Danıştay 4. Daire E.2024/102 K.2024/7312

2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 2872 sayılı Çevre Kanununun 8. maddesi ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 13. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, aynı Kanunun 20. maddesinin (r) bendi ile 23. maddesi uyarınca davacıya 735.480,00-TL para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... karar defteri sıra numaralı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin tesisinde tekerrüre dayanak alınan davacı hakkında düzenlenen ve 12/08/2022 tarihinde tebliğ edilen idari yaptırım kararından sonra, bu işlem esas alınarak, gerçekleştirdiği 2. ihlal sonucunda, davacıya tekerrür nedeniyle arttırılarak 735.480,00-TL idari para cezası kesilmesine ilişkin dava konusu ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Çevre Koruma Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı idari yaptırım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacı şirkete verilen dava konusu idari para cezası miktarı belirlenirken tekerrüre esas alınan, ilk cezanın 22/06/2022 tarihli denetim tutanağına istinaden davalı idarece davacı şirkete ... tarihli ve ... sıra numaralı idari yaptırım kararı ile 367.740, 00-TL idari para cezası verildiği, bu cezanın 12/08/2022 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği.

22/06/2022 tarihli ikinci tespit üzerine 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, dolayısıyla dava konusu para cezasına esas teşkil eden fiilin işlendiği 22/06/2022 tarihinde tekerrüre esas alınan ilk idari yaptırım kararının tebliğ edilmediği anlaşıldığından tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı, hukuka aykırı olduğu sonucuna varılan dava konusu para cezasının 367.740,00 TL'lik kısmına yönelik davacı istinaf talebinin kabulü ve dava konusu işlemin bu kısmının iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf talebinin kısmen reddine, kısmen kabulüne,... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kısmen kaldırılmasına, dava konusu işlemin 367.740,00-TL'lik kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Temyiz konusu kararın gerekçe içermediği, dava konusu işlemin tamamının iptalinin gerektiği, dava konusu işleme esas denetim tutanağının kendilerine tebliğ edilmediği, davalı idare genel sekreterinin idari yaptırım uygulama yetkisinin olmadığı, denetim ve tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiği, kamu hizmetinin yerine getirilmesi amacıyla denetim tutanağında belirtilen adreste bulunulduğu, dökülen malzemenin hafriyat niteliğinde olmadığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Tekerrür hükümlerinin uygulanmasının koşullarının mevcut olduğu, dava konusu idari para cezasının tamamı bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Daire kararındaki gerekçeyle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2872 sayılı Çevre Kanununun 8. maddesi ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 13.maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, aynı Kanunun 20. maddesinin (r) bendi ile 23. maddesi uyarınca davacıya 735.480,00-TL para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... karar defteri sıra numaralı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; ''Atık" herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde olarak tanımlanmış, ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.''hükmüne, ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin ''r'' bendinde;

''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 90.000 Türk lirasından (273.267 TL) 360.000 Türk lirasına kadar (1.093.070-TL), ithal edenlere 300.000 Türk lirası (910.891 TL) idarî para cezası verilir'' hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise.

"Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir" hükmüne, "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23.maddesinde, "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 8. maddesinde.

İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyelerinin, büyük şehirlerde büyükşehir belediyelerinin, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin, hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla; hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle;

belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle yükümlü oldukları, 13. maddesinde;

hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarının üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında, denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılmasının yasak olduğu,

faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşların bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/ mahallin en büyük mülki amirlerine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2872 sayılı Kanun uyarınca yaptırım uygulanması gereken fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde tekerrürü hâlinde, verilecek para cezalarına, Kanunda belirtilen artırımların uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, ceza hukukunda "tekerrür" müessesesi, bir ceza mahkumiyetine kesin olarak uğrayan bir kimsenin, yeniden suç işlemesi halinde Ceza Kanunu karşısındaki kişisel durumunu tanımlamakta olup, hukuka aykırı bir eylemin tekerrürü halinde verilecek cezanın artırılması, daha önce verilen cezanın ıslah edici olmadığı ve failin suç işleme konusundaki ısrarının daha ağır bir cezayı gerektirdiği düşüncesinden doğmaktadır.

İdarelerce uygulanan yaptırımların varlık sebebi de, mevzuatla yasaklanmış bir fiilin işlenmesi halinde bu fiilin bir daha tekrarlanmasını engellemektir. Bir başka anlatımla aynı fiilin tekrarlanması daha önce uygulanan yaptırımdan beklenen sonucun elde edilemediğinin göstergesidir.

