Danıştay 3. Daire E.2023/6556 K.2024/4105

Dava konusu istem: Davacı adına, ortaklarına verdiği ödünç paralar için faiz tahakkuk ettirmeksizin transfer fiyatlandırması yoluyla kazancın bir kısmını örtülü biçimde dağıtarak kayıt ve beyan dışı bıraktığı tespitlerini içeren vergi tekniği raporunun done alındığı takdir komisyonu kararlarına dayanılarak 2009 yılı için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile aynı yılın Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Ekim-Aralık dönemleri için re’sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı geçici vergiler ile aynı yılın Ekim-Aralık dönemi için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı kurum (stopaj) vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı hakkında Yönetim Bilgi Sistemi GİBİNTRA üzerinden yapılan sorgulamada bilançosunda yer alan ortaklardan alacaklar hesabında bulunan tutarlar ile ilgili olarak şirket tarafından ortaklarına verilen borç tutarları karşılığında faiz alınıp alınmadığı hususlarının araştırılarak somut bir şekilde tespitinin yapılması gerekirken,

ortaklara borç verildiği ve bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği halde bunun kayıtlara intikal ettirilip ettirilmediği hususunda herhangi bir araştırma yapılmadan sadece ortaklardan alacaklar hesabında bulunan borç tutarlarına bakılarak faiz geliri elde edildiği halde bunun kayıtlara intikal ettirilmediği varsayımıyla kayıtdışı bırakıldığı belirtilen faiz kazancı üzerinden vergi salınmasının hukuken kabul edilebilir delillerle birlikte somut bir şekilde tespit edilemediğinden tarhiyatta hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu cezalı vergiler kaldırılmıştır.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu tarhiyatın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket hakkında 2009 yılına ilişkin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Vergi Tekniği Raporu'nda; bilançosunda yer alan ortaklardan alacaklar hesabına ilişkin olarak defter ve belgelerine ulaşılamaması nedeniyle, incelemeye veri teşkil etmesi bakımından 2008 dönem sonu ve 2009 dönem sonu bilançolarında beyan edilen ortaklardan alacaklar hesabında yer alan tutarların karşılaştırıldığı, ortaklarından alacaklar hesabının 2008 dönem sonu bilançosunda 421,323,74-TL, 2009 dönem sonunda ise 637.142,92-TL olduğu hususunun Yönetim Bilgi Sistemi GİBİNTRA üzerinden yapılan sorgulamada tespit edildiği,

aradaki fark tutarının davacı tarafından ortaklarına karşılıksız borç verildiği ve verilen bu hizmet karşılığında faiz tahakkuk ettirilmemek suretiyle transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunulduğu,

ortaklarına verdiği borç para için hesaplaması gereken faiz tutarına ilişkin belge düzenlenmediği ve bu faiz tutarının defterlerine hasılat kaydedilmediğinden bahisle ilişkili kişilere bedelsiz olarak kullandırıldığı ileri sürülen para için ilgili dönemde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının öngördüğü reeskont işlemlerinde uygulanacak faiz oranı esas alınmak suretiyle takdir komisyonunca söz konusu vergi tekniği raporu done alınarak takdir edilen matrah üzerinden dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinin (B) işaretli alt bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, bunun yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu, 134. maddesinde ise vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 6. maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu'nun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı, aynı Kanun'un 13. maddesinde, kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı, alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri,

kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemlerin her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirileceği, "ilişkili kişinin" kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade ettiği, ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımlarının da ilişkili kişi sayılacağı,

"emsallere uygunluk ilkesinin " ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade ettiği, emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kâğıtlar olarak saklanmasının zorunlu olduğu, kurumların, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, madde de belirtilen yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanarak tespit edeceği hükmüne yer verilerek,

devamında bu yöntemler belirtilmiş, tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazancın, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, bu maddedeki şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacağı düzenlenerek transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına ilişkin diğer usul ve esaslar kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde yazılı kural, davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki saptamaların maddi delil olarak kabulünü gerektirmektedir.

Buna göre hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporundaki saptamalar, ortaklarına borç para verdiği ve karşılığında faiz tahakkuk ettirmediğini ortaya koyacak mahiyette olmakla birlikte aksi yöndeki iddiaları kanıtlama yükü kendisine düşen davacının, ispat külfetinin gereğini yerine getirmediği dikkate alındığında adına örtülü kazanç dağıtımı nedeniyle tarhiyat yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle tarhiyatın yazılı gerekçeyle kaldırılması yolundaki Vergi Mahkemesi kararının, tarh matrahının hukuka uygunluğu yönünden yapılacak inceleme sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.