Danıştay 4. Daire E.2023/5796 K.2024/3667

2- ... Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Zonguldak ili, Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde şirket fabrika sahasında bulunan ... ada, ... parselde kayıtlı 5.640,00 m² yüzölçümlü taşınmazın davalı idare hissesine düşen 2.343,10 m²'lik kısmının ve aynı parselin yanında bulunan ve niteliği park olan 1.350,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 23/05/2015-22/05/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 3.231.462,50 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak toplamda 842.694,90-TL ecrimisil istenilebileceği sonucuna varıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin işlemlerin; 842.694,90-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 2.388.767,06-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin 2.388.767,06 TL'lik kısmının iptaline, 842.694,90 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davaya konu taşınmazların bulunduğu sahanın boş olduğu ve kendilerince kullanılmadığı, 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında taşınmazın sınırına duvar yapıldığı, taşınmaz üzerinde başkaca herhangi bir yapının bulunmadığı, imar uygulaması öncesinde davacıya ait taşınmaz üzerinde bulunan duvar, parselasyon işlemi neticesinde davalı Belediye ve diğer üçüncü kişiler ile hisseli konumda bulunan ... ada, ... parsel ile tescil dışı park olarak belirlenen taşınmaz üzerinde kaldığından kendilerinden ecrimisil istenemeyeceği, ecrimisilin hesaplanmasında bilirkişinin yürürlükten kalkan Yönetmelik hükümlerini uyguladığı ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak tespit edildiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği.

5. fıkrasında, Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı ve 11. fıkrasında ise ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek.

İmar durumu, Yüzölçümü, Niteliği, Verimi (tarım arazilerinde), Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı ve ayrıca 12. fıkrasında da aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,

borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, fabrika sahasında bulunan ... ada ... parselde kayıtlı 5.640,00 m² yüzölçümlü taşınmazın davalı idare hissesine düşen 2.343,10 m²'lik kısmının ve aynı parselin yanında bulunan imar planında park olarak görülen 1.350,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 23/05/2015-22/05/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle toplam 3.231.462,50 TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği, bu işlemlere karşı açılan davada, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor hükme esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

2886 sayılı Yasanın 75. maddesine göre, fuzuli şagilden ecrimisil istenebilmesi için Belediyenin özel mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek veya tüzel kişiler tarafından herhangi bir hukuki ilişki olmaksızın işgal edilmiş olması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacının işgalci olmadığı yönündeki iddialarına karşın hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının işgalci olup olmadığı, işgal edilen alanın ne kadar olduğu ve ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiği yolunda bir araştırma ve inceleme yapılmaksızın ecrimisil bedeli hesaplamasına geçildiği, taraflarca dosyaya sunulan emsallerin kabul edilmeyerek dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan iki taşınmaza ait satış bedelinin emsal alındığı, davaya konu taşınmazlardan 1.350,00 m² yüzölçümlü imar planında park alanı olarak gözüken taşınmaz için birim değeri 871,00 TL/m² olarak,

diğer taşınmaz olan 2.343,10 m²'lik taşınmaz için ise proje geliştirme yöntemi ile değerlendirme de yapılarak 1.650,00 TL/m² birim bedelinin tespit edildiği, buradan taşınmazların değerinin toplam 5.041.965,00 TL olarak bulunduğu,

(Mülga) 16/12/1984 tarih ve 18607 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlete Ait Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesis, Ecrimisil ve Tahliye Yönetmeliğinin 8. maddesinde yer alan, kiraya verilecek yerler için yıllık ecrimisil değeri, satış bedellerinin % 5'inden az olamaz, hükmüne göre hesaplama yapılarak (5.041.965,00 TL'nin % 5 inin 252.098,3 TL) Mayıs 2020 aylık 21.000,00 TL toplam ecrimisil bedeli ise 842.694,90 TL olarak tespit edildiği görülmektedir.

Ecrimisilin; işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ve bu Yönetmelik uyarınca yayımlanan 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğ hükümleri uyarınca emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedelleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar gözönünde bulundurularak Mahkemece, davacının iddiaları karşılanarak işgalin olup olmadığının tespiti yapıldıktan sonra idarece takdir edilen ecrimisil bedelinin usul ve kanuna uygun olup olmadığının uyuşmazlığa konu taşınmazlar için emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedeli ile bu tür taşınmazların serbest piyasada kiralanması halinde rayiç kirasının ne olacağının belirlenmesi ve elde edilen yararın da göz önünde tutulması suretiyle yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor dikkate alınarak ecrimisil bedelinin belirlenmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken;

eksik inceleme sonucu verilen bilirkişi raporu hükme esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptal, kısmen de davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık, tarafların istinaf başvurularının reddine dair verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.