Danıştay 2. Daire E.2024/4444 K.2025/5292

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fıkrası, 28/04/2020 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 19/02/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edildiğinden yasal dayanağı ortadan kalkan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların tazmini istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay İkinci Dairesinin 22/04/2024 günlü, E:2023/3999, K:2024/2255 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla.

7315 sayılı Kanun'un 4. ve 5. maddelerinde, kişinin kendisine ilişkin kayıtların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bulunduğunun açıkça düzenleme altına alındığı, bu durumda, dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler ile değişen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının kendisine dair olmayan, babası ve kardeşi ile ilgili istihbari bilgilerin davacı aleyhine değerlendirilemeyecek olması ve davacı hakkında başkaca hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunmaması karşısında davacının,

güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu belirtilerek davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun; dava konusu işlem yönünden gerekçeli reddine, özlük ve parasal haklar yönünden kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak bu kısım yönünden davanın kabulüne, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinin olumsuz sonuçlanması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, dava konusu işlem nedeni ile yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işleme ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlem nedeni ile yoksun kalınan özlük ve parasal haklara yönelik kısmının incelenmesi:

Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işleme ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının özlük ve parasal haklarına ilişkin bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırılması yapılmasının öngörüldüğü, bu Kanun'da kamu personeli olmayan öğrenci ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş ise de; öğrenci statüsündeki kişiler hakkındaki, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan, 4045 sayılı Kanun uyarınca sürdürüldüğü ve açılan davalar devam ederken; konuya ilişkin yasal düzenlemenin, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile yapıldığı, bu Kanun'un 3. maddesinin (8) numaralı fıkrasıyla da bazı maddeleri Anayasa Mahkemesince iptal edilen, 4045 sayılı Kanun'un tamamen yürürlükten kaldırıldığı;

4045 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen işlem nedeniyle açılan davada 7315 sayılı Kanun'un esas alınamayacağını. Anayasa Mahkemesinin 19/02/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararında, " 7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir.

Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır.

Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edildiği görülmektedir.

Buna göre; 4045 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerin iptaline yönelik açılan davalarda, hukuksal denetimin; 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülmesi suretiyle yapılmasına imkan bulunmadığı açıktır.

Öte yandan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir.

Bu doğrultuda, davacının; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 sayılı Kanun'un hükümleri uyarıca idarece yapılmadığı bir aşamada, işleme dayanak olması imkanı bulunmayan 7315 sayılı Kanun'u hükümlerinin geriye yürütülerek verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.