Danıştay 4. Daire E.2023/7523 K.2024/575

Dava konusu istem: Konya İli, Karatay İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak No:… adresinde "Spor Toto-Milli Piyango (Şans Oyunları)" faaliyetinde bulunmak için davacı şirket tarafından yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin reddine ilişkin Karatay Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve E… sayılı işleminin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair Karatay Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

3572 sayılı Kanunun 4., İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/g, 5. ve 32. maddelerinden bahisle, işyerinin her ne kadar spor toto ve milli piyango bayii (şans oyunları, iddia oyunları) olarak faaliyet göstereceği, bu nedenle umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğinde bulunmadığı, milli piyango satıcılarının seyyar olarak dahi faaliyet gösterdiği iddia edilmiş ise de;

dosyaya ibraz edilen fotoğraflardan anlaşılacağı üzere alanın geniş olduğu (iptal edilen ruhsata göre 65 m2) bir kaç masa sandalye atılmış/atılabilecek, çay kahve ve benzeri yiyecek içecek servisi yapılabilecek, insanların tek tek veya toplu olarak bir araya gelip oturabileceği ve birlikte şans oyunları oynayabileceği nitelikte bir yer, bir ortam oluşturulduğu, bu durumun insanların bir araya gelerek istirahat ettiği, eğlendiği kahvehane, kıraathane gibi Yönetmelikte açıkça sayılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ortak nitelikleriyle uyumlu olduğu,

böylece ruhsat başvurusuna konu yerin de Yönetmeliğin umuma açık istirahat ve eğlence yerleri tanımındaki "ve benzeri yerler" şeklindeki tanıma girdiği dikkate alındığında; mevzuat kapsamında belirtilen ve istenilen şartların yerine getirilmediğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın gerekçesiz olduğu, iddialarının karşılanmadığı, spor toto-milli piyango bayiinin umuma açık istirahat ve eğlence yeri olmadığı, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 30/10/2012 tarihli görüş yazısının da bu doğrultuda olduğu hususları belirtilerek davanın reddi yolundaki Mahkeme Kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının hukuka aykırı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (g) bendinde.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin, Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri;

internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri ifade ettiği belirtilmiş, 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır" kuralı getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının davalı idareye 20/04/2021 tarihli dilekçe ile Spor Toto Milli Piyango (Şans oyunları) faaliyetinde bulunmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunduğu, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemle, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/g maddesi hükmü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı konu ile ilgili görüş yazısı gereğince, kişilerin eğlence ve oyun amacıyla bir araya geldikleri ve işletmelerine girişlerde veyahut oynanmalarında asgari onsekiz yaş şartı bulunan,

at yarışları veya spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunu oynatılan yerlerin umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında ruhsatlandırılması gerektiği belirtilmektedir.

Söz konusu işyeri açma ve çalışma ruhsat talebinizin şans oyunları faaliyeti (iddia bayi, ganyan bayi vb.) olması sebebiyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile ilgili belirtilen şartları sağlaması gerektiği" belirtilerek, bu şartların sağlanması halinde başvurunun değerlendirilebileceği cevabının verildiği, davacının bunun üzerine 09/08/2021 tarihli dilekçe ile idareden, "İşyeri açma ve çalışma ruhsat taleplerinin spor toto ve milli piyango bayiiliğine, ilişkin olduğu,

spor toto ve milli piyango bayiiliğinin ganyan bayiiliğinden farklı olduğu ve umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamına girmediği, İçişleri Bakanlığı Mahalli Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı görüşü uyarınca da 'ganyan bayiilerinde umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin asli unsuru olan eğlenme maksadı ile toplanma sözkonusu olduğundan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/g maddesi yer alan benzeri yerler kapsamında ruhsatlandırılmasının gerektiği,

iddiaa bayiilerinde ise yer ve hizmet bakımından sadece tahmin kuponlarının görevlilerce kabul edilmesi durumunda bu kapsamda değerlendirilemeyeceği' hususunun belirtildiği, idarenin … tarih ve … sayılı işleminde yer verdiği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı görüşünün ganyan bayiileri için geçerli olup iddia bayileri için geçerli olmadığı" gerekçeleriyle … tarih ve … sayılı işleminden vazgeçmesi talebinde bulunduğu,

söz konusu talebin gerekçeyle … tarih ve … sayılı işlemle reddedilmesi üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine ilişkin davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda spor toto milli piyango faaliyetinde bulunan işyerlerinin yukarıda tanımı verilmiş olan umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamına girip girmediği hususunun açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.

Spor Toto Teşkilat Başkanlığının hazırladığı ve internet sitesinde yayınladığı "Spor Toto Bayiliği İçin Tamamlanması Gereken Evraklar" başlığı altında şahıs adına kayıtlı bayilerden istenen evrakın, ilgili belediyeden alınmış olan işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, vergi levhası örneği, işyeri tapusu veya kira mukavelesi, nüfus cüzdanı örneği, ikametgah ilmühaberi... şeklinde sayıldığı, işyerinin niteliğine ilişkin belirlemelere gidilmediği görülmektedir.

Uygulamada iddiaa, spor toto gibi şans oyunlarının büyük kısmının büfe nitekli işyerlerinde yürütüldüğü, oyuncunun kupon doldurarak, kuponunu bu iş için tasarlanmış özel bir makine vasıtasıyla sisteme yükletmesinden ibaret kısa sürede bitirilen bir işlem olduğu, kişilerin eğlenmesi, konaklaması veya dinlenmesi amaçlı yerler olmadığı, bu nedenle de mevzuatta belirtilen umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılabilecek nitelikte işyerlerinden olmadıkları anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun, faaliyet konusu itibarıyla umuma açık istirahat ve eğlence yeri değerlendirmesine tabi tutularak reddedilmesine yönelik dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise hukuki isabet görülmemiştir.