Danıştay 2. Daire E.2021/8526 K.2025/3819

Dava Konusu İstem

Dava; Manisa ili, Akhisar İlçe Nüfus Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde düzenlenen “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin ... günlü, ... sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması gerektiği yönünde teklif içeren 27/04/2017 günlü soruşturma raporunun, disiplin amiri olan Akhisar Kaymakamlığınca incelenmesi neticesinde disiplin soruşturmasına ilişkin dosyanın Manisa Valiliğine gönderildiği, Manisa Valiliğinin yazısı ile de Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilmesi için İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne tevdi edildiği, böylelikle disiplin amirinin teklifi alınmadan Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna sunulduğu,

Bu durumda; dava konusu işlemin tesisinden önce disiplin amirlerinin bu yönde herhangi bir isteğinin olmamasına ve disiplin kurullarının "amir" olarak bu yetkiyi kullanabileceğine dair düzenleme bulunmamasına rağmen, dosyanın re'sen ve doğrudan Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilerek, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin 2. fıkrasının "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." yolundaki hükmüne aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinin 2. fıkrasında, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının, idarece usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma sonucu getirilen teklif üzerine, yetkili yüksek disiplin kurulunca verilmesinin öngörülmüş olduğu, madde metninde yer alan "amirlerinin bu yoldaki isteği" ibaresinin de bu hususa ilişkin olduğu, atamaya yetkili amir veya disiplin amiri tarafından, bu konuda özel şekle tabi bir teklifte bulunulması gerektiği yönünde düzenleme bulunmadığından, dava konusu işlemin şekil yönünden hukuka uygun olduğu,

Diğer taraftan, dava dosyasındaki tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının, kendisine verilen yetkileri aşarak usulsüz işlem yapmak suretiyle İçişleri Bakanlığınca Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilen Afgan uyruklu A.J.O. adına, işlem görmeyen MERNİS kayıtları üzerinde değişiklikler yapmak suretiyle usulsüz kayıt oluşturduğu, ayrıca, aynı yöntemle sekiz usulsüz işlem daha yaptığı,

Bu durumda; davacının eylemine uyan Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; kendisine isnat edilen suçun işlendiğine dair somut delil bulunmadığı, ceza soruşturması sürecinin beklenmesi gerektiği, MERNİS sisteminde deneme amacıyla işlem tesis edildiği, işlem sonucunda herhangi bir belge düzenlenmediği ve kamu zararının oluşmadığı, eylemin basit bir denetleme neticesinde ortaya çıkarılabilecek nitelikte olduğu, daha önce disiplin cezası bulunmadığından, hakkında bir alt disiplin cezasının tatbik edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Akhisar İlçe Nüfus Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, kendisine verilen yetkileri aşarak İçişleri Bakanlığınca Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilen Afgan uyruklu A.J O. adına, işlem görmeyen MERNİS kayıtları üzerinde değişiklikler yapmak suretiyle usulsüz kayıt oluşturduğundan bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca tesis edilen ... günlü, ... sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin (E) fıkrasında, "Devlet Memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet Memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır." şeklinde tanımlama yapıldıktan sonra maddenin devamında, "Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ... g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, ..." hükmüne; aynı Kanun'un 131. maddesinde de "... Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının, usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.

Ceza mahkemesi kararlarının disiplin cezalarına etkisinin, 657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 131. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Kamu görevlisinin disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlarının, aynı zamanda ceza kanunu bakımından da suç oluşturması durumunda disiplin yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımının da uygulanması söz konusu olabilecektir. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukukunda uygulanan ilke ve kuralların birbirinden farklı olması nedeniyle kamu görevlisinin ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, kural olarak anılan kamu görevlisine ayrıca disiplin cezası verilmesine engel olmayacaktır.

Öte yandan, ceza yargılaması sonucunda aynı zamanda disiplin cezasının da konusunu oluşturan fiilin kamu görevlisi tarafından işlenip işlenmediği ile ilgili olarak ceza mahkemesinin ulaştığı kanaatin kesin hüküm halini alması durumunda, başka bir yargı merci tarafından maddi olayın oluşu ile ilgili olarak aksi yönde bir yargıya varılamayacağından, fiilin kamu görevlisi tarafından işlenip işlenmediğine ilişkin ceza mahkemesi hükmünün disiplin cezasına ilişkin yargılamada da dikkate alınması gerekmektedir.

Dava dosyasına sunulan belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde; davacının, dava konusu işleme dayanak gösterilen olaydaki fiilleri nedeniyle "Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği ve görevi kötüye kullanma" suçlarından yargılandığı ceza davasının ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayden derdest olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda; davacıya isnat edilen fiilin, aynı zamanda Ceza Kanunu bakımından da suç olduğu göz önüne alındığında; bu suça yönelik ceza yargılaması neticesinde verilecek kararın sonucu da beklenilerek, bakılan uyuşmazlıkta yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.