Danıştay 4. Daire E.2023/11769 K.2023/7203

Dava konusu istem: Kangal Termik Santralini işleten davacı şirkete Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında geçici faaliyet belgesi verilmemesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararda; davacı şirket tarafından işletilen Kangal Termik Santralinin faaliyet gösterebilmesi için geçici faaliyet belgesini alması gerektiği, anılan belgenin verilmesi için Bakanlığa müracaat ederken başvuru formu ekinde Yönetmeliğin Ek-3B'sinde belirtilen evraklar arasında sayılan ve işletmenin tabi olduğu mevzuata göre fiziksel şartların sağlandığına ilişkin il müdürlüğü uygunluk yazısının sunulmasının zorunlu olduğu,

bu kapsamda davacı şirket tarafından, geçici faaliyet belgesi başvurusuna esas olmak üzere İl Müdürlüğü Uygunluk yazısı verilmesi isteğiyle 24/12/2019 tarihinde Sivas Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu, anılan başvuru, "Tesiste kurulu bulunan sürekli emisyon ölçüm sisteminin çevrim içi veri aktarımına uygun olmadığı ve bu konuda Valiliğe sunulmuş ve onaylanmış bir fizibilite raporunun da bulunmadığı'' belirtilerek söz konusu eksikliklerin giderilmesi halinde, il müdürlüğü uygunluk yazısının düzenlenebileceği gerekçesiyle reddedildiği,

bunun üzerine davacı şirket tarafından, geçici faaliyet belgesi düzenlenebilmesi için gereken uygunluk yazısının il müdürlüğünce verilmesi gerektiği, geçici faaliyet belgesine ilişkin başvuruların ve başvuru dosyasında yer alan bilgi, belge ve raporların uygunluğunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek tarafına geçici faaliyet belgesi verilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan davada; davacı şirket tarafından, geçici faaliyet belgesi başvurusuna esas olmak üzere il müdürlüğü uygunluk yazısı verilmesi isteğiyle 24/12/2019 tarihinde Sivas Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla.

"Uyuşmazlık konusu olayda, Geçici Faaliyet Belgesi alınabilmesi için Bakanlığa sunulacak belgeler arasında İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı'nın da bulunduğu, anılan yazının işletmelerin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre fiziksel şartları sağladığına dair bir belge olduğu, davacı şirkete ait termik santral işletmesinde iki üniteye ait bacada kükürt salınımını engellemeye yönelik filtrelerin hiç bulunmadığı, üçüncü ünitedeki filtrenin ise çalışmadığı,

emisyon değerlerinin Bakanlık tarafından anlık olarak kontrolüne yönelik sitemin çalışmadığı ve bu şekilde davacı şirketin, faaliyeti kapsamında çevrenin korunmasına yönelik mevzuatta yer alan şartları yerine getirmediği görülmektedir.

Bu durumda, tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre sağlaması gereken fiziksel şartları dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle sağlamadığı anlaşılan davacı şirketin İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacı şirket tarafından il müdürlüğü uygunluk yazısının verilmesi isteğiyle yapılan başvurunun Sivas Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce reddedildiği, anılan ret işlemine karşı açılan davanın da ....

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği dikkate alındığında, geçici faaliyet belgesi düzenlenebilmesi için Bakanlığa müracaat ederken başvuru formu ekinde Yönetmeliğin Ek-3B'sinde belirtilen evraklar arasında sayılan ve işletmenin tabi olduğu mevzuata göre fiziksel şartları sağladığına ilişkin il müdürlüğü uygunluk yazısının sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin düzenleme karşısında, il müdürlüğü uygunluk yazısı verilmeyen davacı şirketin, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında tarafına geçici faaliyet belgesi verilmesine olanak bulunmadığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinin 6. maddesine göre geçici faaliyet belgesi başvurusunun reddine veya kabulüne karar verecek idarenin Yönetmeliğin Ek-1'de yer alan işletmeler için sadece Bakanlığın olduğu, bu yetkinin devredilmediği, dolayısıyla süreç içerisinde uygunluk yazısının da aslında geçici faaliyet belgesi başvurusunu değerlendirecek olan Bakanlık tarafından dikkate alınması gerektiği, nitekim uygunluk yazısının reddi şeklinde bir işlem tesis edilebileceğine yönelik bir düzenlemenin olmadığı,

