Danıştay 4. Daire E.2023/8501 K.2024/1253

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı No:... adresinde "A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesi"yle turizm seyahat acentesi olarak faaliyet gösteren işyeri hakkında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi hükmünden bahisle, Beşiktaş Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı gereğince 15 gün içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulması gerektiği aksi halde işyerinin mühürleneceğine ilişkin 02/08/2018 tarihli tebellüğ ilmuhaberinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. ve 8. maddeleri ile Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6'ya değinilerek, davacının 28/02/1992 tarihinde alınmış A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesinin bulunduğu ve bu belgenin, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6'ya göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçtiği kabul edilse de, davacı şirketin 2012 yılında işyerinin adresini değiştirdiği,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesine göre işyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılmasının esas olduğu, bu durumda davacının yeni iş adresinin, faaliyet konusu ile ilgili nitelikleri taşıyıp taşımadığı yönünde gerekli incelemeler yapılmak suretiyle yeniden ruhsatlandırılmasının gerektiği belirtilerek, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

1992 yılından beridir turizm sektöründe faaliyet gösterdikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilmiş olan A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesine sahip oldukları, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6 ile getirilmiş olan "7/12/2004 tarihli 5272 sayılı Belediyeler Kanunu ve 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun yayımından önce verilmiş olan turizm belgeleri iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçer" hükmü uyarınca ilk olarak 28/02/1992 tarihinde almış oldukları A Grubu Seyahat Acentası Belgesinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçtiği,

bu hususta anılan hüküm gereği kazanılmış haklarının mevcut olduğu, en son tarihli belgenin düzenlenme amacının sadece adres değişikliği olduğu, bu durumun kazanılmış haklarına halel getirmemesi gerektiği, taraflarının işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf tutulmaları gerektiği,

sırf adres değişikliği nedeniyle yeniden ruhsat tesisi için başvuru yapılması ve bu nedenle de zorunlu olarak ruhsat ödemesi yapılması gerektiğine dair bir yasal düzenlemenin olmadığı hususları belirtilerek davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılmasıdır." hükmü.

2. maddesinde, "Bu Kanun hükümleri; a) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 268-275 inci maddeleri kapsamına giren 1 inci sınıf gayrisıhhi müesseselere, b) Nerede açılırsa açılsın, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, taşocakları, akaryakıt istasyonları ve benzeri yerlere, c)Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı alma yükümlülüğü getirilenler hariç olmak üzere, turizm amaçlı kiralama izin belgesi verilen konutlara,

d) ...e)1 inci, 2 nci ve 3 üncü sınıf gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseselere, f) 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca açılan avukatlık bürolarına, g) 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca meslek mensuplarınca açılan bürolara, h) 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre kurulan noterlik dairelerine, ı) 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca mühendis ve mimar meslek mensuplarınca açılan bürolara, i) 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna göre açılan muayenehane ve müşterek muayenehanelere,

uygulanmaz.". 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz...."; "Yönetmelikte yer almayan işyerleri" başlıklı 9. maddesinde, "Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır." kuralı getirilmiştir.

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun "Tanım" başlıklı 1. maddesinde, "... c) İşletme belgesi: Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesini,...e) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtası ile pazarlayabilen ticarî kuruluşu,...ifade eder." hükmüne yer verilmiştir.

Seyahat Acentaları Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; seyahat acentalarına ilişkin seyahat acentalarının ve şubelerinin kuruluş ve çalışma esaslarını, hizmetlerinin kapsamını ve niteliklerini, seyahat acentası sahibinin, personelinin ve işyerinin niteliklerini, teminatlarını, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından hazırlanan tanıtım amaçlı yazılı veya görsel materyali, turist taşıma araçlarının, transfer elemanlarının ve transfer araçlarının niteliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.".

"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, seyahat acentalarını kapsar.". "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 4 üncü ve 10 uncu maddeleri hükmüne dayanılarak hazırlanmıştır.".

