Danıştay 2. Daire E.2022/2476 K.2025/5589

Dava Konusu İstem

Dava; İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, en son aldığı disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde 28 disiplin cezası puanı aldığından bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 12/1-(a) maddesi gereğince "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi haklarının tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti :.... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K... sayılı kararıyla; davacının en son aldığı disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde toplamda 28 ceza puanı aldığı, ceza puanına esas teşkil eden cezalardan idare mahkemesince iptal edilen kararın olmadığı, dolayısıyla davacının, "en son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa veya daha fazla disiplin cezası almak" fiilini işlediği anlaşılmakla, 7068 sayılı Kanun'un 12/1-(a) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işleme esas teşkil eden disiplin cezalarının usulsüz olarak belli bir dönem aralığında verildiği, mobbinge maruz kaldığı, savunma hakkının ihlal edildiği, performans notlarının yüksek olduğu, disiplin durumu ile ilgili kendisine herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, hukuka aykırı olarak tesis edilen işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, en son aldığı disiplin cezasının kesinleştiği 08/01/2019 tarihten geriye doğru son bir yıl içinde;

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “kınama” cezasının karşılığı olarak 2 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “kınama” cezasının karşılığı olarak 2 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “uyarma” cezasının karşılığı olarak 1 ceza puanının,

- İstanbul İl Polis Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla verilen “4 ay kısa süreli durdurma” cezasının karşılığı olarak 4 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “1 günlük aylıktan kesme” cezasının karşılığı olarak 3 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “1 günlük aylıktan kesme” cezasının karşılığı olarak 3 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “1 günlük aylıktan kesme” cezasının karşılığı olarak 3 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “1 günlük aylıktan kesme" cezasının karşılığı olarak 3 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “uyarma” cezasının karşılığı olarak 1 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ...sayılı işlemiyle tesis edilen “uyarma” cezasının karşılığı olarak 1 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “kınama” cezasının karşılığı olarak 2 ceza puanının,

- Şube Müdürü tarafından re'sen verilen ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işlemiyle tesis edilen “1 günlük aylık kesimi” cezasının karşılığı olarak 3 ceza puanının,

değerlendirmeye alınması suretiyle, toplamda 28 disiplin ceza puanı aldığından bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 12/1-(a) maddesi uyarınca, disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilmesi üzerine, temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesi" başlıklı 12. maddesinde;

"(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilir ve personel hakkında meslekten çıkarma cezası yetkili disiplin kurullarınca verilir:

a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde kırk disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmibeş defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

(2) Aynı disiplin dosyası kapsamında birden fazla disiplin cezası verilmesi halinde en yüksek olanın puanı değerlendirmeye esas alınır.

(3) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması usulü Emniyet Genel Müdürlüğü personeli için ekli (1) sayılı çizelgede, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için ekli (2) sayılı çizelgede gösterilmiştir.

(4) Sözleşmeli personelin sözleşmelerinin feshine ilişkin özel kanunlardaki hükümler saklıdır." hükümlerine yer verilmiş; Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin ceza puanlarının hesaplanması usulünün belirlendiği (I) sayılı çizelgeye göre, disiplin cezalarının karşılığı olarak uyarmanın 1, kınamanın 2, aylıktan kesmenin 3, kısa süreli durdurmanın 4 ve uzun süreli durdurmanın ise 5 ceza puanı gerektirdiği kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un "Soruşturma sonucu verilecek karar" başlıklı 27. maddesinin 3. fıkrasında, disiplin kurulu kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı, ceza verilmesi halinde, gerekçede disiplinsizlik unsurları ile ceza miktarının tayininde esas alınan hususların gösterileceği ifade edilmiştir.

7068 sayılı Kanun'un 12. maddesi çerçevesinde disiplin ceza puanına bağlı olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve uygulamada birliğinin sağlanması amacıyla, Emniyet Genel Müdürlüğünce dağıtım yerlerine gönderilen 23/02/2021 günlü, 15 No'lu Genelge'de. "1.

Personelin farklı zamanlarda gerçekleştirdiği fiillerle ilgili birden fazla soruşturma dosyası aynı tarihte disiplin kurullarınca veya disiplin amirlerince karara bağlanmakta, bu durum personelin aleyhine olacak şekilde ceza puanının dolmasına sebep olmaktadır.