Bu nedenle, mevzuata aykırılık oluşturan fiilin gerçekleşmesi halinde usulüne uygun bir şekilde tespit yapıldıktan sonra "fiilin tanımlanması" ve bunun karşılığında uygulanan idari yaptırımın belirlenip muhataba "tebliğ edilmesinden" sonra, aynı nitelikteki fiilin yeniden işlenmesi halinde tekerrür hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Başka bir anlatımla, idari yaptırım gerektiren bir fiile yönelik yaptırım kararı alınıp ilgilisine tebliğ edilmediği sürece bu fiilin tekerrüre esas alınamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davalı idare personeli tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı denetim tutanağında, "... İlçesi, ... Mahallesi ... ... Caddesi üzerinde yoğun miktarda hafriyat nitelikli malzeme kaçak olarak dökülüp, iş makinesi ile tesviye edildiği görülmüştür.

Alan üzerinde kurumumuz Araç Takip Sistemi ile yapılan alan taramasında ... plakalı hafriyat kamyonunun 11/05/2022 tarihinde saat 10:45'de damper kaldırdığı bilgisine ulaşılmıştır." tespitine yer verildiği, bu tespite dayanılarak 2872 sayılı Çevre Kanununun 8. maddesi ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 13.maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, aynı Kanunun 20. maddesinin (r) bendi ile 23. maddesi uyarınca davacıya 735.480,00-TL para cezası verilmesine dair... tarih ve ... karar defteri sıra numaralı dava konusu işlemin tesis edildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı,

Mahkemece davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan davacının istinaf isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının dava konusu para cezasının bir kat artırılarak para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının kaldırılarak bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan davalı idarece savunma dilekçesinde bildirilen ve dava konusu işlemin tesisinde tekerrür hükümlerinin uygulanmasına esas olarak davacıya aynı fiil dolayısıyla uygulanmış 05/08/2022 tarih ve ... sıra numaralı idari yaptırım kararının incelenmesinden, söz konusu para cezasının konusu fiil ile işbu dava konusu işlemin konusu olan fiilin yaklaşık 20 gün arayla aynı adreste gerçekleştirildiği, tekerrüre esas ...arih ve ... sıra numaralı idari yaptırım kararının iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "2872 sayılı Çevre Kanunu ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre, özel veya resmi tüm kurum ve kuruluşların faaliyetleri sonucu ortaya çıkan hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını büyükşehir belediyelerinin gösterdiği ve izin verdiği yerler dışına dökülmesi yasaklanmış ve bu yöndeki bir faaliyet için gerekli izin ve belgelerin alınması yükümlülüğü olmakla birlikte; dava konusu işleme dayanak çevre denetim tutanağı, ...

Mahallesi, ... ... Caddesinde Avrupa (250) Toplu Altyapı Yatırım Hatları İnşaatı İşi kapsamında ... ... Gaz Dağıtım A.Ş. ve ihale alıcısı ... ... - ...

Doğalgaz İş Ortaklığı arasında imzalanan sözleşme, yine iş ortaklığı ile alt yüklenici ... ve ... ile imzalanan sözleşme ve davacı şirket ile alt yüklenici arasında imzalanan kamyon kiralama sözleşmesi ile dava dosyasına celbedilen bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, çevre denetim tutanağında tespit edilen eylemin ... Mahallesi, ... ...

Caddesinde Avrupa (250) Toplu Altyapı Yatırım Hatları İnşaatı İşine konu çalışma alanında gerçekleştirildiği, davalı idarece aksi yönde yapılmış herhangi bir tespitin de bulunmadığı dikkate alındığında; dava konusu işleme konu faaliyetin kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik olduğu..." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararına karşı yapılan davalı idarenin istinaf isteminin ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak reddine karar verildiği, işbu dosyada da davacı tarafından dava konusu para cezasına esas fiilin aynı adreste aynı kamu hizmetinin yürütülmesi kapsamında gerçekleştirildiği iddiasında bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu idare para cezasının hesaplanmasında tekerrür hükümlerinin uygulanmasına esas alınan ve dava konusu para cezasının konusu fiil ile aynı adreste gerçekleştirilen fiil nedeniyle düzenlenen para cezasının , para cezasına konu fiilin bir kamu hizmetinin yürütülmesi kapsamında gerçekleştirildiği, alana izinsiz döküm yapıldığından ve çevreyi kirletme sonucu doğurduğundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle iptaline dair kararın kesinleşmiş olduğu, işbu dosyada da dava konusu işleme esas fiilin aynı yerde aynı kamu hizmeti kapsamında gerçekleştirilmiş olduğu iddiasının ileri sürülmüş olması karşısında, bahse konu Mahkeme kararı da göz önünde bulundurulmak suretiyle davacının söz konusu iddiası araştırılarak sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Belirtilen nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.