Danıştay 4. Daire E.2023/8246 K.2023/6865

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Mersin ili, Silifke ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Apartmanı, No:... adresinde faaliyet gösteren "..." isimli işletmenin... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Mersin ili, Silifke ilçesi, ... mahallesi, ... sokak, ...Apartmanı, No:... adresinde faaliyet gösteren "..." isimli işletmeye ilişkin davacı tarafından işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesi amacı ile yapılan başvuru sırasında kira sözleşmesi sunulmuş ise de, murislerin tümünün kira sözleşmesinde imzasının olmadığından geçerli bir kira sözleşmesinin bulunmadığı, hukuka uygun şekilde düzenlenmeyen bir sözleşmeye dayalı olarak yapılan işlemlerin de hukuk aleminde korunmasının mümkün olmadığının açık olduğu,

buna göre, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliği'nin 6. maddesinde yer alan işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin örnek (1) de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvuracağı ve 12. maddesinin 3. fıkrasında yer alan işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu sırasında bahse konu yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında herhangi bir bilgi ve belgenin istenmeyeceği ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işleminin sonuçlandırılacağına ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında,

tapu malik bilgilerine göre kira sözleşmesindeki eksik imzaları gidermeyen ve dolayısı ile geçerli bir kira sözleşmesi bulunmayan davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusuna esas olan beyan formunda belirtmiş olduğu "kiracılık" sıfatının bulunmaması karşısında, davacının iş yeri için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; ruhsat başvurusunda hiç bir eksik belgenin bulunmadığı, kira sözleşmesi ile ilgili uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma yetkisinin adli yargı makamlarına ait olduğu, davalı idarenin kira kontratının içeriğine ve belediyenin yetkisine dair tüm gerekçelerin kanuni dayanaktan yoksun olduğu, davacının da bu taşınmazın maliklerinden biri olduğu, bu kapsamda usul ve yasaya aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davacı işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilen taşınmazın hissedarlarından olup bahse konu taşınmaz gerek kendisine gerekse kira sözleşmesi yapılan diğer hissedarlara miras yoluyla intikal etmiştir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendikten sonra taşınmazın hissedarlarınından birinin başvurusu üzerine idarece geçerli bir kira sözleşmesi olmadığından ve yönetmeliğin 13. Maddesi uyarınca süresi içerisinde eksikliklerin giderilmediğinden bahisle ruhsat iptali yoluna gidilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin İşyeri Açılması başlıklı 6.maddesinde "... İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2'de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur...", Örnek-1 ve Örnek-2 formunda da mülkiyet durumu ile ilgili başvuranın malik ise tapu sureti, kiracı ise kira sözleşmesinin bulunması gerektiği düzenlemeleri yer almaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıya alıntısı yapılan hükümleri incelendiğinde, Yönetmelik kapsamına giren bir işyerine ruhsat alınmak istendiğinde bu işyerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumunun kira sözleşmesi yahut tapu senedi ile tevsik edilmesi gerekmekte olup, başvuru esnasında kira ilişkisini inceleme yetkisi bulunan idarelere, işyerinin ruhsatlandırılmasının akabinde yapılacak denetimler esnasında kiracılık ilişkisinin devam edip etmediğini denetleme yetkisi verildiği yönünde bir belirleme bulunmadığı görülmektedir.

İdarelerin bu yönde bir yetkisinin bulunduğunu kabul etmek, tamamen özel hukuk hükümlerine dayanan ve sadece tarafları arasında sonuç doğuran kira ilişkisine kamusal bir boyut katacak olup, kira sözleşmesiyle ilgili uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma yetkisi adli yargı makamlarında olduğu halde, kira sözleşmesinin hukuka uygun olmadığından bahisle idarenin kamusal yetkileri kullanılarak işyeri ruhsatlarının iptal edilmesi durumunda kiralamanın amacı ortadan kalkacağından, yargı organlarının görev alanı ile ilgili bir hususta idari işlem tesis edilmiş olacaktır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere kiracılık ilişkisinin tarafı olmayan davalı idarenin, tarafı olmadığı özel hukuk ilişkisinin hukuka uygun olmadığından bahisle işlem tesis etmesinin mümkün olmadığı, dava konusu taşınmazın hissedarları taşınmaz üzerindeki haklarının kullanımı için dava açabilecekleri, davacı ile kira sözleşmesi yapan şahısların mülkiyetindeki taşınmazın tüm hissedarların biraraya gelmeden kullanamayacağı yönünde işlem tesis edilmesi durumunda diğer hissedarlar için mülkiyet hakkına erişimin engelleneceği,

