Danıştay 4. Daire E.2023/12028 K.2023/6145

2- … 3- … VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi, …, …, …, … ve … mevkiilerinde davalı yanında müdahillerden Elektrik Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan "Alpu Termik Santrali ve Bu Santrale Kömür Sağlayacak Olan Rezerv Alandaki Yeraltı Maden İşletmesi ile Kül Düzenli Depolama Tesisi" projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen … tarih ve … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; idare hukukunda, idarenin tek yanlı işlemlerini kendiliğinden ve/veya itiraz üzerine iptal edebileceği ve/veya geri alabileceği, ayrıca söz konusu işlemlerin dava konusu edilmesi durumunda yargı kararı ile iptal edilebileceği; idari yargı yerlerinde açılmış iptal davalarına konu işlemlerin, idarece geri alınması ve/veya ihtilafı ortadan kaldıracak nitelikte yeni bir işlem tesis edilmesi yahut idari yargı mercilerince iptal edilmesi hâlinde de davanın konusuz kaldığının kabulü gerekeceği açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu … tarih ve … sayılı "ÇED Olumlu" kararının Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği, dolayısıyla söz konusu kararın tesis edildiği tarihten itibaren hukuken ortadan kalktığı görülmektedir.

Bu itibarla; Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi, …, …, …, … ve … mevkiilerinde yapılması planlanan "Alpu Termik Santrali ve Bu Santrale Kömür Sağlayacak Olan Rezerv Alandaki Yeraltı Maden İşletmesi ile Kül Düzenli Depolama Tesisi" projesi ile ilgili verilen … tarih ve … sayılı "ÇED Olumlu" kararı, Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiğinden, konusu kalmayan işbu davada, işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; dosya tekemmül ettikten sonra davanın konusuz kaldığı görüldüğünden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 15. maddesi uyarınca, Tarifede yazılı ücretin tamamı tutarında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği açıktır.

Belirtilen gerekçelerle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının dayandırıldığı ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı temyiz yoluna başvurulduğu, söz konusu kararın bozulması durumunda, işbu kararın da bozulmasının gerekeceği, diğer taraftan, idarenin davanın açılmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle davalı idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilmiş ise de, yapılan yargılamada haklı ya da haksız çıkan tarafın belirlenmediği, idarece sadece işlem tesis edilmesinin dava açılmasına sebebiyet verilmesi olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, ayrıca davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle aleyhe harç hükmedilmesinin de Harçlar Kanununa aykırı olduğu, Mahkeme kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu işlem ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiğinden, işin esasına girilmeksizin karar verilmesine yer olmadığı kararının verildiği, söz konusu kararın hukuka aykırı olduğu, zira anılan iptal kararına karşı temyiz yoluna başvurulduğundan, iptal kararının henüz kesinleşmediği, kararın bu haliyle kabul edilmesi halinde hak kaybı söz konusu olduğundan, söz konusu Mahkeme kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiği, esasa yönelik olarak ise projenin tüm yönleriyle entegre proje olarak kabul edilmek suretiyle hareket edildiği,

rezerv alanına yönelik Hidrojeolojik Etüdü ve Karakterizasyonu Raporu ile Eskişehir-Alpu Kömür Havzası Kaynak Geliştirme, Hidrojeoloji ve Jeoteknik Etüt projesinin hazırlandığı, depo geçirimsizlik tabakasının fiziksel, kimyasal, mekanik ve hidrolik özellikleri depolama tesisinin toprak ve yeraltı suları için oluşturacağı potansiyel riskleri önleyecek nitelikte olmasının sağlanacağı, projeden kaynaklanacak toz emisyonları bakımından kümülatif bir toz emisyon dağılımı modellemesi yapıldığı ve bu değerlerin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirtilen sınır değerleri sağladığı,

gerek tozun yayılmasına karşı gerekse atıkların yönetimi ile ilgili mevzuat gereği alınması gerekli tedbirlere ÇED raporunda yer verildiği, Eskişehir-Alpu kömür sahası hidroloji havzasının kuzey doğusuna konumlandırılan termik santral alanı ile kül depolama alanının, Kızılcaören Akiferi bölgesinde yer aldığı, dolayısıyla yeraltı su tablasının derinde olduğu bir bölge olduğu, ayrıca atık depolama sahasında sızdırmazlık sağlanması ve termik santral alanında gerekli drenaj sistemlerinin kurulacak olması bu üst yapı tesislerinin yeraltı su seviyesi ile ilişkisini minimum seviyeye indirdiği,

ayrıca düzenli depolama tesisi işletmeye alınmadan önce depo tabanında uygulanan sızdırmazlık sisteminin yeterliliği ve etkinliğinin kontrolü amacıyla biri membada, ikisi mansapta olmak üzere 3 adet gözlem kuyusunun açılacağı, işletme döneminde de yılda 4 defa yapılacak analizler ile referans analizler karşılaştırılarak tesisin yeraltı sularına olası kirlilik yükünün tespit edilmesinin sağlanacağı, atık ısının yayılım yönü ve etki mesafesinin belirlenmesine yönelik ÇED özel formatı verilmesi aşamasında atık ısı modellemesinin yapılmasına yönelik inceleme değerlendirme komisyonu (İDK) üyelerinden,

STK'lardan ve vatandaşlardan bir talep gelmediği, söz konusu projede suyun emniyetle alınabileceği en uygun kaynağın mevcut hidrolojik şartlar dahilinde Gökçekaya HES olduğu ve bu kapsamda oluşabilecek teknik arızalara yönelik önlemlere ÇED raporunda yer verildiği, proje için gerekli olan suyun getirilmesi ve deşarjı sırasında yürürlükteki mevzuata uyulacağının ÇED raporunda taahhüt edildiği, bilirkişi raporunda ifade edilen meteorolojik verilerle ilgili yanlışlığın ÇED raporunun yazımı kısmında yapıldığı, modelleme programında yanlışlık yapılmadığı,

meteorolojik veriler bakımından gerek temsil yılının gerekse diğer verilerin seçiminin Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapıldığı, diğer taraftan, "arazi kullanımı ve yer seçim raporu"na göre alternatif alan bulunmadığı, flora ve faunayla ilgili değerlendirmeler İDK tarafından yeterli bulunduğu, santralde kullanılacak su arıtıldıktan sonra deşarj limitleri sağlanarak Porsuk Çayına deşarj edilmesinin planlandığı, kül düzenli depolama tesisinin sınırları içinde yer alan bölmelere ait işletme amacına göre atanmış fonksiyonlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesinin uygulama projesi kapsamında belirleneceği, projede kamu yararı bulunduğu,

projenin muhtemel olumsuz etkilerine karşı alınması gerekli önlemlere ÇED raporunda yer verilmesi nedeniyle ÇED Olumlu kararının hukuka uygun olduğu Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile davanın taraflarının aynı olmadığı, dava konusu işlemin birel işlem olduğu, usul hükümleri açısından her iki davada farklı sonuçlar doğabileceği hususları dikkate alındığında, uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği, Mahkemenin E:… sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile ek bilirkişi raporunun bakılmakta olan davada da hükme esas alınabileceği sonucuna varılmış olup, söz konusu bilirkişi ve ek bilirkişi raporu dikkate alındığında, Mahkeme kararının bozularak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇ

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyize konu İdare Mahkemesi kararında göndermede bulunulan Mahkeme kararı, Dairemizin 09/11/2023 tarih ve E:2023/12018, K:2023/6130 sayılı kararıyla onanmış olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.