Bu nedenle her bir dosyanın disiplin kurulu veya disiplin amiri tarafından bekletilmeksizin karara bağlanması, 2. Disiplin cezalarına ilişkin tebligat evrakı içerisinde, güncel ceza puanı durumu ve hakkında resen verilen disiplin ceza sayısının da ilgili personele tebliğ edilmesi, 3. Mükerrer ceza verilmesinin engellenmesi amacıyla, aynı disiplin cezasına ilişkin puanın geriye doğru 1 (bir) veya 5 (beş) yıllık dönemlerden yalnızca bir tanesi için değerlendirmeye alınması, 4. Ceza puanına esas teşkil eden cezalardan iptal edilen olup olmadığının tespit edilmesi,

5. Bazı dosyalarda, birbirine yakın sürelerde devamlılık gösteren aynı mahiyetteki eylemler için ayrı ayrı soruşturma onayı alınarak değerlendirildiği ve her bir eylem için ayrı disiplin cezası verildiği gözlemlendiğinden, bahse konu işlemlerin hukukun temel prensiplerinden olan iyi niyet karinesine uygun olarak sonuçlandırılabilmesi bakımından, konu ve kişi birliği olan ve eşzamanlı yürütülen soruşturmaların mümkün olduğunca birleştirilerek tek dosya üzerinden tekamül ettirilmesi" hususlarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

7068 sayılı Kanun’un 12. maddesinde, Kanun kapsamındaki kolluk personeline disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Buna göre disiplin cezasına konu eylemi nedeniyle uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma veya uzun süreli durdurma cezası uygulanan personelin aldığı cezaya karşılık gelen ceza puanı özlük dosyasına işlenmekte ve puanlar toplamı en son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde -en son alınan disiplin cezası puanı da dikkate alınarak- yirmiye ulaşması durumunda, personelin disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiği kabul edilerek hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanmaktadır.

Anılan maddenin Kanun gerekçesinde; madde ile disiplinsizliği alışkanlık haline getiren veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmayan personelin meslekten çıkarılması hususunun düzenlendiği, buna göre, her disiplin cezası için disiplin puanlarının öngörüldüğü, belirlenen süreler içinde belirlenen kadar puan alanların meslekten çıkarılacağının hükme bağlandığı, personelin ıslah olmaması halinde daha ağır bir şekilde cezalandırılması düzenlenerek, herhangi bir disiplin cezası alan personelin mesleki disiplini bozucu fiil ve davranışlarını sürdürmesinin engellenmesinin hedeflendiği belirtilmiştir.

Ceza puanına dayalı olarak Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının düzenlendiği 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun bir kısım maddelerinin iptali istemiyle açılan ve 27/03/2014 günlü, 28954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 28/11/2013 günlü, E:2013/46, K:2013/140 sayılı kararında, belli bir disiplin puanına ulaşma hâlinde verilecek Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının, Kanun'da sayılan diğer disiplin cezalarından ayrı bir ceza olarak öngörüldüğü ve daha önce verilen disiplin cezalarının toplanmasından ibaret otomatik bir karar olmadığı,

ayrı bir ceza olarak öngörülen bu ayırma cezasının, diğer disiplin cezalarından farklı bir makam tarafından ayrı bir usule göre karara bağlandığı, kurulların mevzuatta yer alan koşulların oluşup oluşmadığı konusunda değerlendirme yapma yetkilerinin bulunduğu hususlarına yer verildiği görülmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; Emniyet Genel Müdürlüğü personeli olan polis memuru davacının, en son aldığı disiplin cezasının kesinleştiği 08/01/2019 tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde almış olduğu 12 adet disiplin cezalarına ait puanların toplamının 28 ceza puanına ulaştığı, ceza puanı hesabına dahil edilen disiplin cezalarına karşı davacı tarafından dava veya itiraz yoluna gidilmemesi nedeniyle anılan kararların kesinleştiği anlaşılmakla birlikte, ceza puanı hesabına dahil edilen disiplin cezalarına ilişkin kararlarda, disiplin cezalarının türü belirtilmesine rağmen bu cezaların karşılığı olan ceza puanlarının gösterilmediği veya bu ceza puanlarının özlük dosyasına işlendiğine yönelik davacıya herhangi bir bildirimde bulunulmadığı görülmektedir.

7068 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 3. fıkrasında de belirtildiği üzere, disiplin kurulu kararlarının gerekçeli olarak yazılması kurala bağlanmıştır. Gerekçeden anlaşılması gerekenin ise kural olarak, ilgili hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, isnat edilen fiil veya hallerin hukuki nitelendirmesini, verilecek cezanın düzenlendiği açık mevzuat bilgisini, tereddüte mahal vermeyecek şekilde ceza veya ceza miktarlarını, bu cezaların (uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa veya uzun süreli durdurma) karşılığı ceza puanlarının, itiraz ve/veya kanun yollarının açıkça gösterilmesi olduğu açıktır.

