Danıştay 4. Daire E.2023/11535 K.2024/6769

Davalı Bakanlık tarafından kendisine 2872 sayılı Çevre Kanunu ile verilen yetki kapsamında, ceza oranlarının olağanüstü bir şekilde arttırıldığı, cezai yaptırımın Yönetmelik ile getirilemeyeceği, yapılan arttırım oranının TUİK tarafından belirlenen enflasyonun çok üzerinde olduğu, davacı şirketin Anayasa tarafından korunan haklarının, mülkiyet ve eşitlik ilkelerinin zarar gördüğü, devler gelirlerinin olağanüstü arttırıldığı ancak davacının gelirlerinin enflasyonun altında arttığı, artışın hukuka aykırı olduğu, 2872 sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğin (2023/1) iptalinin gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davacının görülmekte olan davayı açma ehliyetinin olmadığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 2. maddesinde kabahatin.

Kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık olarak tanımlandığı, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinde, Kanuna aykırılık halinde uygulanacak idari para cezalarının belirlendiği ve Kabahatler Kanununun 17. maddesinin yedinci fıkrasında idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağının hükme bağlandığı,

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak 24/11/2022 tarihli ve 32023 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 542) uyarınca 2022 yılı için yeniden değerleme oranının %122,93 olarak tespit ve ilan edildiği, buna istinaden de Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğin (2023/1), 29 Aralık 2022 tarih ve 32058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürülüğe girdiği, 1/1/2023 tarihinden itibaren Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen değerleme oranı uyarınca artırılarak uygulanması gerektiği, dava konusu tebliğin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI

Danıştay Savcısı ...

DÜŞÜNCESİ

Dava 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinde düzenlenen idari para cezalarının 01/01/2023 tarihinden itibaren %122,93 oranında arttırılmasına ilişkin 29/12/2022 tarih ve 32058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ'in (2023/1) iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule yönelik iddiaları yerinde görülmemiştir

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinde, Kanuna aykırılık halinde uygulanacak idari para cezaları belirlenmiş. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin yedinci fıkrasında, idarî para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı kurala bağlanmış.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak 24/11/2022 tarih ve 32023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca 2022 yılı için yeniden değerleme oranı %122,93 olarak tespit ve ilan edilmiş, 29/12/2022 tarih ve 32058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu 2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2023/1) de ise,

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinde düzenlenen idari para cezalarının 01/01/2023 tarihinden itibaren %122,93 oranında arttırılması öngörülmüş ve anılan madde uyarınca uygulanacak para cezası miktarları Tebliğ ekinde belirlenmiştir.

İdari para cezaları her takvim yılı başında geçerli olmak üzere 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanmaktadır. Uyuşmazlıkta; davacı şirket tarafından 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına getirilen artışın fahiş olduğundan bahisle artış oranının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmekte ise de.

24/11/2022 tarih ve 32023 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 542 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2022 yılı için yeniden değerleme oranının %122,93 olarak tespit ve ilan edildiği ve 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinde belirtilen ceza miktarlarının dava konusu Tebliğ ile 5326 sayılı Kanunun 17. madde hükmü uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınmak suretiyle 2023 yılı için ayrı ayrı hesaplanarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu Tebliğ'de bu yönüyle mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

24/11/2022 tarihli, 32023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No:542) ile yeniden değerleme oranının 2022 yılı için %122,93 olarak tespit edildiği, 29/12/2022 tarihli, 32058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2872 sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2023/1) ile de 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinde yer alan idari para cezaları için.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17. maddesinin 7. fıkrasında idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacak olan bedelin, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak 24/11/2022 tarihli ve 32023 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 542) uyarınca 2022 yılı için yeniden değerleme oranının % 122,93 olarak tespit ve ilan edildiği,

bu durumda 2872 sayılı Kanunun 20. maddesinde yer alan para cezaları için 01/01/2023 tarihinden itibaren Tebliğ ekinde belirtilen miktarlarda uygulanacağına ilişkin dava konusu Tebliğin tesis edildiği, bu Tebliğin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Usul Yönünden; Davalı idarenin, davacının ehliyetine ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. Esas Yönünden ise;

2872 sayılı Çevre Kanunun 20. maddesinde.

Çevre Kanununa aykırı eylemlerin varlığı halinde uygulanacak idari para cezaları belirlenmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun "İdari para cezası" başlıklı 17. maddesinde; idarî para cezalarının, maktu veya nispi olabileceği, idarî para cezasının, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebileceği, idarî para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı,

bu suretle idarî para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsurunün dikkate alınmayacağı, bu fıkra hükmünün, nispi nitelikteki idarî para cezaları açısından uygulanmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Enflasyon düzeltmesi, yeniden değerleme oranı ve yeniden değerleme" başlıklı Mükerrer 298. maddesinin B) bendinde; "Yeniden değerleme oranı; yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilân edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak 24/11/2022 tarih ve 32023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No:542) uyarınca 2022 yılı için yeniden değerleme oranı %122,93 olarak tespit ve ilan edilmiş, 29/12/2022 tarih ve 32058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu 2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2023/1) de ise, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinde düzenlenen idari para cezalarının 01/01/2023 tarihinden itibaren %122,93 oranında arttırılması öngörülmüş ve anılan madde uyarınca uygulanacak para cezası miktarları Tebliğ ekinde belirlenmiştir.

Kararda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için, Vergi Usul Kanunun mükerrer 298. maddesinin (B) bendinde yer alan Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı ölçüsünde belirlenecek yeniden değerleme oranı dikkate alınmak suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesi uyarınca verilecek idari para cezalarının güncelleneceği, yeniden değerleme oranının 2022 yılı için, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 542) uyarınca %122,93 olarak tespit ve ilan edildiği,

dava konusu Tebliğin de bu düzenleme esas alınmak suretiyle mevzuata uygun olarak tesis edildiği, dava konusu tebliğin dayanağı olan, 24/11/2022 tarih ve 32023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin de (Sıra No: 542) hukuken geçerliliğini koruduğu görüldüğünden, davalı idarece, Kanunla, kendisine verilen düzenleme yetkisi kullanılmak suretiyle tesis edilen dava konusu Tebliğde hukuka aykırılık görülmemiştir.