Danıştay 4. Daire E.2023/13385 K.2024/4348

Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, .............. ve ... sayılı parsellerin açık otopark olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edilmesi nedeniyle ecrimisil bedelinin ödenmesi ve söz konusu alanın boşaltılarak teslim edilmesinin istenilmesine ilişkin... tarih ve E.... sayılı işlemin iptali ile fazla ödemelerin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 9., 13. ve 75. maddeleri ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. ve 85. maddelerine yer verilerek, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre, davaya konusu .............. ve ... sayılı parseller için 01/04/2017-09/09/2019 dönemi için toplam 1.360.278,24 TL, ..., ... ve ... sayılı parseller için ise 01/06/2017-09/09/2019 dönemi için toplam 965.012,39 TL ecrimisil bedelinin hukuka uygun olduğu.

32, ....... ve ... sayılı parseller için anılan tutarı aşan 29.749,32 TL'lik kısım ile ..., ... ve ... sayılı parseller için 172.207,61 TL'lik kısımda ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemle istenilen ecrimisil tutarının sırasıyla 29.749,32 TL'lik ve 172.207,61 TL'lik kısmının iptaline, 1.360.278,24 TL ile 965.012,39 TL kısım yönünden ise davanın reddine; davacının fazladan ödediği toplam 131.272,01 TL'nin davanın açıldığı 12/12/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin talebi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdare Dava Dairesince; taşınmazda yürütülen ticari faaliyetin kattığı değer ve taşınmazın emlak vergisine esas değeri konusunda bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından, bu hususların açıklığa kavuşturulmasının istenilmesi üzerine, bilirkişilerce düzenlenen ek rapora göre, dava konusu ... ada .................. ve ... sayılı parseller açısından 01/04/2017-09/09/2019 dönemi için toplam 2.289.901,70 TL ecrimisil getirisi olabileceği, dava konusu 841 ada ..., ... ve ... sayılı parseller için ise 01/06/2017-09/09/2019 dönemi için toplam 4.331.833,40 TL ecrimisil getirisi olabileceği görüş ve kanaatine varıldığı,

bilirkişilerce yapılan değerlendirmelerin bilimsel olarak makul olduğu göz önüne alındığında, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın hatalı olduğu, kira sözleşmesinin bulunduğu, kira sözleşmesinin iptaline ilişkin yargı kararının bulunmadığı, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi kapsamında ecrimisil istenebilmesi için taşınmaz malın bu Kanun kapsamında sayılan idarelere ait olması gerektiği, anılan Kanun'da davalı idareye yer verilmediği gibi, davalı idarenin özel bütçeli olmadığı,

2560 sayılı Kanun'un 22. maddesinde işlemlerinin 2886 sayılı Kanun'a tabi olmadığı kuralı dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ecrimisil tutarının davalı idarece genel hükümlere göre istenebileceği ve tahsili yoluna gidilebileceğinden, ödemeye davet niteliğindeki dava konusu işlemin tek başına kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığı anlaşılmakla, 2886 sayılı Kanun uyarınca değerlendirme yapılmak suretiyle hüküm kurulmuş ise de, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle,

davacının temyiz isteminin reddi ile İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.

Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.".

75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "... İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur..."; 22. maddesinde, "İSKİ'nin işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunları ile bunların ek ve tadillerine tabi değildir.

Kuruluşun alım, satım ve ihalelerinde uygulanacak esas ve usuller bir yönetmelikle

belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ........... ve 80 sayılı parsellerin açık otopark yeri olarak 01/08/2010 tarihinden itibaren beş aylık süreyle; ..., ... ve ... sayılı parseldeki kargir bina ve arsanın ise gelir getirici işlerde kullanılmak üzere 01/06/2012 tarihinden itibaren bir yıl süre ile davalı idare ile davacı arasında Kira Sözleşmesi ile Kira Sözleşmesi Protokol Şartlarının imzalandığı,

Kira Sözleşmesinin 8. maddesinde, sözleşmede yazılı bulunmayan konulara gereksinim duyulursa 6570 sayılı Kira Kanunu, Medeni Kanun, Borçlar Kanunu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ve diğer yürürlükteki ilgili kanun ve Yargıtay kararlarının uygulanacağının kararlaştırıldığı, kira süresinin 01/06/2014 tarihinde bir yıl süre ile uzatıldığı, davalı idarenin 10/02/2015, 19/02/016, 10/06/2016 ve 19/01/2017 tarihli yazıları ile söz konusu taşınmazların boşaltılarak teslim edilmesi ve teslim tarihine kadar aylık kira bedelinin ödenmesinin istenildiği,

16/11/2017 tarihli noter ihtarıyla da 31/05/2017 tarihine kadar kira bedellerinin ödendiği belirtilerek taşınmazların boşaltılarak teslim edilmesinin ihtar edildiği, sonrasında ise emsal kira getirisine göre ... ada, ................ ve .... sayılı parseller yönünden 01/04/2017-09/09/2019 dönemi için 1.390.027,56 TL, 55, 56 ve 78 sayılı parseller için ise 01/06/2017-09/09/2019 dönemi için 1.137.220,00 TL ecrimisil bedelinin 2886 sayılı Kanun'a atfen ödenmesi ve söz konusu alanın boşaltılarak teslim edilmesine yönelik uyuşmazlık konusu işlemin tesis edildiği,

İdare Mahkemesince uyuşmazlığın 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi, 2886 sayılı Kanun'un 75. ve 85. maddelerine göre değerlendirilerek esası hakkında hüküm kurulduğu, anılan karara karşı tarafların karşılıklı istinaf başvurularının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

2886 sayılı Kanun kapsamında ecrimisil istenebilmesi için taşınmaz malın madde kapsamında sayılan idarelere ait olması gerekmektedir. Bu bağlamda, davalı idarenin belirtilen Kanun maddesinde sayılmadığı, özel bütçeli olmadığı, 2560 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 22. maddesi uyarınca işlemlerinde 2886 sayılı Kanun'a tabi olmadığı kuralı dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ecrimisil tutarını genel hükümlere göre isteyebileceği ve tahsil edebileceğinden, uyuşmazlığa konu tutar hakkında ecrimisil mevzuatının uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.

Nitekim, davalı idareye ait taşınmaz malların kullanımından kaynaklanan ecrimisil alacağı kapsamının Türk Medeni Kanunu'na göre belirleneceğine yönelik Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., ... tarih ve E:..., K:... ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararları da bulunmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlem hakkında genel hükümlere göre değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerekirken, İdare Mahkemesince 2886 sayılı Kanun uyarınca karar verilmesinde ve tarafların istinaf başvurularının Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince reddedilmesinde hukuka ve usule uygunluk görülmemiştir.