Diğer taraftan, personelin mesleki disiplini bozucu fiil ve davranışlarını sürdürmesinin engellenmesini ve personelin ıslah olmasını amaçlayan ceza puanına dayalı meslekten çıkarma cezasının; diğer disiplin cezalarının karşılığı puanların toplanmasından ibaret otomatik bir karar olmaması nedeniyle, ceza puanı bilgisinin, disiplin cezalarına ilişkin karar metinlerinde yer alması veya ayrıca bildirilmesi hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin de gereğidir. Zira ilginin, bu puanların toplamının yirmi puanı bulması halinde meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılacağını öngörebilmesini, bu hususa ilişkin olarak da, her bir ceza puanına karşı savunma, itiraz veya dava açma hakkını etkin bir şekilde kullanmasını sağlayacaktır.

Nitekim, disiplin ceza puanı uygulaması hakkındaki Emniyet Genel Müdürlüğünün 23/02/2021 günlü, 15 No'lu Genelge'sinde, disiplin ceza puanı uygulamalarında birliğin sağlanması amacıyla, disiplin cezalarına ilişkin tebligat evrakı içerisinde, güncel ceza puanı durumu ve resen verilen disiplin ceza sayısının da ilgili personele tebliğ edilmesi gerektiği açıklığa kavuşturulmuştur.

Bu itibarla, dava konusu işleme esas alınan ve ceza puanı hesabına dahil edilen disiplin cezalarına ilişkin kararlarda, disiplin cezasının karşılığı ceza puanlarına yer verilmemesi veya ceza puanlarının özlük dosyasına işlendiğinin ayrıca davacıya bildirilmemesi karşısında, bu ceza puanlarına yönelik savunma, itiraz veya dava açma hakkının etkin bir şekilde kullandırılmaması nedeniyle, disiplin ceza puanına bağlı olarak davacının meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

7068 sayılı Kanun'un "Disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesi" başlıklı 12. maddesinde "(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilir ve personel hakkında meslekten çıkarma cezası yetkili disiplin kurullarınca verilir: a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak. ... (3) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması usulü Emniyet Genel Müdürlüğü personeli için ekli (1) sayılı çizelgede, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için ekli (2) sayılı çizelgede gösterilmiştir. ..." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un, Emniyet Genel Müdürlüğü personeli için ekli (1) sayılı çizelgesinde; disiplin cezalarından uyarma için 1, kınama için 2, aylıktan kesme için 3, kısa süreli durdurma için 4 ve uzun süreli durdurma disiplin cezası için 5 ceza puanı verileceği belirlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, bu disiplin cezanın uygulanmasına ilişkin olarak; disiplin kurulları veya amirlerince verilen disiplin cezalarının karşılığı olan ceza puanının, ilgili disiplin işleminde ayrıca gösterilmesinin zorunlu olup olmadığı, gösterilmemesi halinde bu durumun, 7068 sayılı Kanun'un 12. maddesinin uygulanmasına engel olup olmayacağının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

7068 sayılı Kanun’un 12. maddesinde, Kanun kapsamındaki kolluk personeline disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlenmiştir. Buna göre disiplin cezasına konu eylemi nedeniyle uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma veya uzun süreli durdurma cezası uygulanan personelin aldığı cezaya karşılık gelen ceza puanı özlük dosyasına işlenmekte ve puanlar toplamı en son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmiye ulaşması durumunda, personelin disiplinsizliği alışkanlık hâline getirdiği kabul edilerek hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanmaktadır.

Yasa ile puanın hesaplanma şeklini ve kapsadığı süreyi açıkça düzenlemekte, ayrıca, disiplinsizliği alışkanlık haline getirme halleri tahdidi şekilde sayıldıktan sonra, bu kapsamdaki ilgili personele verilecek disiplin cezalarının karşılığı ceza puanları öngörülebilir şekilde sabit olarak gösterilmektedir. İdare takdir yetkisinin bulunmadığı bu hususta, bağlı yetki kapsamında işlem tesis etmektedir.

Kural olarak idarenin bildirim yükümlülüğü, öngörülemeyen durumlar için var olup, yasanın açıkça bildirdiği ceza puanını, idarenin ilgiliye bildirmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Disiplin işleminde ceza puanının gösterilmesine engel bir hal olmamakla birlikte, yasanın öngörmediği şekilde idareye, ayrıca ceza puanının bildirim yükümlülüğü getirilemeyeceği, buna bağlı olarak da kesinleşmiş disiplin cezasının sonucunun geçersiz sayılamayacağı açıktır.

Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un 12/1-(a) maddesinin, daha önce verilmiş disiplin cezalarını esas alarak disiplin cezası verilmesini öngören içeriği nedeniyle, disiplin işlemi tesisinden önce, hakkında soruşturma yapılan ilgiliye, dayanak alınan bu yasa maddesinin ve disiplin cezalarının bildirilmesi, soruşturma raporunu inceleyerek etkin bir savunma yapmasına imkan sağlanması yasal bir zorunluluk olup, aksi uygulamanın "savunma hakkının" kullanılması yönünden incelenebileceği kuşkusuzdur. Bu itibarla; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.