mevzuatta il müdürlüğü yazısının tanımına bakıldığında il müdürlüğünün bu konuda değerlendirme veya takdir yetkisinin bulunmadığı, dolayısıyla başvuru sürecinin bu aşamada sonlandırılmasının mümkün olmadığı, uygunluk yazısı başvurusu sırasında il müdürlüğünce sadece durum tespitinin yapılması gerektiği, il müdürlüğü uygunluk yazısı alınamadığı için asıl yetkili Bakanlık tarafından geçici faaliyet belgesi verilmesinin de önünün kapatıldığı, diğer bir ifadeyle, yetki tecavüzünün söz konusu olduğu,

sonuç olarak geçici faaliyet belgesi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Kangal Termik Santralinin faaliyet gösterebilmesi için geçici faaliyet belgesi alması zorunlu olup, bu amaçla Bakanlığa başvuru yapılırken fiziksel şartların sağlandığına ilişkin il müdürlüğü uygunluk yazısının da sunulmasının zorunlu olduğu, söz konusu il müdürlüğü uygunluk yazısını vermeye yetkili kurumun ise, belgenin adından da anlaşılacağı üzere il müdürlüğü olduğu, il müdürlüğünün bu belgeyi düzenlerken hangi hususları dikkate alacağının Bakanlığın web sitesinde yer aldığı, sonuç olarak temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdari Dava Dairesi kararının karşı oyda belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari dava türleri arasında iptal davalarına yer verilmiş olup, iptal davaları; "idarenin kamu gücüne dayanarak kamu hukuku alanında tesis ettiği işlemlere karşı yetki, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar" şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde ise, bir işlemin idari davaya konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi gerekli işlem niteliğinde olması gerektiği hükmüne yer verilmiş, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, 14. maddenin 3. fıkrasının (d) bendinde yazılı hallerde (idari davaya konu edilen işlemin kesin ve yürütülmesi gerekli işlem niteliğinde olmaması halinde) davanın reddine karar verileceği, 14. maddenin 6. fıkrasında da, davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

10/09/2014 tarih ve 29115 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlığını taşıyan 4. maddesinin (i) bendinde.

"İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı: İşletmelerin, tabi olduğu mevzuata göre fiziksel şartları sağladığına ilişkin verilen belgeyi, (...) ifade eder." hükmüne yer verilmiş; aynı Yönetmeliğin ekleri arasında yer alan EK-3B sayılı "Geçici Faaliyet Belgesi Başvuru Formu Ekleri" kısmında, "il müdürlüğü uygunluk yazısı" geçici faaliyet belgesi başvurusu yapılabilmesi için gereken özel belgeler arasında sayılarak,

eklerin sonunda yer alan not kısmında "il müdürlüğü uygunluk yazısı Çevre Şehircilik İl Müdürlükleri tarafından başvuru tarihinden itibaren en geç 2 (iki) ay içerisinde düzenlenir ve 1 (bir) yıl süre ile geçerlidir." notu yer almış, aynı Yönetmeliğin "Geçici faaliyet belgesine ait başvurunun değerlendirilmesi ve belgenin düzenlenmesi" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Geçici faaliyet belgesi başvurusu, EK-3A ve EK-3B’de belirtilen bilgi, belge ve raporlar ile birlikte yapılır.

Başvuru yetkili merci tarafından otuz takvim günü içerisinde değerlendirilir. (2) Söz konusu başvuruda herhangi bir bilgi, belge ve raporun eksik olması halinde, yetkili merci eksiklikleri başvuru sahibine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren eksikliklerin altmış takvim günü içinde tamamlanarak yetkili merciye sunulması zorunludur. Eksiklikleri tamamlanan başvuru yetkili merci tarafından yirmi takvim günü içinde değerlendirilir.

Başvurunun uygun bulunmaması veya belirtilen süre içerisinde eksikliklerin tamamlanarak yetkili merciye sunulmaması durumunda geçici faaliyet belgesi başvurusu reddedilir. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; geçici faaliyet belgesi verilmesi amacıyla Bakanlığa başvurulabilmesi için sunulması gerekli belgeler arasında il müdürlüğü uygunluk yazısının da olması gerektiği, il müdürlüğünce davacıya bu belgenin verilmediği anlaşılmış olup, mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, idari davaya konu olacak işlemin, öncelikle il müdürlüğü uygunluk yazısının verilmemesine ilişkin işlem olduğu açıktır.

Bu durumda, davacı tarafından il müdürlüğü uygunluk yazısının verilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle daha önce davanın açıldığı da dikkate alındığında, gelinen aşama itibarıyla, il müdürlüğü uygunluk yazısının verilmemesine ilişkin işlem dışında, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlemin tesis edilmemesi nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiğinden, ortada tesis edilmiş mevcut bir işlem bulunmadığı halde uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.