Danıştay 4. Daire E.2023/6288 K.2024/6856

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokakta bulunan ... pafta, ... parsel numaralı, 5.891 m2 yüzölçümlü ve tamamı Hazineye ait taşınmazın 520 m2'lik kısmının kafeterya ve çaybahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/09/2014-28/03/2016 tarihleri arasındaki dönem için 131.663,68-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemece mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın ecrimisil getirebilecek özellik ve niteliklere sahip olduğu ve 520,00 m2'lik kısmının davacı tarafından “Restaurant ve Bahçe” olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiği,

bu nedenle 01/09/2014 – 28/03/2016 tarihleri arası döneme ait ecrimisil bedelinin toplam 78.855,65-TL olarak hesaplandığı kanaatine yer verildiği görüldüğünden dava dosyasında bulunan bilgi, belgelerle birlikte bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden dava konusu işlemin 78.855,65 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, fazlaya ilişkin 52.808,03 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle; dava konusu işlemin kısmen iptali ile davanın kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince. İlk derece Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda TEFE-ÜFE oranları dikkate alınarak bir hesaplama yapıldığı, taşınmaz emlak vergi değerinin beyan dönemleri arasındaki yıllarda yeniden değerleme oranına göre belirlenmesi,

ecrimisilin bir kamu alacağı olması ve ortada özel hukuk hükümlerinin tatbiki gereken herhangi bir sözleşmenin de bulunmadığı dikkate alındığında, ecrimisil hesaplamasında baz alınan yıla ait birim değerlerin, TEFE veya ÜFE'ye göre değil Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca yayımlanan "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak güncellenmesi suretiyle yapılması gerektiğinden, bilirkişilerce belirlenen ecrimisil bedeli esas alınarak her yıl Maliye Bakanlığınca yayımlanan yeniden değerleme oranlarının anılan tutara uygulanması suretiyle hesaplanan toplam ecrimisil tutarının 79.387,00 TL'na isabet ettiği saptanmış olup,

bu haliyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 79.387,00 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, anılan miktarı aşan 52.276,00 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. açıklanan nedenlerle davalı idare istinaf talebinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 52.276,00 TL'na isabet eden kısmının iptaline, 79.387,00 TL'na isabet eden kısmı yönüyle ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu karara dayanak alınan bilirkişi raporunda ecrimisil hesabının hatalı yapıldığı, ecrimisil bedelini tespit ve takdir hakkının mevzuatla idareye verilmiş olduğu, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %5'i oranında belirlenen birim bedeli üzerinden ecrimisil bedeli takdir edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında.

"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2. Fıkrasında; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5.maddesinin 3.fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemde belirtilen 131.663,68 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin kıymet takdir komisyonunun 25/04/2016 tarihli, 508 sayılı kararına dayandırıldığı, bu kararda işgal edilen alanın 520 m2 olduğu, ecrimisile konu taşınmazın birim bedelinin, emlak vergisine esas asgari değerinin %5'i oranında olmak üzere 2014 yılı için 147,50TL/m2, 2015 yılı için 162,62 TL/m2, 2016 yılı için 171,21 TL/m2 takdir edilip 04/07/2011-18/03/2016 tarihleri arasındaki dönem için toplam 131.663,68 TL ecrimisil bedeli belirlendiği,

buna ilişkin olarak düzenlenen dava konusu ecrimisil ihbarnamesine davacı tarafından yapılan itirazın ise reddedilerek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi düzenlendiği, 01/07/2016 tarihli, 165 sayılı ecrimisil düzeltme komisyon kararında.

2014 yılı emlak vergi değerinin 2.950,00TL/m2 olduğu, işgale konu taşınmazın modern yapı alanları arasında yer alması, işgalin ticari nitelikli olması, kullanılan alanın yüz ölçümünün büyük nitelikli olması ve müşteri kitlesi gibi hususların göz önüne alınarak emlak vergisine esas asgari değerin %5'e göre birim bedeli belirlenip fuzuli işgalin söz konusu olduğu tarihler arasındaki dönem için ÜFE oranında artırılarak toplam ecrimisil bedelinin hesaplandığı bilgilerine yer verildiği yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun, emsal araştırılması yapılmadan, bedele yönelik herhangi bir somut değer sunulmadan ve davacının fuzulen işgal ettiği taşınmazı ticari olarak işletmesinin ecrimisil bedeline yapacağı olumlu katkı dikkate alınmadan, soyut değerlendirmeler yapılarak ecrimisil bedelinin takdir ve tespit edildiği, bu şekilde belirlenen ecrimisil bedelinin dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın ecrimisil miktarını yansıtmadığı açıktır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.