Danıştay 4. Daire E.2023/5854 K.2024/6829

Dava konusu istem: İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkisinde bulunan ... parsel sayılı Hazineye ait taşınmazın 1.982,00 m²'si üzerine spor tesisi (halısaha, cafe ve bahçe/branda kaplı prefabrik yapı müştemilat) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 26/10/2011-25/10/2016 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 434.322,62 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarenin savunmasından ecrimisile konu taşınmazın eğitim kurumu olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildiğinin anlaşıldığı, davacının, tahsis kararına dayalı olarak taşınmaz üzerinde faaliyet gösteren Gaziosmanpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Okul Aile birliği ile imzaladığı kira sözleşmesi karşılığında, söz konusu alanda halı saha işletmesinin fuzuli işgal olarak nitelendirilemeyeceği, dolayısıyla davacı adına düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinde hukuki uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; uyuşmazlıkta, her ne kadar 2663 parselin 1.600,00 m²'lik kısmında halı saha yapılmak için okul aile birliğiyle kira sözleşmesi yapılmasına rağmen, 1.982,00 m² alan üzerine spor tesisi yapıldığı tespitine dayanarak ecrimisil istenilmiş ise de, davalı idarece kira sözleşmesindeki alanı aşan kısım için ecrimisil istenildiğinin belirtilmediği, diğer taraftan davacıyla imzalanan kira sözleşmesine konu 1.600,00 m²'lik alanı aşan kısım için yeniden işlem tesis edilebileceğinin açık olduğu,

bu haliyle, kiralanan kısım dahil edilerek düzenlenen dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, nitekim her yıl kira bedeli Kaymakamlık bünyesinde oluşturulan Komisyon marifetiyle belirlendiğinden durumdan Kaymakamlığın da bilgisinin bulunduğu, dolayısıyla işlemin tamamının iptal edilmesinin yerinde olduğu sonucuna varılmış; açıklanan nedenlerle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ecrimisile konu taşınmazın eğitim kurumu olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildiği, okul aile birliklerinin kantin vb. yerlerin dışındaki salon, açık alan, otopark gibi yerleri kiraya vermesi mümkün olmadığından, Hazine taşınmazı içerisinde yer alan bu yerlerin genel hükümler çerçevesinde tahsisli idarenin uygun görüşüne istinaden kiraya verilebileceği, dolayısıyla fuzuli şagil olduğu anlaşılan davacıdan ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin 70. maddesinde, tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerlerinin, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde defterdarın, ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebileceği; tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili İdarenin bilgisi dışında kullanılmasının veya kullandırılmasının, ecrimisil alınmasını gerektirdiği.

Bakanlığın, bu taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmesine ilişkin olarak adına tahsis yapılan İdarelerle protokol yapmaya yetkili olduğu; tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerlerinin kiralanmasına ilişkin özel mevzuatlarda yer alan hükümlerin saklı olduğu düzenlenmiştir.

09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yayımı tarihinde yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı-Okul Aile Birliği Yönetmeliğinin geçici 1. maddesinde ise, bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce salon, açık alan ve otopark olarak kiraya verilen yerlerin sözleşmelerinin, sözleşme bitim tarihinden sonra yenilenmeyeceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildiği, davacı tarafından okula ait halı sahanın yenilenebilmesi amacıyla 1600 m² alana ihtiyaç duyulduğu için 26/12/2006 tarihli dilekçe ile Küçükköy Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Müdürlüğüne başvurulduğu, İstanbul Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğünün 28/02/2007 tarihli yazısı ile halı sahanın istenilen oranda büyütülmesinde ve kapalı halı saha olarak yapılmasında sakınca bulunmadığının bildirildiği,

16/10/2010 tarihinden itibaren davacı ile söz konusu okulun okul aile birliği arasında yaklaşık 1600 m²'lik halı sahanın işletme hakkının kiralanması için "Okullarda Bulunan Kantin, Açık Alan, Salon Ve Benzeri Yerleri İşletme(Kiralama) Sözleşmesi" imzalandığı, anılan sözleşmenin süresi bittikçe tekrarlandığı, en son 12/02/2016 tarihinde 1 yıl süreli olarak kira sözleşmesinin yenilendiği.

25/10/2016 tarihli taşınmaz tespit tutanağı ile Hazineye ait taşınmazın 1.982,00 m²'sinin üzerine spor tesisi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 26/10/2011-25/10/2016 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 434.322,62 TL ecrimisil istenilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta her ne kadar İdare Dava Dairesince, davalı idarece kira sözleşmesine konu 1600 m²'lik alanı aşan kısım için ecrimisil istenildiğinin belirtilmediği, kiralanan kısım dahil edilerek ecrimisil istenilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, ecrimisil ihbarnamesinin iptali yönündeki Mahkeme kararına ilişkin istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; yukarıda yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı-Okul Aile Birliği Yönetmeliğinin geçici 1. maddesi dikkate alındığında, ecrimisile konu alanın 1600 m²'lik kısmı için en son 16/11/2011 tarihinden itibaren 1 yıl süreli olarak imzalanan kira sözleşmesinin geçerli olduğu, sözleşmenin bitim tarihi olan 16/11/2012 tarihinden sonra yenilenmesinin ise mevzuata aykırı olduğu tartışmasızdır.

Olayda, davacı ile okul aile birliği arasında 1600 m²'lik alan için imzalanan kira sözleşmesinin geçerli olduğu 26/10/2011-16/11/2012 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak, 1.982,00 m²'lik alandan kiralanan kısım düşülerek ulaşılan 382,00 m²'lik alan için; 17/11/2012-25/10/2016 arasındaki dönem için ise 1.982,00 m²'lik işgal alanı için ecrimisil istenebileceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile tarafların iddiaları da göz önünde bulundurularak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, dava konusu ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının saptanması ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.