 25/10/2011 günlü işlemi ile 20 ay uzun süreli durdurma cezası ile tecziye edildiği, bu işleme karşı açılan davanın, ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu nedenle konu ile alakalı amir ve üstleri hakkında verdiği şikayetin haksız olduğundan bahisle sübut bulan fiilinin karşılığı olarak Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-9. maddesi uyarınca 4 ay kısa süreli durdurma cezası ile tecziyesi edilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasında; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmüne yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, "Müracaat, şikayet ve dava açma" başlıklı 21. maddesinde; "Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet ve dava açma hakkına sahiptirler. Müracaat ve şikayetler söz veya yazı ile en yakın amirden başlayarak silsile yolu ile şikayet edilen amirler atlanarak yapılır. Müracaat ve şikayetler incelenerek en kısa zamanda ilgiliye bildirilir. Müracaat ve şikayetlerle ilgili esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.

Bu hükme istinaden hazırlanan ve 12/01/1983 günlü, 17926 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmeliğin "Şikayet edenin sorumluluğu" başlıklı 10. maddesinde ise; "Şikayet haklarını kullanan Devlet memurlarına şikayetlerinden dolayı bir ceza verilemez. Ancak, şikayet haklarını bu Yönetmelikte tespit edilen usul ve esaslara aykırı surette kullananların veya her ne surette olursa olsun bu haklarını kullanırken bir suç işleyenlerin sorumlulukları saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-9 maddesinde, "Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını, üstlerini ya da amirlerini haksız yere şikayet etmek" fiili, 4 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

08/03/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/4-a-4 maddesinde ise; ''Amirlerini, üstlerini, aynı rütbedeki arkadaşlarını, astlarını ya da diğer mesai arkadaşlarını haksız yere şikayet etmek" fiili, 4 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine karşı düzenlenen idari yaptırımlardır. "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezası hukuka aykırı olacaktır.

Uyuşmazlıkta; davacının “Borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek” fili nedeniyle 20 ay uzun süreli durdurma cezası ile tecziyesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... günlü ... sayılı kararına karşı açılan davada; ...

İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin kararın, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay 2. Dairesinin 14/06/2023 günlü, E:2021/8844, K:2023/3512 sayılı kararı ve "...dava konusu işlem davacının borç ödememeyi alışkanlık haline getirme fiili nedeniyle tesis edilmiş ise de;

olayda, görüşmelere kapatılmış olan telefon numarasına ait ve eline ulaşmayan telefon faturalarından kaynaklanan borç hakkında icra takibine geçilmiş olmasının, "ödememeyi alışkanlık haline getirme" fiili şeklinde değerlendirilemeyeceği, bu nedenle dava konusu işlemde belirtilen fiilin sübut bulmadığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği..." gerekçesiyle bozulması üzerine, ...

İdare Mahkemesince ... günlü, E:..., K:... sayılı karar ile bozmaya uyma iptal kararı verildiği görülmektedir.

Bu durumda; davacının, şikayetine konu “Borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek” fiili nedeniyle 20 ay uzun süreli durdurma cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin yargı kararı ile iptal edilmiş olmasının tek başına dava konusu disiplin cezasına esas fiili işlemediği sonucunu doğurmayacağı açık olmakla beraber, söz konusu mahkeme kararı ile davacının şikayet dilekçesi ve dosya kapsamındaki diğer bilgi, belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının haksızlığa uğradığını düşünerek şikayet hakkını kullandığı ve bu durumun Anayasa'da ifadesini bulan hak arama hürriyeti kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,

Anayasa ve kanunlarla kendisine tanınan şikayet hakkını kullanmak suretiyle şikayet dilekçesi vermesinde, ilgilileri haksız yere şikayet etmek kastı ve maksadının bulunmadığı anlaşıldığından, davacının şikayet hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını engelleyecek şekilde disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.