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "...c) İşletme belgesi: Seyahat acentası işletme belgesini,... ğ) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticarî kuruluş,..." kurallarına yer verilmiştir.

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Yönetmelikler" başlıklı 37. maddesinde, "A. Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe girecek yönetmeliklerle düzenlenecek hususlar:...(2) Turizm yatırımı ve turizm işletmesi belgelerinin verilmesi, bu işletmelerin yönetim, personel ve işletme özellikleri ile uymak zorunda oldukları fiziki şartlar ve diğer konular,..." düzenlenmesi getirilmiştir.

Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik'in "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, turizm tesislerine turizm yatırımı ve turizm işletmesi belgelerinin verilmesine, bu tesislerin yönetim, personel ve işletme özellikleri ile uymak zorunda oldukları fiziki şartlara, işletmecilik esaslarına, uygulanacak fiyat tarifelerinin hazırlanmasına ve onaylanmasına ilişkin hükümleri kapsar.".

"Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 37 nci maddesinin (A) bendinin (2) numaralı alt bendi hükmü uyarınca hazırlanmıştır.".

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "... h) Turizm belgesi: Turizm yatırımı belgesi, ana turizm yatırımı belgesi, turizm işletmesi belgesi veya kısmi turizm işletmesi belgesini...i) Turizm yatırımı belgesi: Bu Yönetmelikte nitelikleri belirtilen tesis için Bakanlıkça yatırım aşamasında verilen belgeyi, j) Turizm işletmesi belgesi: Bu Yönetmelikte nitelikleri belirtilen tesis için Bakanlıkça işletme aşamasında verilen belgeyi,...ifade eder.".

Geçici Madde 6'da da, "7/12/2004 tarihli ve 5272 sayılı Belediye Kanunu ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan turizm işletme belgeleri, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı yerine geçer. Ancak, bu kanunların yayımından sonra verilen turizm işletme belgeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olarak kullanılamaz." kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterilemeyeceğinden bahisle, davacıya on beş gün içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunarak ruhsat harçlarını yatırması gerektiği, aksi takdirde, işyerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edileceğine ilişkin işlemin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, işletmekte olduğu işyerinin "A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesi"ne sahip olduğu ve bu belgenin 28/08/1992 tarihinde alınmış olduğu, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6 ile getirilmiş olan "7/12/2004 tarihli 5272 sayılı Belediyeler Kanunu ve 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun yayımından önce verilmiş olan turizm belgeleri iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçer" hükmü uyarınca bu belgenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçtiğinin iddia edildiği, ilk derece Mahkemesince de bu iddiaya itibar edildiği, işletmenin, adres değişikliğinden sonra yeniden ruhsatlandırılması gerektiği gerekçesiyle temyize konu kararın verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, davacının iddialarına dayanak yaptığı ve ilk derece Mahkemesinin de kararında yer verdiği, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6'da bahsedilen turizm belgesinden kastedilenin, (Yönetmelik'in dava konusu işlem tarihiyle itibarıyla yürürlükte bulunan şekliyle) Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca turizm yatırım belgesi ve turizm işletmesi belgesi olduğu, seyahat acentası işletme belgesinin ise yukarıda tanımı verildiği üzere Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesi olduğu, turizm belgesi ile seyahat acentası işletme belgesinin farklı hukuki niteliğe sahip belgeler olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işyerine ait A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesinin, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Geçici Madde 6'da sayılan belgelerden olmadığı dikkate alındığında, anılan işyerine ait bir işyeri açma ve çalışma ruhsatının varlığından söz edilemeyeceği, dolayısıyla bu işyerinin faaliyette bulunabilmesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olması gerektiği açıktır.

Bu itibarla, turizm seyahat acentesi olarak faaliyet gösteren işyerinin, Beşiktaş Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı gereğince 15 gün içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulması gerektiği aksi halde işyerinin mühürleneceği hususlarını içeren dava konusu 02/08/2018 tarihli tebellüğ ilmühaberinde hukuka aykırılık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.