Danıştay 4. Daire E.2023/13268 K.2024/5005

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince işin gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “Üçüncü şahısların davaya katılması"na da yer verilmiştir. 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir.". "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir.

Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine, 69. maddesinde ise, müdahilin de yer aldığı asıl davada hükmün taraflar hakkında verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

Ancak yine aynı Kanun'un 65. maddesiyle düzenlenmiş olan ve görülmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin, dava konusu olan şey ya da hak üzerinde bir hak sahibi olduğunu iddia ederek, davanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açması olarak düzenlenmiş olan asli müdahillik kurumu ise İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde bu şekilde bir idari davaya yer verilmemiş olması ve diğer hükümlerinde de asli müdahillik kurumuna yapılmış herhangi bir atıf olmaması nedeniyle idari yargılama sisteminde yer bulamamıştır.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre; yargılama usulü açısından hakkında, müdahale talebinin kabulü kararı verilen ve müdahil sıfatı kazanan üçüncü kişinin, bununla taraf veya bir tarafın temsilcisi olmayacağı, sadece lehine müdahalede bulunduğu tarafın yardımcısı olduğu, davayı ancak katıldığı noktadan itibaren takip edebileceği, kendisinden önce yapılmış olan usul işlemlerinin tekrarlanmasını isteyemeyeceği kabul edilmiştir.

Anılan hususlar müdahilin tek başına kanun yoluna başvurabilmesi açısından değerlendirildiğinde; böyle bir duruma olanak tanıyan açık bir hükmün bulunmadığı bilakis, müdahilin ancak yanında katıldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan usul işlemlerini yapabileceğinin kurala bağlandığı dikkate alındığında, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tarafın iradesine aykırı düşecek şekilde tek başına kanun yollarına başvurabilmesi hukuken mümkün değildir.

Öte yandan, davaya müdahale kurumu, dava açma hakkı yerine kullanılan seçimlik bir hak olmadığı gibi açılmış bir davanın tarafının yerine geçilmesini sağlayan hukuki bir yol da değildir.

Uyuşmazlıkta. Tekirdağ ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesinde bulunan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 59.500,000 m2 yüzölçümlü dolgu alanı nitelikli taşınmaz üzerinde büfe ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/08/2010-15/05/2014 tarihleri arasındaki dönem için toplam 169.332,00-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... günlü ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle açılan davada;

davacının, dava konusu taşınmazın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile imzalanan Tekirdağ 1. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı kira sözleşmesine istinaden kullanıldığı yönündeki iddiası üzerine Mahkemesince, 09/09/2014 tarihinde davanın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığına ihbarına karar verildiği, bunun üzerine davacı yanında müdahil vekili tarafından yapılan 02/10/2014 tarihli davaya katılma talebinin kabul edilmesi sonrasında, Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu kararının Danıştay tarafından bozulduğu,

Mahkemesince bozma kararına uyularak dava konusu işlemlerin 158.478,56-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 10.853,44-TL'lik kısmı yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay İkinci Dairesinin 06/04/2023 tarih ve E:2021/182, K:2023/937 sayılı kararıyla onandığı, bu karara karşı davacı yanında müdahilin tarafından tek başına 18/07/2023 tarihli dilekçeyle kararın düzeltilmesi isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; yukarıda belirtilen hususlar birlikte incelenip değerlendirildiğinde, yanında katıldığı davacı tarafından kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmamış olması karşısında; müdahilin, katıldığı tarafla birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemiş olduğu sonucuna varıldığından, davacı yanında müdahilin karar düzeltme isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu nedenle kararın düzeltilmesi isteminin incelenmeksizin reddine, 24/09/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. Maddesinin atıf yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." ; "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 25/05/2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 03/02/2023 tarih ve E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararında, davaya müdahale müessesi ayrıntılı olarak incelenmiş, bu yolun amacı açıklanmıştır.

Kararda, davanın tarafı olmayan ancak yargılama neticesinde hak veya menfaati etkilenebilecek kişilere haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından Mahkeme önünde hak arama hürriyetinin temin edilmesinin bu yolun amacı olduğu vurgulandıktan sonra, sonuçta, üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki düzenlemeler uyarınca müdahilin yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceğine karar verilmiştir.

Nitekim; Anayasa Mahkemesinin 12/06/2020 günlü, E:2019/115 esas sayılı kararıyla, "Dolayısıyla.... hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı ilkeleri gereğince içtihat yoluyla istisnai durumlar öngörülebilmesine engel teşkil etmemektedir. Aksi yönde bir kabulün hukuki güvenlik ilkesinin öz değil sadece şekil itibarıyla korunması anlamına geleceği gibi temel görevi adaleti tesis etmek olan yargı mercilerinin varlık sebebiyle de bağdaşmayacağı açıktır." gerekçesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre, üçüncü kişinin, görülmekte olan bir davaya taraflardan biri yanında katılabilmesi; davacı ya da davalı konumunda olmamasına karşın, tarafı olmadığı bir davanın sonucundan etkilenme olasılığının varlığı halinde mümkün olup, davaya müdahale yoluyla, hukuki yararı davanın sonucuna bağlı olan üçüncü kişinin, yanında katıldığı tarafla birlikte yargılamaya katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davanın, Tekirdağ ili, Merkez ilçesi, ...

Mahallesinde bulunan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 59.500,000 m2 yüzölçümlü dolgu alanı nitelikli taşınmaz üzerinde büfe ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/08/2010-15/05/2014 tarihleri arasındaki dönem için toplam 169.332,00-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... günlü ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle açıldığı, davacı tarafından, dava konusu taşınmazın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile imzalanan kira sözleşmesine istinaden kullanıldığının ileri sürülerek buna ilişkin bilgi ve belgenin dosyaya sunulduğu,

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığınca da, ecrimisil tahakkuk ettirilen dava konusu alana ilişkin olarak mülkiyet iddiasıyla müdahil sıfatıyla davaya katılma talebinde bulunulduğu ve talebinin Mahkeme tarafından kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, bakılmakta olan davanın konusunun ecrimisil ihbarnamelerinin iptali istemi olduğu ve bu ihbarnamelere dava açma ehliyetine sadece adına ihbarname düzenlenilen davacının sahip olduğu dikkate alındığında, davanın sonucundan etkilenmesi ihtimali olan müdahil Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın, dava kesin olarak sonuçlanıncaya kadar yargılamaya katkıda bulunabileceği, bu nedenle yanında müdahil olarak davaya katıldığı davacı tarafından kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmasa dahi, tek başına kararın düzeltilmesini talep edebileceği düşüncesiyle; müdahilin karar düzeltme isteminin incelenmesi gerektiği oyuyla, istemin incelenmeksizin reddi yönündeki Daire kararına katılmıyoruz.