Danıştay 4. Daire E.2024/1245 K.2025/567

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., Daire:... adresinde çiğ köfte satış yeri olarak faaliyet göstermek için iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, tapu belgesindeki malik ile kira sözleşmesindeki kiraya veren şahsın aynı olmadığı ve yeni kira kontratı ibraz edilmediği gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; adli yargı mercilerince sözleşmenin feshine dair bir karar veya sözleşmenin tarafları arasında kira sözleşmesinin feshine dair karşılıklı bir mutabakat olmaması karşısında, kira sözleşmesinin eski malikle imzalandığı, yeni malikle imzalanan kira sözleşmesinin sunulması halinde ruhsat düzenlenebileceği gerekçesi ile davacının ruhsat başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurunda sunulan belgelerin sıhhatinin yetkili idarecelerce inceleme görev ve yetkisinin olduğu, davacı taşınmazın eski maliki arasında kira sözleşmesinin imzalandığı ve kiracılık ilişkisinin yeni mal sahibi ile devam ettiği ileri sürülmekte ise de, yeni malik tarafından kira sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin davacıya ihtarname ile bildirildiği, ruhsat başvurusunda güncel ve muteber kira sözleşmesinin ibraz edilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yeni malikin kira sözleşmesini yenilenmeyeceğini bildirmesinin kira sözleşmesinin feshi sonucunu doğurmayacağı, mevzuatın geçerli bir kira sözleşmesini aradığı, sözleşmenin var olup olmadığına adli yargının karar verebileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 310. maddesinde, "Sözleşmenin kurulmasından sonra kiralanan herhangi bir sebeple el değiştirirse, yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur." hükmü, 350. maddesinde. "Kiraya veren, kira sözleşmesini.

1. Kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, 2. Kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli ve bu işler sırasında kiralananın kullanımı imkânsız ise, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sona erdirebilir" hükmü yer almaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinde işyerlerinde aranacak genel şartlar düzenlenmiş, İşyeri Açılması başlıklı 6. maddesinde "...İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur...", kuralına yer verilmiş, Örnek-1 ve Örnek-2 formunda da mülkiyet durumu ile ilgili başvuranın malik ise tapu sureti, kiracı ise kira sözleşmesinin bulunması gerektiği düzenlemesi yer almıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4.maddesinde.

3 üncü maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde işyerinin; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterine göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı, 5.maddesinde; işyeri veya işletme açmak isteyenlerin;

işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz edecekleri, bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5.maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olmasının şart olduğu, yetkili idarelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol edecekleri, "İşyeri açılması" başlıklı 6.maddesinde;

... ruhsatın, Yönetmeliğin ekinde bulunan 'örnek 5'te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenleneceği, işyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra 'örnek 1 ve 2'de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvuracakları hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen 6098 sayılı Borçlar Kanununun taşınmaz kiralarına ilişkin maddelerinde, sözleşmenin kurulmasından sonra kiralanan herhangi bir sebeple el değiştirmesi durumunda yeni malikin kira sözleşmesinin tarafı olacağının, Kanun gereği kira sözleşmesinin tarafı haline gelen taşınmazı sonradan edinen kişinin ancak sözleşmenin feshi sebeplerinin varlığı halinde adli yargı mercilerinde açılacak dava ile kira sözleşmesinin feshine karar verilmesini talep edebileceği, adli yargı mercilerince sözleşmenin feshine dair bir karar veya sözleşmenin tarafları arasında kira sözleşmesinin feshine dair karşılıklı bir mutabakat olmadıkça mevcut kira sözleşmesinin geçerliliğini koruyacağı konusunda şüphe bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından çiğ köfte satış yeri olarak faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun tapu belgesindeki malik ile kira sözleşmesindeki kiraya veren şahsın aynı olmadığı ve yeni kira kontratı ibraz edilmediği gerekçesiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İşyeri Açma Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ekinde yer alan iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru/beyan (Örnek 1) formunun "mülkiyet durumu" kısmında, başvuruda bulunanlardan tapu kaydı ya da kira sözleşmesinden birini işaretlemeleri istenildiği, olayda ise davacı ruhsat başvurusunda mevcut kira sözleşmesini sunduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı ile taşınmazın eski maliki arasında 01/11/2019 tarihli kira sözleşmesi bulunduğu, 17/08/2022 tarihinde taşınmazın el değiştirdiği, yeni malik tarafından 30/11/2022 tarihinde kiralananın tahliyesi için dava açıldığı, 23/05/2023 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu, ruhsat başvurusu tarihi itibariyle taşınmazın yeni maliki ile davacı arasında kira sözleşmesinin feshedildiğine ilişkin bir anlaşma veya adli yargı tarafından verilmiş bir karar bulunmadığı görülmüştür.

Bu durumda, taşınmazın devri halinde yeni malikin kira sözleşmesinin tarafı olacağı da dikkate alındığında, davacının ruhsat başvurusu sırasında henüz feshedilmemiş ve geçerli bir kira sözleşmesini ibraz ettiği görüldüğünden, dava konusu işlemde belirtilen yeni malikle imzalanmış kira sözleşmesi ya da mülkiyete ilişkin belge bulunmamasının iş yerinin ruhsatlandırılmasına engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Açıklanan nedenle, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.