Danıştay 2. Daire E.2023/3814 K.2024/3419

2- ... Genel Komutanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : Dava, Jandarma Genel Komutanlık emrinde muvazzaf uzman jandarma olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Komutanlığı bünyesinde sözleşmeli astsubay adayı olarak öğrenim görmekte iken, yeterlilik sınavında başarısız olduğundan bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine yönelik 13/08/2021 günlü işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ...

İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararda; sözleşmeli subay adayı olan davacının, Yönetmelikte yer alan usuller uygulanarak yapılan yeterlilik sınavının sözlü sınav kısmında akademik konularda, davacıya; öğrenci soru torbası içerisinden soru kartı çektirildiği, davacı tarafından çekilen 329. soruda, "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri nelerdir?" sorusunun sorulduğu, akabinde 240. soruda, "İşkencenin tanımını yapınız?" ve 244 . soruda "zor ve silah kullanma yetkisinin hukuka uygun olabilmesi gereken sıralama nasıl olmalıdır?" soruları sorulduğu,

komisyon tarafından adaya yanıtlaması için soru kitapçığından sorulan 133. soruda "Bankanın iş yerine işlem tutarını ödemeyi garanti edebilmesi için kartın limitini müsait olup olamadığı, kartın kayıp/çalıntı kaydının bulunup bulunmadığının tespiti doğrultusunda, telefonla ve/veya eletronik olarak yapılan işlemin adı nedir?" sorusunun sorulduğu, akabinde 179. soruda "Konum Temelli Suç Önleme yaklaşımının teorik temellerini hangi suç teorileri oluşturmaktadır?" sorusunun sorulduğu, anılan sorulara davacının verdiği cevaplar dikkate alınarak,

davacıya komisyon başkanı tarafından 15,10,10,10 olmak üzere toplam 45 puan, birinci üye tarafından 30,5,5,5 olmak üzere toplam 45 puan, ikinci üye tarafından 15,10,10,10 olmak üzere toplam 45 puan verildiği ve böylece sözlü sınav not ortalamasının 45 puan olduğu, ayrıca bu hususlar yönünden el yazısıyla tanzim edilen ve komisyon başkan ve üyelerince de ayrıntılı tutanak düzenlenerek imzalandığı, öte yandan atış notunun '60', spor notunun ise '60' olduğu,

bu şekilde Komisyon üyelerinin ayrı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalamasının alınması ve konulara göre not ağırlıklarının (sözlü sınav notunun %70'i, spor notunun %15'i ve atış sınav notunun %15'i olmak üzere) yüzdeleri üzerinden yapılan hesaplama neticesinde davacının yeterlilik sınavı başarı notunun 49,5 (sehven 45,5 yazılmıştır.) olarak tespit edildiği ve bu hususların tutanak altına alındığı, tutanağın komisyon başkanı ve üyeler tarafından imzalandığı,

bu itibarla sözleşmeli astsubay adayı olan davacının, başarılı olabilmesi için 100 tam puan üzerinden alması gereken en az 60 puanın altında kalarak başarısız olduğundan bahisle eğitim merkezinden ilişiğinin kesildiğinin anlaşıldığı, Yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak yapılan yeterlilik sınavında başarısız olduğu gerekçesiyle davacının ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; yeterlilik sınavında karar verici etkiye sahip sözlü sınav aşamasında, kendisine sorulan beş adet sorunun tamamına doğru cevap verdiği,

derslerden başarısız olan öğrencilerin yeterlik sınavının mülakat aşamasında başarılı olması ve kendisinin emsalleri arasında derece dilimindeyken ve mezuniyet ortalaması çok yüksek iken mülakat sınavından başarısız olmasının hayatın olağan akışına ters olduğu, 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesi ile yeterlilik sınavına ilişkin hususların yönetmelik ile belirleneceğinin hüküm altına alındığı, dava konusu olayda olduğu gibi sözlü sınav not ağırlıklarının Senato tarafından belirlenmesinin hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerine aykırı olduğu, sınav komisyonu tarafından tutulan tutanakta 5 soru sorulduğunun belirtildiği,

açıklama kısmının ise 6 soru şeklinde açıklandığı, mesleki bilgi ve uygulama düzeyi (40 puan) kısmında 5 soru sorulmuşsa, ortalama her sorunun puanının 8 puan olması gerektiği, tutanakta 2 sorunun cevabını doğru bildiği belirtildiğinden puanlamanın 16 puan olması gerekirken, başkanın 15 puan , birinci üyenin 30 puan, ikinci üyenin 15 puan vererek yanlış puanlama yapıldığı, davalı idare tarafından dava konusu sınavda sorulan soruların ve kendisi tarafından verilen cevapların objektif bir şekilde kayda alınmadığı,