öte yandan davacı tarafından kendisinin de taşınmazın hissedarlarından olması nedeniyle hem mülkiyet belgesi hem de bir kısım maliklerle yapılmış kira sözleşmesini davalı idareye ibraz ettiği görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı düşüncesi ile temyiz isteminin kabulü ile usul ve hukuka aykırı bulunan İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

3572 sayılı Kanun'da verilen yetkiye istinaden 10/08/2005 tarih 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine, aynı Yönetmeliğin Ruhsatın Düzenlemesi başlıklı 12. maddesinde ise, "Sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.

Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir." düzenlemesine yer verilmiş, Örnek 1'de ise, Mülkiyet durumu: Kira (kira sözleşmesi) Malik (tapu sureti) şeklinde doldurularak müracaat edileceği belirtilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Mersin ili Silifke ilçesi ... Mahallesi ... sokak ... Apt No: ... adresinde bulunan işyeri için “Pansiyon İşletmeciliği” faaliyet konulu “...” ünvanlı işyerine iilişkin davacı tarafından; işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için 01/07/2019 tarihinde davalı idareye başvurularak 10.06.2019 tarihli kira sözleşmesini başvuru ekinde sunmuş olup davalı idare tarafından davacı adına ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlenmiştir.

Davalı Silifke Belediye Başkanlığı tarafından; kira sözleşmesine konu taşınmaz mülkiyet sahibi ilgililerin başvurusu üzerine ruhsat başvurusu yeniden incelenmiş ve Silifke Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı yazısı ile ilgili davacıya ruhsat dosyasında bulunan kira kontratı incelendiğinde mülkiyetin varisli olduğu, varisler ile kira sözleşmesi yapılarak imzalandığı ancak kira kontratında belirtilen ve imzaları olan varislerden başka varislerinde olduğu anlaşıldığından kira kontratına eksik olan varislerinde imzalarının da alınması için 15 gün süre verilerek söz konusu süre sonunda, eksikliklerin giderilmemesi üzerine,

20/11/2020 tarih ve 16740 sayılı Başkanlık Oluru ile” ... tarih ve ... sayılı ...ünvanlı İşveri Açma ve Çalışma Ruhsatının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesine istinaden iptaline karar verilmesi üzerine davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden.

Yönetmelik kapsamına giren bir işyerine ruhsat alınmak istendiğinde bu işyerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumunun kira sözleşmesi yahut tapu senedi ile tevsik edilmesi gerekmekte olup, başvuru esnasında kira ilişkisini inceleme yetkisi bulunan idarelerce, kiracılık ilişkisinin geçerli olup olmadığı hususunda yetki verildiği yönünde bir belirleme bulunmadığı görülmekle birlikte, kira sözleşmesiyle ilgili uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma yetkisi adli yargı makamlarında olduğu halde,

kira sözleşmesinin eksik veya hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle idarenin kamusal yetkilerini kullanarak işyeri ruhsatlarının iptal edilmesi durumunda kira sözleşmesinin geçerli olup olmadığı konusunda yargı organlarının görev alanı ile ilgili bir hususta idari işlem tesis edilmiş olacaktır.

Bu durumda davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvusurunun ruhsat mevzuatı yönünden değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerekirken, yapılan denetim sonucunda istenilen sürede davacı tarafından kendisinin de taşınmazın hissedarlarından olması nedeniyle hem mülkiyet belgesi, hem de bir kısım maliklerle yapılmış kira sözleşmesini davalı idareye ibraz ettiği görüldüğünden, bu kira sözleşmesinin bir taşınmazın tüm maliklerince imzalanmış bir kira sözleşmesi olması gerektiği hususunda işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmaması karşısında dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından davacının temyiz isteminin kabulü ile ve anılan kararın bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki karara katılmıyoruz.