Danıştay 3. Daire E.2023/7596 K.2025/1735

Dava konusu istem: Davacı şirketin katma değer vergisi iadesi talebinin reddi üzerine mahsubu talep edilen vergi borçlarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 22/A maddesi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan olan alacağından kesilerek tahsil edilmesi işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: 6183 sayılı Kanun'un 54. maddesine göre, vadesinde ödenmeyen kamu alacağının, teminatın paraya çevrilmesi veya kefilin takibi, kamu borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi ya da gerekli şartların bulunması halinde borçlunun iflasının istenmesi suretiyle cebren tahsil edileceği, 55. maddesinde ise kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları hususunun ödeme emri ile tebliğ olunacağının düzenlendiği,

Mahkemelerince verilen ara kararına davalı idare tarafından verilen cevapta dava konusu işlem tesis edilmeden önce davacı adına mahsubu istenen vergi borçlarının tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmediği bildirildiğinden uyuşmazlık konusu kamu alacağının cebren tahsili için yapılan hacizde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018/Mart döneminde iade alabileceği katma değer vergisi tutarın bulunmadığı ve mahsubu istenilen borçların 15 gün içerisinde ödemesi gerektiği hususunun kendisine bildirildiği, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından davacının vadesi geçmiş borcunun bulunup bulunmadığının sorulması üzerine mahsubu talep edilen vergi borçları sisteme girildiği ve ilgili kurumca davacının alacağından vergi borcuna aktarım yapıldığı, bu nedenle davacının Sosyal Güvenlik Kurumundan olan alacağına konulmuş haciz veya blokaj işleminin söz konusu olmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Uyuşmazlık konusu borçların kesinleşmemesi nedeniyle tahsil edilebilir durumda olmadığı gibi ödeme emri düzenlenmeden yapılan hacizde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin 2018 yılında hesap ve işlemlerinin incelenmesi üzerine katma değer vergisi yönünden düzenlenen ... tarih ve... sayılı Vergi İnceleme Raporundaki tespitlerden hareketle yeniden düzenlenen beyan tablosuna göre 2018 yılının Mart dönemine ilişkin iade talebi reddedilmiştir.

Davalı idare tarafından 17/03/2020 tarihinde tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacının iade alabileceği tutarın bulunmadığı ve mahsubu istenen vergi borçlarının ödenmesi gerektiği hususu davacıya bildirilmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 13/04/2020 tarihinde davacının vadesi geçmiş borcunun bulunup bulunmadığının davalı idareye sorulması üzerine mahsubu talep edilen borçların sisteme vadesi geçmiş borç olarak girilmesi sonrasında, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi uyarınca söz konusu borçlar davacının Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan olan alacağından mahsup edilerek kalan tutar anılan kuruma iade edilmiştir. Bu hususun ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya bildirilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un, 'Amme alacaklarının korunması' bölümünde düzenlenen 22/A maddesinde, Hazine ve Maliye Bakanının, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idarelerinin yapacağı her türlü ödemelerde, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar,

ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, 37. maddesinde, kamu alacaklarının özel kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, 54. maddesinde, vadesinde ödenmeyen kamu alacağının, teminatın paraya çevrilmesi veya kefilin takibi, kamu borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi ya da gerekli şartların bulunması halinde borçlunun iflasının istenmesi suretiyle cebren tahsil edileceği,

55. maddesinde ise kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları hususunun ödeme emri ile tebliğ olunacağı hüküm altına alınmıştır.

Tahsilat Genel Tebliğinin, birinci kısmının ikinci bölümünün V.5.5 maddesinde, Tebliğin ilgili bölümlerinde belirtilen kurum ve kuruluşların, hak sahiplerine ödeme yapmadan önce vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramaları gerektiği, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesinin Maliye Bakanına verdiği “yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu getirme” yetkisine istinaden, Tebliğde belirlenen alacak türlerinden yine Tebliğde belirlenen tutarın üzerinde vadesi geçmiş borcun bulunması halinde, borçlunun talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ödenecek tutardan,

vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarını aşmamak üzere kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması zorunluluğu getirildiği, kesinti tutarının aktarıldığı tahsil dairesinin bu tutarın hak sahibinin borçlarına mahsup edilmesini sağlayacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6183 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerine göre kamu alacağının özel kanunlarda belli edilen sürelerde ödenmemesi halinde tahsil dairelerince haciz ve diğer yollarla cebren tahsil edilebilmesi mümkün olmakla birlikte, bu yola başvurulabilmesi için öncelikle kamu borçlusuna bir ödeme emri düzenlenerek kamu alacağının 15 gün içerisinde ödemesi gerektiğinin tebliğ edilmesi gerekmektedir.

Ancak aynı Kanun'un 22/A maddesi ile bu maddeye dayanılarak çıkarılan Tebliğ'de, düzenlemede belirtilen kurumların kamu borçlusuna yapacakları ödemelerde, borçlunun vadesi geçmiş borcu bulunması halinde söz konusu borç tutarı kadar kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması zorunluluğu getirildiğinden bu durumlarda kamu alacağının ödeme emri ile takip edilmesine gerek bulunmamaktadır.

Zira anılan madde Kanun'un 'amme alacaklarının korunması' bölümünde düzenlenmiş olup kamu alacağının cebren tahsilinden önce ödeme emri düzenlenmesi gerektiğini bildiren 55. madde ise 'kamu alacağının cebren tahsili' bölümünde yer almaktadır.

Bu durumda davacının Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan olan alacaklarının 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi uyarınca vadesi geçmiş vergi borçlarına mahsup edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından aksi yöndeki yazılı gerekçeyle dava konusu işlemi iptal eden Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.