Danıştay 3. Daire E.2023/3190 K.2025/3637

2-(DAVALI) ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

.... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu ... Tekstil Hediyelik Eşya Kağıtçılık Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden alınamayan 2011, 2014 ila 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ... takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 47 ve 85 ila 89 sıraları ile ... takip numaralı ödeme emrinin 32 ila 35 ve 39 ila 44 sıralarında yer alan kamu alacağı,

6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun ile 7020 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılması üzerine şirketin vergi borçları nitelik değiştirip yeni bir borç haline geldiğinden ödenmeyen vergi borçlarının öncelikle asıl borçlu şirketten tahsili amacıyla şirket adına ödeme emri düzenlenip usulüne uygun şekilde tebliğ edildikten sonra davacının sorumluluğuna gidilmesi gerekirken anılan borçlar için doğrudan kanuni temsilci sıfatıyla takibinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

diğer ödeme emirleri içeriği kamu alacağının dayanağını oluşturulan ve asıl borçlu şirkete düzenlenen ... ile ... takip numaralı ödeme emirlerinin elektronik ortamda usulüne uygun bir şekilde tebliğ edildiği, borcun ihtilafsız kesinleştiği,

şirket hakkında yapılan mal varlığı araştırmasından da sonuç alınamadığı anlaşıldığından kanuni temsilci olan davacının sorumluluğuna gidilmesinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 47 ve 85 ila 89. sıraları ile .. takip numaralı ödeme emrinin 32 ila 35 ve 39 ila 44 sıraları dışında kalan kısmı ile ... ve ... takip numaralı ödeme emirleri yönünden dava reddedilmiş, ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 47 ve 85 ila 89. sıraları ile ... takip numaralı ödeme emrinin 32 ila 35 ve 39 ila 44 sıralarında yer alan kamu alacağına ilişkin kısımları ise iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularının, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, malvarlığı araştırmasının yapılmadığı, tüm kanun yolları tüketilmeden sorumluluğuna gidildiği, borcun zamanaşımına uğradığı, ... ve ... takip numaralı ödeme emirlerinin defter ve belge ibraz etmeme fiilinden kaynaklandığı ve hakkında Asliye Ceza Mahkemesinde beraat kararı verildiği ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu ödeme emrinin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının kanuni temsilcisi olduğu asıl borçlu ... Nakliyat Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2011, 2014 ila 2017 yıllarına ait muhtelif borçlarının 6736 ve 7020 sayılı Kanunlar kapsamında 07/10/2016, 29/06/2017 tarihlerinde yapılandırıldığı, anılan yapılandırmaların 18/06/2017 ve 26/09/2017 tarihlerinde ihlal edilmesi nedeniyle iptal edildiği ve sözü edilen şirketten alınmayan kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla ödeme emirlerinin düzenlendiği, borcun ödenmemesi üzerine davacının banka hesabına dava konusu haczin uygulandığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, kararlarda bulunacak hususları düzenleyen 24. maddesinin (b) bendinde, davacının ileri sürdüğü olaylar ve hukuki sebepler ile istem sonucunun kararda belirtileceği, (e) bendinde, kararın dayandığı hukuki sebeplerin, gerekçe ve hükmün kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, bu ödevlerin yerine getirilmemesi yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen vergi ve buna bağlı alacakların kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu 3 ve 4 takip numaralı ödeme emirlerine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun görülmüştür.

Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun, amme borçlusu nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını gerektirdiğinden söz edilemeyeceği ve şirketin kuruluşundan itibaren davacının kanuni temsilci olduğu da göz önünde bulundurulduğunda,

Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 47 ve 85 ila 89. sıraları ile ... takip numaralı ödeme emrinin 32 ila 35 ve 39 ila 44. sıralarında yer alan kamu alacaklarına yönelik kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına davalı idarece yöneltilen istinaf isteminin reddine dair hüküm fıkrasının, davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu değerlendirilmek üzere yeniden karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.

Öte yandan, istinaf merciince de benimsenen Vergi Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında, dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin, 1 ila 47 ve 85 ila 89. sıraları dışında kalan kamu alacağı yönünden dava reddedilmiş ise de bu hususta herhangi bir hukuki değerlendirme yapılmadığı ve gerekçeye yer verilmediği gibi ... takip numaralı ödeme emrinin 32 ila 35 ve 39 ila 44. sıraları dışında kalan kısmının dayanağını oluşturan ve asıl borçlu şirket adına düzenlenen ..., ..., ... ve ... takip numaralı ödeme emirlerinin, yapılandırma kapsamındaki borçlara ilişkin olduğu gözardı edilerek hüküm kurulması yargılama usulüne aykırı düşmüştür.

(X)-KARŞI OY

Kamu alacaklarının tahsilini hızlandırmak ve kolaylaştırmak amacıyla kabul edilen “alacakların yapılandırılması,”, “tahsilatın hızlandırılması”, “vergi barışı” gibi kavramlarla ifade edilen ve geçmiş dönemi etkileyen, geçici bir süre uygulanmak üzere çıkarılan kimi yasal düzenlemelerle, kesinleşmiş alacaklar, kesinleşmemiş veya dava aşamasında bulunan alacaklar ile inceleme ve tarhiyat aşamasındaki alacakların yeniden yapılandırılması, matrah ve vergi artırımı gibi birtakım farklı yöntemler getirilebilmektedir.

Sıkça çıkarılan yasalarla öngörülen bu yöntemler, alacağın yeniden yapılandırılması, kamu alacağından kaynaklanan cezaların veya kamu alacağının fer’ilerinin tahsilinden vazgeçilmesi, vergi incelemesi bağışıklığından yararlanılabilmesi gibi bazı olanaklar sağlanmakta olup, yasada aranılan koşulları taşımaları hâlinde kamu alacağı yükümlülerinin bu yöntemlerden birisine başvurmak suretiyle sağlanan olanaktan yararlanarak borçlarını ödeyebilmeleri mümkündür.

Dayanağını Anayasa'dan alan ve devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması için egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamu alacağı şeklinde tanımlanan verginin, yapılandırmaya konu edilerek yeni vade ve tutarlarda ödenmeye bağlanması işleminin, özel hukuktaki borcun yenilenmesi müessesesine benzetilerek, bu durumun, borcun nitelik değiştirmesine yol açtığı söylenemez.

Yeniden yapılandırılan borcun ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin koşulların ihlali nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda tahsil işlemlerine kalındığı yerden devam edilmesi sorumluluk, takip/tahsilata ilişkin yasa kuralları gereğidir.

Kanuni temsilcilerin vergi ödevlerini hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemiş olmasından kaynaklanan sorumlukları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinde düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği açıklanmış; ikinci fıkrasında, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen ve kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

Buna göre, uyuşmazlığın kanuni temsilcinin vergi borçlarından sorumluluğunun öngörüldüğü yasa kurallarına göre incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 47 ve 85 ilâ 89. sıraları ile ... takip numaralı ödeme emrinin 32 ilâ 35 ve 39 ilâ 44. sıralarında yer alan kamu alacaklarıyla ilgili olarak, asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usule uygun tebliğ edilip edilmediği araştırılarak ulaşılacak sonuca göre davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu değerlendirilerek yeniden karar verilmek üzere Vergi Dava Dairesi kararının buna ilişkin hüküm fıkrasının bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle karara gerekçe yönünden katılmıyorum.