Danıştay 4. Daire E.2023/7402 K.2023/6616

Dava konusu istem: Bursa ili, Yıldırım İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi No:… adresinde ve tapuda … ada, … nolu parselde kayıtlı taşınmazda faaliyet gösteren akaryakıt satış istasyonu sahibi davacı şirket tarafından, ''ruhsatın teslim edildiği tarihten itibaren on (10) işgünü içerisinde LPG lisansını alması" koşulu ile düzenlenmiş olan … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve E… sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin tesis edilmesine sebep teşkil eden … sayılı LPG Otogaz Bayilik Lisansının sonlandırılmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olup olmadığının saptanması bakılmakta olan davanın çözümü bakımından önem arz etmekte olup, davacı şirket tarafından … başlangıç ve … bitiş tarihli … numaralı LPG (Otogaz) Bayilik Lisansının sonlandırılmasına ilişkin kararın iptali istemiyle, ...

İdare Mahkemesinin … esasına kayden açılan davada.

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile davacı şirket adına 10 iş günü içerisinde LPG Lisansı almak koşuluyla … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesi üzerine, davalı idarece bu 10 günlük süre içerisinde yargı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilen işlemin hukuk aleminden kaldırılarak davacı şirketin LPG Otogaz Bayilik Lisansının yeniden geçerlilik kazanmasına karar vermesi gerekirken verilmediği anlaşıldığından,

davacı şirkete ait LPG Piyasası Otogaz Bayilik Lisansının sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşıldığından davacı şirketin LPG (Otogaz) Bayilik Lisansının sonlandırılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırılığının yargı kararı ile saptanmış olması karşısında, LPG (Otogaz) Bayilik Lisansının sonlandırılması sebebine dayanılarak davacı şirketin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince.

Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin, 37. maddesinde, şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağının hüküm altına alındığı, davacı şirket adına düzenlenen 18/07/2016 tarihli asgari mesafe tespit tutanağının hukuka aykırılığının yargı kararıyla kesin olarak tespit edilip iptal edildiği,

davacı şirket tarafından … tarihli ve … numaralı bayilik lisansının sonlandırılmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Daire Başkanlığının … tarihli ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada,. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararı ile, davanın reddine karar verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesince verilen kararının kaldırılmasına ve davanın reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Söz konusu akaryakıt istasyonunun bölgedeki ilk faal akaryakıt istasyonu olduğu, dolayısıyla mesafe şartı aranmayacağı, açılmış muhtelif davalarda davacı lehine kararlar verildiği, kazanılmış haklarının bulunduğu ve buna yönelik bir değerlendirme yapılmadığı ve işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı şirket adına düzenlenen asgari mesafe tespit tutanaklarının yargı kararıyla iptal edildiği, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde.

"İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında.

"Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır...

İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur.

Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 28. maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80. maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir.

Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmüne yer verilmiştir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinde; " (...) Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.” hükmü; 17/06/2004 tarih ve 25495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Mesafe Kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde ise; "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." hükmü düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 31/05/2011 tarihli toplantısında alınan Petrol Piyasasında lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı'nın "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ç) bendinde, asgari mesafe tespit tutanağı; Büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanları içinde Büyükşehir Belediye Başkanlıklarınca, belediye sınırlar ve mücavir alanları dışında ise İl Özel İdarelerince, yolun aynı yönü üzerinde önceki ve sonraki en yakın akaryakıt ve/veya LPG istasyonları arasındaki mesafenin metre cinsinden tespitinin yapıldığı resmi belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinde, "(Değişik cümle: RG-19/10/2016-29862) Lisanslar Kurul kararı ile sona erdirilir. Ancak Kurul, aşağıdaki hallerde kullanılmak üzere, lisans sona erdirme yetkilerinin tamamını veya bir kısmını Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredebilir. (...)

