Danıştay 4. Daire E.2023/7647 K.2024/627

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan "… " isimli yapıya yönelik işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı tarafından maliki olduğu Kayseri İli, Kocasinan İlçesi,.

Mahallesi, … ada, … parsel sayılı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da konut alanı olarak belirlenmiş taşınmaz üzerinde yer alan yapı için 12.07.2013 tarihli yapı ruhsatı (14 daire,2 dükkan) alınarak inşaata başlandığı, … tarihinde … no lu tadilat ruhsatı ile 1 ortak alan (kapıcı dairesi) 53 bağımsız bölümün mesken olarak tadil edildiği, yapının 31.12.2017 tarihinden önce otel olarak ticari faaliyette bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de dava dosyasında bulunmadığı,

dolayısıyla davacıya ait yapının yürürlükte bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım amacına ve 31.12.2017 tarihinden önce 3194 sayılı İmar Kanununa uygun olarak ruhsatlı bir şekilde mesken olarak kullanıldığının açık olduğu,

sahibinin beyanına göre verilen ve verilmesi aşamasında herhangi bir idarenin müdahelesinin veya resmi bir kurum onayının söz konusu olmayan yapı kayıt belgesiyle yapının kullanım amacının imar planında belirtilen kullanım alanını da değiştirecek şekilde ticari olarak değiştirilemeyeceği, dolayısıyla davacı tarafından alınmış olan 01.07.2019 tarih ve … sayılı yapı kayıt belgesinin yapı ruhsatı veya yapı kullanma izin belgesi yerine geçmeyeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlığa konu yapı nedeniyle yapının tamamı için verilen yapı kayıt belgesinin … tarih ve … sayılı işlemle tekrar güncellenerek ticari nitelikte yapı kayıt belgesi verildiği, davalı idare tarafından ileri sürülen itirazların tamamının yapı kayıt belgesinin verilmesine yönelik iddialar olduğu, bu hususların yapı kayıt belgesi verilmesi aşamasında incelendiği ve bu itirazların yerinde görülmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, yapının 31.12.2017 tarihinden önce otel olarak kullanılmadığı ve otel olarak da ticari faaliyette (çevre temizlik vergisi bildirimi, vergi levhası, ticaret sicil veya esnaf sicil kaydı) bulunulmadığı, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesinin üçüncü fıkrası “Yapı kayıt belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir” hükmünün gereği olarak herhangi bir yapıda 31.12.2017 tarihinden önce kullanım amacı değişikliğine istinaden ruhsat ve eklerine aykırı bir uygulama yapılmadığı halde,

İmar Barışı kapsamında sadece kullanım amacı değişikliği yapmak için Yapı Kayıt Belgesi alınmasının söz konusu olamayacağı gibi 31.12.2017 tarihinden sonra yapıda kullanım amacında değişiklik yapmak için Yapı Kayıt Belgesi alınarak, İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesi hükmünden faydalanılmasının mümkün olmadığı ve salt ilgilisinin beyanı esas alınarak düzenlenen … tarih ve.

Belge Nolu Yapı Kayıt Belgesine istinaden otel olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesinin imar mevzuatı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı mevzuatı açısından mümkün olmadığı ileri sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işyerinde ''otel'' olarak faaliyette bulunması amacıyla yapılan başvurunun, taşınmazın bulunduğu alanın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanında kalması sebebiyle 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesinde sayılan şartlara aykırılık teşkil etmesi sebebiyle temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan "… " isimli yapıya yönelik iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde. Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde.

3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4'üncü maddesinde; "f)Sıhhi müessese:Gayrisıhhi müessesseler dışında kalan her türlü işyerini, n)İşyeri açma ve çalışma ruhsatı:Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni ifade eder" hükmüne. "İşyerlerinde Aranacak Genel Şartlar" başlıklı 5'inci maddesinde.

"İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a)İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) ...Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması;

hükmüne "İşyeri Açılması" başlıklı 6'ncı maddesinde; "(...)İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendirileceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5'te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.

İşyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2'de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur. Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6'da yer alan alındı belgesi verilir (...)" düzenlemesine.

Sıhhi İşyerleri hakkındaki "Ruhsatın Düzenlenmesi" başlıklı 12'nci maddesinde. "Sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.

Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. (...) İşyeri açma ve çalışma müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır (...)" hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Geçici 7. maddesinde ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde, yapı kayıt belgesine sahip yapılarda, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi açısından ''yapı kullanma izin belgesi'' aranmaksızın, işyerine ruhsat verileceğinin düzenlendiği görülmektedir.

Olayda; davacının otel olarak faaliyette bulunmak istediği işyerine ilişkin yapı kayıt belgesi alındığı, yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinde E:… sayılı dava açıldığı, bu davanın … tarih ve K:… sayılı kararıyla,

''Uyuşmazlık konusu olayda da, ihtilafın konusunu oluşturan yapı kayıt belgesinin iptal edilmesine dair işlemin davanın açıldığı tarihten sonra davalı idareler tarafından ortadan kaldırıldığı ve belgenin yeniden aktif hale getirildiği, bu durumda, davanın açıldığı tarihten sonra davalı idarelerce yapı kayıt belgesinin aktif hale getirilmesi yönündeki işlem ile ihtilafın giderildiği anlaşıldığından, davanın konusunun kalmadığı açık olup, konusu kalmayan davada işin esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı'' gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiş ve bu karar taraflarca temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

Bu durumda; davalı idarece otel olarak faaliyette bulunulması amacıyla yapılan başvurunun yapı kullanma izin belgesi bulunmadığından bahisle reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan; davalı idare tarafından, ruhsat başvurusunun incelenmesi aşamasında Yönetmeliğin Geçici 7. maddesi uyarınca, ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerleri için, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartların yanında yine 3572 sayılı Yasa ve bu Yasaya dayalı olarak ihdas edilen Yönetmelik ile ''otel'' unvanlı işyerleri için yapı kayıt belgesi dışındaki koşulların inceleneceği de tabiidir.

(X) KARŞI OY

18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanun'una eklenen geçici madde 16'da.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmü getirilmiştir.

06/06/2018 tarihli 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar"ın, Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri başlıklı 6. maddesinin 8. fıkrasında "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." hükmü düzenlenmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.

10/8/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde.

"Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması,", "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır" hükümleri getirilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Geçici 7. maddesinde ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır." hükmü bulunmaktadır.

Uyuşmazlıkta, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut yerleşik alanı olarak planlı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, ilgilisinin beyanı esas alınarak düzenlenen … tarih ve … Belge Nolu Yapı Kayıt Belgesine istinaden ''otel'' olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi için yapılan başvurunun, hem 3572 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. Maddesinin (c) bendine aykırı olması , hem de Geçici 7. Madde uyarınca taşınmaza ilişkin can ve mal güvenliği açısından denetiminin yapıldığına ilişkin bir bilgi ve belgenin de dosyada bulunmaması sebebiyle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.