Danıştay 4. Daire E.2024/481 K.2025/663

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği Projesi kapsamında Sivas ili, Kangal ilçesi, Mısırören Köyünde yer alan taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemin, davacıya ait eski ... ada ... parsel, yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu toplulaştırma işlemi ile oluşturulan taşınmazların tarım yapmaya elverişli ve toplulaştırma alanına alınması gereken nitelikte olduğu, dönüşüm tablolarında toprak derecelendirmelerinin dikkate alındığı ve bununla ilgili parselasyon ve dağıtım işlemi bitmiş mevcut uygulamaya ait dönüşüm hesaplarının doğru yapıldığı,

kadastro parsellerinden uygulamayla yaklaşık %3 oranında yapılan kesinti miktarının yasal sınırlar içinde kaldığı ve davacıya eşdeğer özellikli bir alandan tahsis yapıldığı tespit edilmiş ise de, davacıya uygulamayla tahsis edilen parselin geometrik biçimi kuzeyden güneye doğru daralarak gelen üçgen bir parsel olduğu, tarımsal faaliyetlerin optimum şekilde yapılması için uygulamayla daha düzgün geometrik şekilli parsel verilmesi mümkün iken bunun sağlanamadığı, uygulamanın ekonomik anlamda isabetli olmadığı dolayısıyla yapılan arazi toplulaştırmasında toplulaştırma ilkelerine ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın konusu işlemin iptaline iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, taşınmazın planlanmasında doğu yönündeki komşusu ile anlaşılamadığı, öte yandan taşınmazın geometrisinin su alma yapısına olan uzaklığı, doğu yönünde sulama yoluna cephesi, eğim ve sürüm yönü gibi unsurlar dikkate alınarak taşınmazın parçalanmasını engelleyecek şekilde ve kullanım bütünlüğü esas alınarak planlandığı, davacının Mısırören Köyünde, Balıklıtohma Çayı ıslah projesi kapsamında kamulaştırma işlemi ile oluşan iki adet ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlarının da ... ada ... parsele taşındığı, yapılan tahsiste herhangi bir mağduriyet yaşanmaması için mülkiyet hakkı gözetilerek, ekonomik, ekolojik ve işlevsel yeni parsellerin oluşturulmasına çalışıldığı, işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi,

toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi,

parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,(...) parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi (...) gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği Projesi kapsamında Sivas ili, Kangal ilçesi, Mısırören Köyünde yer alan taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin olarak davacının tam hisseli mülkiyetinde bulunan eski ... ada ... parsel yerine yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, bu kapsamda kadastro parsellerinden yapılan yaklaşık %3 lük kesinti miktarının yasal sınırlar içerisinde kaldığı,

davacıya yeni verilen taşınmaza yönelik tahsisin, eski parseliyle eşdeğer özellikli bir alandan yapıldığı hususları Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporu ile tespit edilmiş, ancak, davacıya toplulaştırma uygulaması üzerine tahsis edilen parselin geometrik biçiminin, kuzeyden güneye doğru daralarak gelen bir üçgen parsel olduğu, tarımsal faaliyetlerin optimum şekilde yapılabilmesi amacına yönelik olarak uygulamayla daha düzgün geometrik şekilli parsel verilmesi mümkün iken bunun sağlanamadığı,

uygulamanın ekonomik anlamda isabetli olmadığı yönündeki bilirkişi değerlendirmesi esas alınarak yapılan arazi toplulaştırmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle yapılan toplulaştırma işlemi Mahkemece iptal edilmişse de; eski taşınmazın büyük ölçüde aynı yerden ve 70.113,64 m² yüzölçümlü olarak yine tam hisse ile davacıya tahsis edildiği, uygulama öncesi parsel endeksi değeri ile uygulama sonrası durumu karşılaştırıldığında parsel endeksi değerlerinin birbirlerine çok yakın olduğu,

davacıya uygulamayla tahsis edilen parselin geometrik biçimi kuzeyden güneye doğru daralarak gelen üçgene yakın bir parsel olduğu görülmekte ise de bilirkişi tespit ve değerlendirmesinde bu kısımlar yönünden kusurlandırıcı bir husus bulunmamakta olup, dava konusu taşınmazın büyük oranda eski parselin bulunduğu yerden tahsis edildiği ve toplulaştırma ile oluşturulan yeni parselin yüzölçümünün anılan taşınmazda tarım makinalarının kullanımına engel bir durum oluşturmadığı ayrıca KYP kesintisi sebebiyle birebir aynı ölçüde yer verilmesine imkan bulunmadığı, zira parselin güneyinde davacının da yararlanabileceği bir sulama kanalının yapıldığı,

ayrıca toplulaştırma yapılırken hasım ve hısım ilişkilerinin gözetilmesi gerekeceğinden ve bu bağlamda davacının komşusunun taşınmazına yönelik yapılan toplulaştırma parselasyonuna komşu taşınmaz sahibinin herhangi bir itirazının da ortaya konulamadığı ve davacının parselinin de sınır komşusu o parselle bağlantılı olarak belirlendiği hususunun da gözetilmesi gerektiği dikkate alındığında, davacının söz konusu taşınmazda tarımsal faaliyetinde ekonomik ve teknik yönden herhangi bir kayba yol açmayacak şekilde yapılan dava konusu arazi toplulaştırması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

(X) KARŞI OY

Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, temyiz konusu kararın onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.