e) (Değişik :RG-19/10/2016-29862) Lisans başvurusu kapsamında aranan işyeri açma ve çalışma ruhsatı hariç bir belgenin geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması üzerine, durumun lisans sahibine bildirilerek tebligatı izleyen onbeş gün içerisinde geçerli belgenin Kuruma ibrazının istenmesine rağmen, bu sürenin sonuna kadar geçerli belgenin Kuruma ibraz edilmemesi halinde," hükmü; 45. maddesinde ise, "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." düzenlemesi getirilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirkete ait … tarih ve … sayılı asgari mesafe tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ''dava konusu işlemin iptaline'' karar verilmesi üzerine, anılan asgari mesafe tutanağına istinaden davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının davalı idarenin … tarih ve E… sayılı Başkanlık Olur'u ile iptal edildiği,

davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Dairesi Başkanlığına bildirilmesi üzerine davacı şirket adına düzenlenen … sayılı LPG (Otogaz) Bayilik lisansının, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin (e) bendi uyarınca … tarih ve … sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Dairesi Başkanlık Olur'u ile sona erdirildiği,

davacı şirket tarafından, … sayılı bayilik (istasyonlu) lisansının, asgari mesafe şartını sağlamadığı sebebiyle iptaline dair Enerji Piyasası Petrol Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı Olur'unun iptali istemiyle. İdare Mahkemesinin … esasına kayden açılan davada, Mahkemece 14/11/2018 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiği,.

İdare Mahkemesinin yürütmenin durdurulması kararına istinaden davacı şirket tarafından, ''LPG istasyonunun ruhsatının ivedilikle verilmesi'' istemiyle … tarih ve … genel evrak sayılı dilekçe ile davalı idareye başvuruda bulunulduğu, davacının başvurusuna istinaden davacı şirket adına, ruhsatın teslim edildiği tarihten itibaren on (10) iş günü içerisinde LPG lisansını alması koşulu ile … tarih ve E…. sayılı Başkanlık Olur'u ile onaylanan, … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu 2. sınıf gayrisıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,

davalı idare tarafından 11/01/2019 tarihinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun WEB sitesinde davacı şirket adına yapılan lisans sorgulamasında, davacı şirketin … başlangıç ve … bitiş tarihli … numaralı lisansının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 24/04/2018 tarih ve 20025 sayılı kararı ile sonlandırıldığının görülmesi ve Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğünün … tarih ve E… sayılı yazısından … tarih ve …-E…. sayılı asgari mesafe tespit tutanağının geçerli olmadığının anlaşılması hususları doğrultusunda,

ruhsatın teslim edildiği tarihten itibaren on (10) iş günü içerisinde LPG lisansını alması koşulu ile düzenlenen … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu 2.sınıf gayrisıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve E…. sayılı Başkanlık Olur'u ile iptal edildiği, davacının …numaralı LPG (otogaz) bayilik lisansı, ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına istinaden … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Dairesi Başkanlık Olur'u ile yeniden geçerlilik kazanarak 15/04/2019 tarihinde kurumun WEB sitesinde yayımlanmış, ancak davalı idarece … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu 2. sınıf gayrisıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin bildirilmesi üzerine anılan lisansın da 18/04/2019 tarihi itibariyle tekrar sona erdirildiği,

bakılan davanın … tarih ve … sayılı ''LPG Satış İstasyonu'' faaliyet konulu 2.sınıf gayrisıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve E… sayılı Başkanlık Olur'u ile iptal edilmesi üzerine açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın, davacı şirket adına düzenlenen "LPG satış istasyonu" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının davacı şirketin lisansının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun … tarih ve … sayılı kararı ile sonlandırıldığının görülmesi ve asgari mesafe tespit tutanağının geçerli olmadığının anlaşılması hususları doğrultusunda iptalinden kaynaklandığı, asgari mesafe tespit tutanağının davacı şirkete ait akaryakıt istasyonu ile yakınında bulunan diğer akaryakıt istasyonları arasında mevzuatta aranan asgari mesafe kriterinin sağlandığına dair belgeye ilişkin olduğu anlaşıldığından,

işin özünün asgari mesafe şartının sağlanıp sağlanmadığına yönelik olduğu anlaşılmakta olup, bu durumda asgari mesafe şartı kapsamında iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken hangi işyerinin ölçüme esas alınacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Bakılan davada, dosyada mevcut belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte incelenerek değerlendirilmesi neticesinde: 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun yukarıda aktarılan 80. maddesinde yer alan "Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır." hükmü uyarınca, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken imar planlarında ilk defa hangi taşınmazın akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığının dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla, bu kapsamda yapılacak araştırma sonucunda bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince yeterli araştırma yapılmadan sadece LPG Otogaz Bayilik lisansının sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı açılan dava sonucuna göre verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.