okula giriş mülakatı sonuçları, akademik ders notları ile yeterlilik sınavında sorulan soruların, optik ve cevap anahtarının davalı idareden celp edilmediği ve doğrudan doğruya davalı idare tarafından sunulan tutanakta yer alan hatalı bilgilere itibar edilerek hüküm kurulduğu, bunun da çelişmeli yargılama ilkesine aykırı olduğu, dava konusu sınavın yargısal denetime elverişli olmayan bir şekilde yapıldığı ve kendisinin yerine getirmesi mümkün olmayan bir ispat yükü altında olduğu, Jandarma Genel Komutanlığının ast-üst ilişkisi içinde hiyerarşi ile yönetildiği,

yeterlilik mülakat heyeti başkanı ve üyelerinin tamamının Jandarma Personeli olduğu ve karar verirken birbirlerinden etkilenmemeleri için tarafsızlık ilkesi gereği heyette bulunan herkes tarafından ayrı ayrı tutanak tanzim edilerek eksik görülen hususlar ve puanlamada kendi görüşlerine yer vermeleri gerekirken, tek bir tutanak tanzim edildiği, diğer üyelerin kıdemli olan heyet başkanı etkisinde kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Jandarma Genel Komutanlığının cevabı: Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. İçişleri Bakanlığının cevabı: Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacının 2020 yılı Uzman Jandarma ve Uzman Erbaşlıktan Astsubaylığa Geçiş sınavı kapsamında yapılan giriş sınavına katıldığı, anılan giriş sınavında yazılı sınav, yeterlilik testi, parkur testi ve mülakat sınavına tabi tutulduğu, mülakat sınavında adayın konu hakkındaki bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüveni, ifade etme yeteneği ve beden dilini kullanma becerilerinin ölçüldüğü, bu sınavlardan başarılı olduğu ve akabinde eğitime başlatıldığı, iki dönem süren eğitim aşamasında vize ve final şeklinde yapılan sınavlara tabi tutulduğu ve akademik başarısının 94,4 olarak hesaplandığı,

ardından spor, atış ve sözlü kısımlardan oluşan üç aşamalı yeterlik sınavına tabi tutulduğu, % 15'er oranında etkili olan spor ve atış kısımlarından 60 puan aldığı, %70 oranında etkili olan sözlü kısımdan ise; akademik konuları oluşturan "mesleki bilgi ve uygulama düzeyine ilişkin" yanıtlarına başkan tarafından 15, üyeler tarafından 30 ve 15 olarak notların takdir edildiği, "bir konuyu kavrayıp özetleme bilgisine ilişkin" başkan tarafından 10, üyeler tarafından 5 ve 10 olarak notların takdir edildiği,

"öz güveni-ikna kabiliyeti ve inandırıcılığına ilişkin" yanıtlarına başkan tarafından 10, üyeler tarafından 5 ve 10 olarak notların takdir edildiği, "liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu"na ilişkin başkan tarafından 10, üyeler tarafından 5 ve 10 olarak notların takdir edildiği ve sözlü sınav ortalama puanının 45 puan olduğu ve 49,5 başarı puanı ile geçme puanı olan 60 puanın altında kaldığı görülmektedir.

Tüm bu verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davacının eğitim sürecindeki sınavlar neticesinde elde ettiği başarı ile yeterlik sözlü sınavındaki başarı düzeyi arasında ciddi bir farkın bulunduğu; akademik başarısının 94,4 olarak hesaplanmışken, aynı konuları kapsayan yeterlik sözlü sınavının "mesleki bilgi ve uygulama düzeyine ilişkin" kısmından komisyon üyelerinin 40 puan üzerinden takdir ettiği notların (15-30-15) ortalamasının 20 olduğu, ancak bu puanlar arasındaki farkın somut sebeplerinin idarece ortaya konulmadığı görülmektedir.

Öte yandan yeterlik sözlü sınavında değerlendirilen diğer parametrelerin ise, giriş mülakat sınavında değerlendirilen parametrelerle benzer nitelikte olduğu, giriş mülakat sınavında başarılı bulunmuş olan davacının, benzer kriterler yönünden değerlendirilerek bu kez başarısız bulunmasının nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığı gibi idarece bu hususa yönelik herhangi bir açıklama da yapılmamıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca bir idari işlemin, dava konusu edilmesi halinde işlemin diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacağı açıktır.

Sebep unsuru, idari işlemin yapılmasını gerektiren, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır. İdare hukukunda sebepsiz idari işlem olamaz. İdarenin tüm işlemleri, idari faaliyetlerin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirmeye yönelen bir sebebe dayanmalıdır.

Bu anlamda, hakkında idari işlem tesis edilenlerce hukuka aykırılık iddialarının etkin bir biçimde ileri sürülebilmesi ve yargı mercii tarafından idari işlemin hukuki denetiminin gerçekleştirilebilmesi için idarece, tesis edilen işlemin maddi ve hukuki sebeplerinin açıkça ortaya konulması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta ise, davacının yeterlik sınavında başarısız sayılması sonucunu doğuracak şekilde verilen düşük notların somut sebepleri idarece ortaya konulmadığı gibi davacının eğitim sürecinde elde ettiği yüksek puanlar ile sözlü sınavda verilen düşük notlar arasındaki çelişkinin makul ve kabul edilebilir şekilde açıklanmadığı tespiti karşısında davacının yeterlik sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.