Danıştay 4. Daire E.2023/7019 K.2024/1291

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerinde LPG (otogaz) istasyonu kurulması amacıyla ... Petrol Otomotiv İnşaat Turizm Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... gün ve E: ..., K: .. sayılı kararda; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkim tarafından resen başvurulan deliller için gereken giderlerin davanın taraflarından tahsil edilememesi halinde Hazineden karşılanması gerektiğinin düzenlendiği, bakılmakta olan davanın ise davacının üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği nitelikte olduğu anlaşıldığından, davacıdan tahsil edilemeyen keşif harcı ve bilirkişi ücretinin Hazineden karşılanması cihetine gidilmediği, bu durumda;

mahkemelerince davacıdan iki defa keşif harcı ve bilirkişi ücreti istenmesine rağmen yatırılmadığı görülmüş olup, dava konusu uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde çözüme kavuşturulabilecek nitelikte olduğu dikkate alındığında, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadığından dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Müvekkile ulaşılamadığı için bilirkişi ücretinin yatırılamadığı, söz konusu taşınmaz üzerinde LPG istasyonu kurulması amacıyla verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuka aykırı olduğu, gerekli ölçüm ve mesafelerin tespiti hususlarında keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak somut olay çözülebileceğinden keşif ve bilirkişi incelemesinin re'sen yapılarak masraflarının Hazineden karşılanmasının gerektiği, akaryakıt istasyonunun halkın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlem ile davacı arasında menfaat ilgisinin bulunması nedeniyle davanın esasının incelenmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında, iptal davaları, idârî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra 14. maddesinin 3/c bendinde dava dilekçesinin ehliyet yönünden de inceleneceği.

15. maddesinin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır. Kanundaki tanımdan da anlaşılacağı üzere, idârî işlemlerin hukuka aykırı olduklarından dolayı haklarında iptal davası açılabilmesi için, anılan işlemin davacının menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir. Burada idarenin hukuka uygunluğunu sağlama amacıyla iptal davası açmada hak ihlali yerine menfaat ihlali yeterli görülmüştür.

İptal davasında menfaat ihlali koşulu getirilmesinin sebebi ise, herkese her idari işleme karşı iptal davası açma hakkı tanınmayarak, idarelerin sürekli olarak dava tehdidi altında kalmasını engellemektir.

İptal davasının incelenebilmesinin ön koşullarından biri olan "menfaat” kavramının iptal davasını açan davacı ile dava konusu ettiği idari işlem arasındaki alakayı ifade ettiği ve bu alakanın kişisel, meşru ve güncel olması gerektiği doktrin ve içtihatlarla kabul edilmektedir.

Menfaat ihlalinin güncel olmasını, iptal davasına konu olan idari işlem nedeniyle davacının ihlal edilen menfaatinin, iptal davası açıldığı anda var olması ve bu ihlalin dava sonuna kadar devam etmesi olarak kabulü gerekmektedir. Bundan da anlaşılacağı üzere, iptal davasının açıldığı zaman ve bu dava süresince (dava sonuçlanıncaya kadar) menfaat ihlalinin devam etmesi gerekmektedir.

Davacının Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... numaralı parselde yer alan ... numaralı bağımsız bölümün maliki olduğu; Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerinde akaryakıt - LPG istasyonu kurulması amacıyla Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Petrol Otomotiv İnşaat Turizm Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, davacının maliki olduğu bağımsız bölümün işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen LPG istasyonu yakınında olduğu, ilgili LPG (otogaz) istasyonunun kişi ve çevre güvenliği açısından maddi ve manevi zararlara sebebiyet vereceği gerekçesiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabul edildiği, taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığının, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlendiği,

davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunmasının dava açma ehliyeti için gerekli sayıldığı göz önüne alındığında, dava konusu parselin yakınında ... ada ... sayılı parselde yer alan ... numaralı bağımsız bölümün maliki olan davacı tarafından akaryakıt ruhsatının iptalinin istemiyle açılan davada, ruhsatın iptali istenirken insan sağlığı, çevre ve güvenlik açısından son derece tehlikeli ve olumsuz sonuçların meydana gelebileceği, dava konusu parselin çok yakınında özel okul, devlet okulu, hastane, cami gibi yapıların bulunduğu iddia edilmiş ise de,

davacı ile dava konusu işlem arasında doğrudan bir menfaat ilişkisi kurulamadığı, dava dilekçesinde hangi yönleriyle menfaatini ihlal ettiğinin tam olarak açıklanmadığının görüldüğü, Anayasa’da öngörülen hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak hukuka aykırı olan her idari işleme karşı idari yargı yerlerinde iptal davası açılabileceği kabul edilmekle birlikte, idarenin sürekli olarak dava tehdidi altında olmasının idareyi işlevsiz hale getireceği hususu da nazara alındığında, hukuken korunmaya değer meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.