Danıştay 4. Daire E.2023/7107 K.2023/5214

Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi olduğu Kastamonu İli, Taşköprü İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde bulunan taşınmazı kiralayan ... tarafından işletilen ... Ekmek Fırını unvanlı işyerine Taşköprü Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 08/01/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi istemiyle yapılan 03/02/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın dükkan niteliğinde bulunduğu ve fırın olarak davacı tarafından ... 'e kiralandığı, söz konusu fırınının 08/01/2016 tarihinde faaliyete geçtiği, davacının fırını kiraya vermesi ve kendisinin de aynı yerde ikamet etmesi sebebiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatını 08/01/2016 tarihinde öğrendiğinin kabulü gerekeceği,

dolayısıyla bu tarihten itibaren 60 gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca idareye başvurulması ve talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, aradan uzun bir zaman geçtikten sonra, idareye yapılan 03/02/2020 tarihli başvurunun reddi üzerine 27/02/2020 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı sebebiyle reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve İdare Mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler, altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlem yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebileceği, başvurunun işlemeye başlayan dava açma süresini durduracağı açıklanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının maliki olduğu taşınmazı fırın işletmesi olarak kiraya yerdiği, söz konusu işletmenin 08/01/2016 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı, aynı binada ikamet eden davacı tarafından ruhsat verilmesinden uzun zaman sonra işyerinin ısı yüksekliği sebebiyle binanın depremlere dayanıklılığı azaldığı ileri sürülerek ruhsatın iptali talebiyle idareye yapılan 03/02/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin 10/02/2020 tarihli işleminin iptali istemiyle 27/02/2020 tarihinde işbu davanın açıldığı, İdare Mahkemesince, davacının başvurusu 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında değerlendirilerek davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İlgilisi tarafından idareye yapılan bir başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında mı, yoksa 11. maddesi kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiği konusunda karar verebilmek için başvurunun içeriğine ve hangi amaçla yapıldığına bakmak gerekmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi, daha önceden idarece tesis edilmiş olan idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi amacıyla yapılacak başvurulara ilişkindir.

Bir başvurunun 11. madde kapsamında değerlendirilebilmesi için yeni bir hukuki durum oluşması söz konusu olmayıp tam tersine mevcut hukuki durumu olumsuz etkileyen işlemin bir kez daha gözden geçirilmesi amacıyla yapılması gerekmektedir.

Bununla birlikte mevcut hukuki durumun yeniden değerlendirilmesi ve hukuki durumda değişiklik yaratacak yeni bir işlem tesis edilmesi amacıyla yapılacak başvurunun 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında değil, 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi, dava açma süresinin de buna göre belirlenmesi gerekmektedir.

Başvurunun 10. madde ya da 11. madde kapsamında değerlendirilmesindeki temel kriter, başvuru sahibinin hangi amaçla başvurusunu yaptığı ve ortada mevcut bir işlemin bulunup bulunmadığıdır.

Uyuşmazlıkta, ekmek fırını işyeri açma ve çalışma ruhsatının, işyerinde yapılacak değişikliklerle her zaman ruhsata aykırı hale getirilebileceği dikkate alındığında, davacının idareye yaptığı başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında hukuki durumda değişiklik oluşturacak yeni bir başvuru olduğunun kabulü gerekmektedir. Bu durumda, davacı tarafından 03/02/2020 tarihinde yapılan başvurunun 10/02/2020 tarihinde reddi üzerine 27/02/2020 tarihinde yasal dava açma süresi olan 60 gün içinde davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın esasının incelenmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.