Danıştay 4. Daire E.2023/7723 K.2024/303

Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Mahallesi, … Caddesi No:… adresinde ve tapuda … ada, … parsel numaralı taşınmaz üzerinde ...'a sergi yeri izni verilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı encümen kararı ile belirtilen faaliyet konusuna ilişkin olarak Belediye Başkanınca verilen … tarih ve … sıra nolu işyeri açma ruhsatının iptali ve söz konusu yerdeki demir profil ve tel örgülerin sökülmesi ve kullanılmasının men edilmesi istemiyle 12/11/2014 tarihinde yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; özel mülkiyete konu arsa üzerine yapılan imalatların 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yapı niteliğinde olduğu, imar yönünden sakıncalı olup olmadığı yönünden İmar Müdürlüğünün görüşünün bulunmadığı, yapılara ilişkin yapı ruhsatının olmadığı, imar yönünden uygunluk sağlanmadan belediye encümenince …'a sergi yeri açma izni verilmesi yolunda karar alınmasında ve söz konusu karar üzerine anılan faaliyet konusuna ilişkin olarak Belediye Başkanınca verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı,

dolayısıyla davacının kullanımının men edilmesi ve demir profil ve tel örgülerin sökülmesi isteminin reddedilmesi işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN (DAVALI) İDDİALARI: Sergi yeri izni verilmesi üzerine … tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu ve sergi yerleri faaliyet konulu ve … tarih ve … sayılı ruhsatın verildiği, söz konusu ruhsatın verilmesine ilişkin olarak Emniyet Müdürlüğü, Mal Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Toplum Sağlığı Merkezi, Belediye Ruhsat İşleri Birimi, İtfaiye Amirliği, Zabıta Amirliği ve İmar ve Geliştirme Birimlerinden söz konusu yerine sergi yeri olarak açılıp işletilmesinde engel bir durumun olup olmadığının tespit edilerek Başkanlığa gönderilmesinin istenildiği, belirtilen kurumlardan alınan yazılar doğrultusunda da ruhsatın verildiği ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN (MÜDAHİL) İDDİALARI: Dikili Belediyesinden alınan 16/06/2016 tarihli yapı kullanma izin belgesinin temyiz dilekçesinin ekinde dosyaya sunulduğu, bu nedenle dava konusu işlemin tesisinde gerekçe olacak hukuka aykırı bir durumun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde. "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu gibi işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının, ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikteki usuller takip edilerek imara aykırı imalat yapıldığının tespiti halinde işyerlerinin ruhsatının iptal edilmesi mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden. İzmir İli, Dikili İlçesi,. Mahallesi,.

Caddesinde bulunan ve tapunun … ada, … parsel no'lu boş arsa vasıflı taşınmazın 01/06/2010 tarihinden başlamak üzere üç yıllığına sergi yerleri faaliyetinde kullanılmak üzere …'a kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi imzalandığı, söz konusu yerde Dikili Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile ilçe yerli halkına öncelik verilmek ve Esnaf ve Sanatkarlar Odasından görüş alınmak koşulu ile ...'a sergi yeri açma izni verilmesine karar verildiği,

... tarafından işyeri açma çalışma ruhsatı başvurusu üzerine Emniyet Müdürlüğü, Mal Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Toplum Sağlığı Merkezi, Belediye Ruhsat İşleri Birimi, İtfaiye Amirliği, Zabıta Amirliği ve İmar ve Geliştirme Birimlerinden söz konusu yerine sergi yeri olarak açılıp işletilmesinde engel bir durumun olup olmadığı tespit edilerek, belirtilen kurumlardan alınan yazılar doğrultusunda 09/07/2010 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince her ne kadar imar yönünden uygunluk sağlanmadan belediye encümenince ...'a sergi yeri açma izni verilmesi yolunda karar alınmasında ve anılan faaliyet konusuna ilişkin olarak verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektiren hususun, işyerinin faaliyet göstermesi için ruhsatlandırılan alanda imar mevzuatı açısından oluşan aykırılıklara yönelik olarak kabul edilmiş olması gerektiği açıktır. Bu nedenle, salt imara aykırı imalatın olması durumu, gerek işyeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı faaliyette bulunulduğu gerekse ruhsatın verilmesi işleminin iptal edilmesini gerektirdiği anlamına gelmemektedir.

Dolayısıyla, imara ve mimari projesine aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında imar mevzuatı uyarınca tesis edilen veya edilecek olan işlemlerin bu yapıda faaliyet göstermekte olan işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında ayrıca işlem tesisine engel oluşturmayacağı açık olduğundan, Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiş olup, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında ...'a sergi yeri açma izni verilmesine ilişkin düzenlenen ruhsatın faaliyet konusu ve dikkat edilmesi gereken diğer hususlar yönünden hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.