Danıştay 4. Daire E.2023/8107 K.2023/7467

Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan davacı şirkete ait kantin faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yenimahalle Belediye Başkanlığı işlemi ile işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin … tarih ve … sayılı Yenimahalle Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; iş yerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyetinin Hazineye ait olduğu ve Spor Genel Müdürlüğüne tahsis edildiği ve Spor Genel Müdürülüğünce Türkiye Voleybol Federasyonuna kiralandığı, davacının kullanım yetkisinin bulunmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda mülkiyet durumuna ilişkin sunulan sözleşmenin ise kira sözleşmesi değil mal - hizmet alım sözleşmesi olduğu ve 24/12/2018 tarihli ihtarname ile feshedildiği,

davalı idare tarafından verilen 15 günlük sürede eksikliğin giderilemediğinden bahisle davacıya ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek 1608 sayılı Kanun hükmü gereği faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, savunmaya cevap dilekçesinde duruşma isteminde bulunmasına rağmen ilk derece mahkemesi tarafından duruşma yapılmadan karar verildiği, ruhsat iptali kararının sebep unsuru olan ve kira sözleşmesi olarak kabul edilmeyen sözleşmenin kira sözleşmesi olduğunun mahkeme kararı ile sabit olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

MÜDAHİL SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Duruşma" başlığını taşıyan 17. maddesinin 1. fıkrasında; "Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır." hükmüne, aynı maddenin 3. fıkrasında ise, "Duruşma talebi, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde.

Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olarak belirtilmiş olup, 3. maddesinde, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sıralanmış, 4. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde;

insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak olarak belirlenen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hüküm altına alınmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartlar sayılmış ve yetkili idarelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol edecekleri düzenlenmiş, İşyeri Açılması başlıklı 6. maddesinde "yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı,

işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılacağı (...) İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2'de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur(...)",

Örnek-1 ve Örnek-2 formunda da mülkiyet durumu ile ilgili başvuranın malik ise tapu sureti, kiracı ise kira sözleşmesinin bulunması gerektiği düzenlemeleri yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden. Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel no.lu taşınmaz üzerindeki mülkiyeti Hazineye ait olan Başkent Voleybol Kompleksinin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne tahsis edilmiş ve 2011 yılında Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Türkiye Voleybol Federasyonu (TVF) arasında yapılan protokol ile kullanımının 49 yıllığına TVF'ye verilmiş, bu spor kompleksi içerisinde yer alan ve ... Mahallesi,.

Sokak, No:… adresinde bulunan dava konusu 1 no.lu kantinin ise TVF tarafından ilk olarak 22/11/2010 tarihinde Ankara Defterdarlığı Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Anıt Emlak Müdürlüğü ile yapılan kira sözleşmesi ile üç yıllığına kiralanmış ve müteakip dönemde kantine ilişkin olarak TVF ile Milli Emlak Dairesi Başkanlığı arasında kira sözleşmeleri imzalanmıştır.

Davacı şirket ile TVF arasında imzalanan 06/01/2012 tarihli "1 no.lu büfe-kantin hizmet ve mal alımı sözleşmesi" ile kantinin işletilmek üzere davacıya verilmiş, devam eden süreçte Yenimahalle Belediyesi tarafından Türkiye Voleybol Federasyonu adına kantin faaliyet konulu … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir.

Olayda, davacının Türkiye Voleybol Federasyonu adına düzenlenen ruhsat ile bu kantini işletmekte iken, Türkiye Voleybol Federasyonu kendisine alt kiracılık hakkı verilmesi talebiyle Ankara Defterdarlığı Milli Emlak Dairesi Başkanlığın başvuruda bulunmuş; ancak bu talebinin reddi üzerine Türkiye Voleybol Federasyonu davacıya gönderdiği ihtarname ile hizmet ve mal alım sözleşmesinin yenilenmeyeceğini bildirmiş, ardından da kendi adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali için belediyeye başvurusu üzerine söz konusu ruhsat iptal edilmiştir.

Davacı bunun üzerine kantin için kendi adına ruhsat başvurusunda bulunularak dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatını almıştır.

Türkiye Voleybol Federasyonu davacı ile aralarında bir kira sözleşmesi olmadığı, imzaladıkları ve feshi gerçekleştirilen sözleşmenin ise bir hizmet ve mal alım sözleşmesi olduğu, davacının işgalci konumunda bulunduğunu belirterek belediyeden davacı adına düzenlenen ruhsatın iptalinin istemesi üzerine davalı idare davacının ruhsat başvurusunda sunduğu hizmet ve mal alım sözleşmesinin kira sözleşmesi olmadığı gerekçesiyle eksikliğinin giderilmesi için davacıya on beş gün süre verildiği,

süre sonunda eksikliğin giderilmediğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin faaliyetten men edilmesi üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından kiracılık ilişkisinin tespiti için açılan davada … Sulh Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacı ile Türkiye Voleybol Federasyonu arasındaki hizmet ve mal alım sözleşmesinin kira ilişkisi olduğu ve geçerli olduğu yolundaki bu kararın 19/04/2022 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı ile Türkiye Voleybol Federasyonu arasındaki hizmet ve mal alım sözleşmesi kesinleşen yargı kararı ile kira sözleşmesi olarak kabul edildiği, dolayısıyla davacının ruhsat başvurusunda sunduğu hizmet ve mal alım sözleşmesinin kiracılık ilişkisini göstermesi bakımından yeterli olduğu anlaşıldığından, işyerine ilişkin geçerli bir kira sözleşmesi sunulamadığından bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve ruhsatı iptal edildiğinden bahisle işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un yukarıda anılan hükümlerine göre, idare mahkemelerinde açılan iptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılmasının zorunlu bulunduğu, duruşma talebinin ise, dava dilekçesi ile cevap ve savunma dilekçeleri ile yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, davacının süresi içerisinde verdiği ve İdare Mahkemesi kayıtlarına 13/01/2020 tarihinde giren savunmaya cevap dilekçesi ile duruşma talebinde bulunduğu halde İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen Kanun hükmüne aykırı biçimde duruşma yapılmaksızın karar verildiği görüldüğünden, bu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmış olup bozma sonrası yapılacak incelemede bu hususun da gözetilmesi gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

Dava, Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, ... Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Yenimahalle Belediye Başkanlığı işlemi ile işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin … tarih ve … sayılı Yenimahalle Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından savunmaya cevap dilekçesinde duruşma isteminde bulunulmasına rağmen idare mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle İdare Dava Dairesi kararının bozulmasına ilişkin Dairemiz kararının gerekçesine belirtilen kısım yönünden katılmakla birlikte, dosyanın esasına ilişkin olarak İdare Dava Dairesince verilen karar usul ve yasaya uygun olduğundan esas yönünden Dairemiz kararına katılmıyoruz.