Danıştay 2. Daire E.2024/4439 K.2025/5107

Dava Konusu İstem

Dava; Kara Kuvvetleri Komutanlığı Balıkesir Kara Astsubay Meslek Yüksekokulunda dış kaynaktan temin edilen muvazzaf astsubay adayı/kursiyer olarak eğitim gören davacı tarafından, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile anılan işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:... sayılı kararıyla; dava dosyası içeriğinde yer alan bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesinden, hakkında istihbari bilgi bulunan kişilerin davacının enişteleri ve kuzeni olduğu, söz konusu istihbari bilgilerin doğrudan davacıyla ilgili olmadığı gibi, davacının kendisini etkileyebileceğine dair somut herhangi bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işleme gerekçe olarak sunulan istihbari bilgilerin tek başına davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğunu gösterecek nitelikte olmadığı sonucuna varıldığı;

öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idarenin hukuka aykırı bulunan işlem ve eylemlerinden kaynaklanan zararın tazmini gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan özlük ve parasal hakların hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarece istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun; işlemin iptali yönünden kısmen gerekçeli reddine, kısmen kabulü ile istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının özlük ve parasal haklarının davacıya ödenmesine ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasına; bu kısım yönünden davanın reddine hükmedilmiştir.

Taraflarca Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Danıştay İkinci Dairesinin 17/04/2024 günlü, E:2023/5117, K:2024/2114 sayılı kararıyla tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince Danıştay İkinci Dairesinin anılan bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararla.

7315 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddelerinde, kişinin kendisine ilişkin kayıtların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bulunduğunun açıkça düzenleme altına alındığı, dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacı hakkında hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunduğundan söz edilemeyeceği, yargılama sürecinde de bu hususta herhangi bir iddia ileri sürülmediği, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olarak değerlendirilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Danıştay İkinci Dairesi kararının davacıya ilişkin kısmı da gözetilerek, dava konusu işlemin iptali ve dava konusu işlem nedeni ile ödenmeyen parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararının ise sonucu itibarıyla yerinde olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; kural olarak idari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapıldığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuata uygun olduğu ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uyarınca genel bütçeye dahil olan idarelerinin yargılama giderleri ve harçlardan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanması, özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle "2017 yılı Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Astsubay" adaylığına son verilerek ilişiğinin kesilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile ilişiğin kesilme tarihinden itibaren yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun, davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının parasal haklarına ilişkin olarak bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının parasal hakların kabulüne ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının öngörüldüğü, bu Kanun'da kamu personeli olmayan öğrencilere ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş ise de; öğrenci statüsündeki kişiler hakkındaki, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan, 4045 sayılı Kanun uyarınca sürdürüldüğü ve açılan davalar devam ederken; konuya ilişkin yasal düzenlemenin, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile yapıldığı, bu Kanun'un 3. maddesinin (8) numaralı fıkrasıyla da bazı maddeleri Anayasa Mahkemesince iptal edilen, 4045 sayılı Kanun'un tamamen yürürlükten kaldırıldığı;

4045 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen işlem nedeniyle açılan davada 7315 sayılı Kanun'un esas alınamayacağını. Anayasa Mahkemesinin 03/06/2021 günlü, E:2020/24, K:2021/39 sayılı kararında, "7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir.

Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır.

Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edildiği görülmektedir.

Buna göre; 4045 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerin iptaline yönelik açılan davalarda, hukuksal denetimin; 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülmesi suretiyle yapılmasına imkan bulunmadığı açıktır.

Öte yandan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir.

Bu doğrultuda, davacının; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 sayılı Kanun'un hükümleri uyarıca idarece yapılmadığı bir aşamada, işleme dayanak olması imkanı bulunmayan 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülerek verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın iptale ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.