Danıştay 4. Daire E.2023/5783 K.2024/7503

2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... Mahallesi mevkisinde bulunan ... ada ... parsel nolu ve tamamı Hazine'ye ait 28.830,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 2.375,00 m²'si üzerinde mesken (konut ve bahçe-üç katlı bina ve müştemilatı) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacıdan 20/07/2013-19/07/2018 dönemine ilişkin 656.111,71 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine tanzim edilen aynı tutarlı ... tarih ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yapılan keşif sonucu aldırılan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu 2.375,00 m² yüz ölçümlü taşınmazın üç katlı konut ve bahçe olarak olarak davacı tarafından kullanıldığının anılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile de sabit olduğu görülmekle birlikte, anılan bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmeler uyarınca, dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu döneme ilişkin dava konusu yere ait ecrimisil değerinin 559.306,35-TL olarak belirtildiği görüldüğünden,

656.111,71-TL tutarlı Ecrimisil İhbarnamesinin ve aynı miktarlı Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesinin 559.306,35-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 96.805,36-TL lik kısmının ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin 96.805,36-TL'lik kısmının iptaline, 559.306,35-TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlemin mevzuatta belirtilen sürelere riayet edilmeksizin düzenlendiği, alanın yanlış hesaplandığı ve emsal değerlendirmenin yanlış tespit edildiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak belirlendiği, davanın reddi gerektiği iddialarıyla davanın aleyhe olan kısmının kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, davanın reddine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup; davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 559.306,35-TL tutarındaki davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası yönünden bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; " Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı İdare elemanlarınca tutulmuş olan 19/07/2018 tarihli tutanak ile ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, 28.830,00 m² alanlı taşınmazın 2.375,00 m²’lik kısmının 25.07.2012 tarihinden beri ... tarafından konut ve bahçe (Üç katlı bina ve müştemilatları) olarak işgal ettikleri tespit edilmiş, yapılan itiraz üzerine İdare elemanları tarafından 21/11/2018 tarihinde mahallinde yeniden yapılan tespitte; ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel, 28.830,00 m² alanlı taşınmazın 2.375,00 m²’lik kısmının 25/07/2012 tarihinden beri ... tarafından konut ve bahçe (Üç katlı bina ve müştemilatları) olarak işgal ettikleri tespiti üzerine davalı idare tarafından Söz konusu taşınmazın cephesinin bulunduğu Yamaçlı Sokağının emlak vergisine esas asgari değeri, 2013 yılı 1.312,25 TL/m²’, 2014 yılı 1.650,00 TL/m²’, 2015 yılı 1.733,33 TL/m²’, 2016 yılı 1.781,69 TL/m , 2017 yılı 1.849,93 TL/m²’ , 2018 yılı 2.774,90 TL/m² olduğu, dava konusu edilen ecrimisil bedeli takdir edilirken.

336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. Maddesi hükmü uyarınca kullanım şekilleri dikkate alınarak E.V.D.'nin %3'ünden az olmamak üzere değerlendirildiği, bu bedellerin "%3 ü hesaplandığında sırası ile 2013 yılı için yıllık m² birim bedeli 40,00-TL 2014 yılı için yıllık m²’ birim bedeli 50,00-TL, 2015 yılı m²’ birim bedeli 52,00-TL, 2016 yılı birim bedeli 54,00-TL, 2017 yılı m²’ birim bedeli olarak 56,00-TL ve 2018 yılı m²’ birim deli olarak 84,00-TL belirlenerek kullanılan yüz ölçüm ve döneme yansıtılarak 656.111,71 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; davaya konu taşınmazın cepheli olduğu Yamaçlı Sokağının 2013 yılına ilişkin emlak vergi değerinin %3'ünün 40,00-TL/m² bedelin ecrimisil hesaplamasına esas alınabileceği belirtilerek; söz konusu birim bedel yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle 2014 yılı için 42,00-TL/m² 2015 yılı için 46,00-TL/m² 2016 yılı için 49,00-TL/m² 2017 yılı için 50,00-TL/m² 2018 yılı için 57,00-TL/m² birim bedeller üzerinden ecrimisil hesabı yapılmış ise de;

yukarıda metni verilen Tebliğ hükmü uyarınca taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilebileceği kuralının açık olduğu ve davaya konu taşınmazın cepheli olduğu Yamaçlı Sokağın emlak vergi değerinin %3'ünün ise 2013 yılı için 40,00-TL/m². 2014 yılı için 42,00-TL/m². 2015 yılı için 46,00-TL/m². 2016 yılı için 49,00-TL/m². 2017 yılı için 50,00-TL/m² 2018 yılı için 57,00-TL/m² olduğu dikkate alındığında.

İdare Mahkemesince yapılan ecrimisil hesabının 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesine aykırı olarak tespit ve takdir edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; temyize konu kararda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı ve taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri,

çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın ecrimisil ihbarnamesinin iptaline yönelik kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.