Danıştay 4. Daire E.2024/1740 K.2025/762

Dava konusu istem: Manisa ili, Yunusemre ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresinde bulunan taşınmazda faaliyette bulunmak üzere "Veteriner Hekim Muayenehanesi" konulu işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine dair ... tarihli, ... sayılı Yunusemre Belediye Başkanlığı işlemi ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarihli, ... sayılı Yunusemre Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu muayenehanenin "Ruhsatsız olarak ticari faaliyet gösterdiğinden" bahisle kapatılmasına ilişkin Yunusemre Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun kapsamında tabip olmayan veteriner hekimlerce işletilen muayenehanelerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyete bulunabilecek iş yerlerinden olmadığından bahisle davacının bu ruhsatı almadan faaliyette bulunduğu, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin amir hükmü uyarınca davacının işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,

ayrıca yürürlükteki 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planının 3.1.4. numaralı plan notunda, “Belediye Meclisince yol boyu ticaret kararı alınmamış konut adalarında ticaret alanı oluşturulamaz.” kuralına. 3.1.5.

Numaralı plan notunda ise “Yapılaşma nizamı ayrık ve blok olan konut adalarında ticari birim yapılamaz.” kuralına yer verildiği, plan paftasında da dava konusu iş yerinin bulunduğu parselin konut alanında kaldığı ve yol boyu ticaret kararı alınan yerlerden olmadığı hususları belirtilmiş ve davaya konu işyerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösteremeyeceğine yukarıda yer verilen yargı kararı gereği, davacının Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca tacir olarak tanımlanıp tanımlanmayacağından bağımsız olarak,

niteliği gereği ticari bir birim olarak kabulü gerektiği, dava konusu parselin kullanım koşullarını belirleyen plan notları uyarınca, ticari bir birim olan veteriner hekim muayenehanesi için iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesine hukuken olanak bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya konu işyerinin Tarım ve Orman Bakanlığı Manisa İl Müdürlüğü tarafından verilmiş muayenehane ruhsatı ile 23/10/2019 tarihinden beridir faaliyet gösterdiği, ilgili Kanun ve Yönetmeliklerde veteriner hekim muayenehanesi açılabilmesi için belediyelerden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasına dair bir hükmün yer almadığı, bu hususta veteriner hekim muayenehanelerine verilecek ruhsat konusunda yetkinin münhasıran Bakanlığa, il müdürlüklerine ve mahalli mülki idare amirine ait olduğu, yerel yönetimlere bu hususta yetki verilmediği, veteriner hekim muayenehanelerinin ticarethane olmadığı hususları belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri" şeklinde tanımlanmış, "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "(Değişik birinci fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmü getirilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "istisnalar" başlıklı 4. maddesinde, "2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır."

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Yasak işler" başlıklı 24. maddesinde, "Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür; dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.

Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir..." hükmü getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; "..." adresinde Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce verilmiş olan ... tarih ve ... sayılı "Veteriner Hekim Muayenehanesi" ruhsatıyla faaliyette bulunulan işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığından bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca kapatılması sonucunda, davacı tarafından 11/01/20213 tarihli dilekçe ile aynı yer için veterinerlik muayenehanesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu,

başvurunun, dava konusu işyerinin de içinde bulunduğu site konut adalarında, "Yunusemre Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Manisa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararları ile yapılan plan değişikliği ile yol boyu ticaret kararı alınmamış konut alanlarında ticaret alanı oluşturulamayacağı, yapılaşma nizamı ayrık ve blok olan konut alanlarında ticari birim yapılamayacağı kararı olduğu"ndan bahisle işyeri açılamayacağı gerekçesiyle reddedildiği, davacı tarafından idarenin ret işlemine karşı 18/03/2023 tarihinde itiraz edilmesi üzerine,

bu itirazın da, "Yunusemre ilçesi onaylı 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan notlarında (3.1.4-3.1.5) ayrık ve blok nizam konut adalarında veya belediye meclisinde yol boyu ticaret kararı alınmamış konut adalarında ticaret alanı oluşturulamayacağı hükmünün yer alması, ayrıca davacının meslek grubu olarak Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. madde hükmüne tabi olduğu ve Belediyelerinin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce davacının iş adresinde şikayete dayalı olarak proje ekleri ve imar mevzuatına aykırı yapılaşma nedeniyle yapının mühürlendiğinin tespit edildiği,

bu sebeplerle işyeri açma ve çalışma ruhsat taleplerinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı" gerekçesiyle reddedildiği, davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlem ile ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılmakta olan dosyada Mahkemesince her ne kadar dava konusu parselin kullanım koşullarını belirleyen plan notları uyarınca, ticari bir birim olan veteriner hekim muayenehanesi için iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de;

imar planlarının ve bunların tamamlayıcı parçası niteliğinde olan plan notlarının birer alt düzenleyici işlem niteliğinde olduğu ve normlar hiyerarşisinde Yönetmeliklerin altında bir statüde bulundukları, Anayasa ve Yasalarla tanınmış temel hak ve özgürlüklerin, alt düzenleyici işlemler ya da idari kararlarla sınırlandırılmasının mümkün olmadığı,

idari yargı tarafından bir idari işlemin hukuki denetimi yapılırken, idari işlemin dayanağı veya gerekçesi olan düzenleyici işlemin üst normlara aykırı olması durumunda düzenleyici işlem ihmal edilmek suretiyle üst normlara uygunluğunun denetlenmesi gerektiği hususları dikkate alınmak suretiyle, İdare Dava Dairesince uyuşmazlığın Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi kapsamında değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemin gerekçelerinden birini oluşturan proje ekleri ve imar mevzuatına aykırı yapılaşmadan dolayı yapının mühürlenmesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin karşılanmadığı hususunun da, Dairesince, bu konuya ilişkin bilgi ve belgelerin araştırılması suretiyle ortaya çıkacak duruma göre yeniden değerlendirileceği açıktır. Bu itibarla davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.