Danıştay 2. Daire E.2022/5 K.2025/4261

Dava Konusu İstem

Muğla İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacı, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinde yer alan; "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derece yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" hükmü uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların tazminine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti :... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla.

Devlet memurlarının, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorunda oldukları göz önüne alındığında, Devlet memuru olan davacının yasadışı kaçak kazı yapan şahıslara yardım etmesinin polislik mesleğinin özelliği de dikkate alındığında disiplin hukuku bakımından Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olduğu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi kapsamına girdiği anlaşıldığından; davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesindeki.

"Memurluk Sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derece yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili sübuta erdiğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kendisine dosya kapsamına dair ayrıntılı bilgi ve belge verilmemesinin savunma hakkını ihlal ettiği, üçüncü kişilerin dinlenmesine dair tape kayıtlarının kendisi hakkında delil olarak kullanılmasının hukuka aykırı olduğu, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğu; sonuç itibarıyla dava konusu Devlet memurluğundan çıkarma işleminin dayanaksız olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Muğla Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun... günlü, .../... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların tazminine karar verilmesi amacıyla temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 9. maddesinde; ''(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır...'' hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinde; ''Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

...

E - Devlet memurluğundan çıkarma : Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır.

Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

...

g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.

Bu bağlamda, yapılan soruşturma sonucunda disiplin cezası verilebilmesi için, suça esas fiilin sübuta erdiğine ilişkin tespitin, hukuken geçerli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillere dayanması gerektiği; aksi durumda; Anayasa, uluslararası sözleşmeler ve yargı kararları ile güvence altına alınmış bulunan masumiyet karinesinin ihlali sonucunun doğabileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacının, ... Cumhuriyet Başsavcılığının... sayılı soruşturma dosyası kapsamında "Kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı veya sondaj yapmak" suçuna ilişkin iletişimin dinlenmesi ve kayda alınması kararı sonucunda kendisi hakkındaki konuşma muhtevası değerlendirilerek, kaçak kazı olayına bilfiil katıldığı ve bu nedenle kusurlu olduğu gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziye edildiği görülmektedir.

Disiplin cezasına konu fiilden kaynaklı olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen ceza soruşturmasında yetkisizlik kararı verilerek soruşturma dosyası ... Cumhuriyet Başsavcılığına iletilmiş, anılan Başsavcılıkça dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra ... günlü, Soruşturma No:... sayılı dosyada "Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar" verildiği; söz konusu kararda.

"Şüphelilerin alınan ifadesinde üzerilerine atılı suçu kabul etmedikleri, Şüphelilerin alınan tape kayıtları incelendiğinde suç teşkil edecek herhangi bir delil ve emarenin bulunmadığı, Olay yeri inceleme raporu ve emanet eşyalar üzerinde parmak izi araştırmaları sonucunda da şüphelilere ait bir iz ve emare bulunmadığı, Yapılan soruşturma işlemleri neticesinde; şüphelilerin kazı yaptıkları yer ile ilgili olarak kolluk kuvvetlerince herhangi bir suçüstü yapılamadığı, tape kayıtlarının tek başına yeterli delil olmadığı,

bu evrede şüphelilerin mahkumiyetine yetecek kadar her türlü kuşku ve şüpheden uzak haklarında dava açılması için dosya kapsamında herhangi bir somut delil ve emarenin bu evrede ele geçirilemediği" gerekçesine yer verildiği; devamında, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca aynı soruşturma kapsamında 15/02/2024 tarihli "Daimi Arama Kararı" verildiği görülmüştür.

Savcılık aşamasındaki deliller, değerlendirmeler ve gerekçeler disiplin soruşturması ile birlikte değerlendirildiğinde; tape kayıtlarındaki konuşmaların, hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde dava konusu fiilin işlendiği sonucuna götürecek mahiyette olmadığı; savcılık aşamasındaki beyanlarda tüm şüphelilerin suçlamaları reddettiği, disiplin soruşturması kapsamında ise davacının ifadesine başvurulduğu ve davacının de isnad edilen suçlamaları tümüyle reddettiği; bu haliyle ve bu aşamada davacının kazı yapma olayına iştirak ettiğinin açık ve somut bir şekilde, hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulamadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda; davaya konu fiil yönünden, davacıya isnat edilen suçun sübut bulduğuna ilişkin, her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delil elde edilemediği anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 131. maddesinde, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'un, söz konusu hükmü bağlamında ceza mahkemesi kararlarının disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece birebir aynı suç nev'i bakımından etkili olacağı; başka bir ifadeyle ceza yargılamasındaki beraat kararının konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyebileceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza soruşturması veya kovuşturması sonucunda, suçun unsurlarının oluşmadığı ya da delil yetersizliğinden, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen veya beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden cezalandırılmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Davacı hakkında her ne kadar; "Kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı veya sondaj yapmak" iddiasıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen ceza soruşturmasında ... günlü, Soruşturma No:.../..., sayılı dosyada delil yetersizliğinden "Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar" verilmiş ise de, anılan kararın; ceza hukuku bakımından cezalandırmaya yeterli delil elde edilemediği, suçüstü yapılamadığı, tape kayıtlarının da tek başına yeterli olmadığı gerekçelerine dayandığı gözönüne alındığında; bu kararın disiplin hukuku açısından ceza vermeye engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ile dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; tape kayıtlarında yer alan; davacı ile kaçak kazı yapma olayının şüphelileri arasında geçen konuşmalarda; davacının "tamam devam start verildi" şeklinde kaçak kazıyı yönlendirmeye başladığı, kazı alanına yaklaşan arabanın emniyet güçlerine ait olabileceğinden şüphelenerek, "E. çıkın hemen", "E. dağa taşa gidin", "malzemeleri ne yaptılar, saklasalardı ya, tamam inip yola geldiğiniz zaman haber verin" şeklinde konuşmaları ile yasadışı kaçak kazı yapan şahıslara yardım ettiği hususunun sabit olduğu dikkate alındığında, isnad edilen disiplin suçunun sübuta erdiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; emniyet hizmetinin niteliği de dikkate alındığında, davacının, kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı yapanlara yardım ettiği hususu sübuta erdiğinden, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinde yer alan; "Memurluk Sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derece yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" hükmü uyarınca Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, aksi yönde verilen temyize konu bozma kararına katılmıyoruz.