Danıştay 5. Daire E.2022/6470 K.2024/10528

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesi gereğince, 16/05/2005 tarihli Kira-Yapım-İşletim Sözleşmesinin ...tarih ve ... sayılı işlem ile haksız olarak feshedildiği iddiasıyla bu işlemden kaynaklanan maddi zararının ödenmesi istemli başvurusunun reddine ilişkin davalı idarenin ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile ... tarih ... sayılı idari işlem sebebiyle uğradığı hak kaybının, kira-yapım ve işletme sözleşmesine binaen şirketin hakkı olan ve sözleşmenin haksız fesih tarihinden dava tarihine kadar sözleşme gereği ödenmesi gereken 3.589.392,00-TL kira gelirlerinin sözleşmenin haksız feshi tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte tazminine karar verilmesi istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararında; davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ...İdare Mahkemesi'nin ... tarihli, E: ..., K: ...sayılı kararıyla süre aşımı yönünden reddedildiği ve anılan kararın istinaf incelemesinden de geçerek temyiz aşamasında olduğu, bu durumda idari işlemin hukuka uygunluk karinesinin varlığını ve mevcudiyetini devam ettirdiği belirtilerek; süresinde dava konusu edilmemiş idari bir işlemden kaynaklandığı ileri sürülen kira geliri kaybının davalı idarece tazmin borcunun oluşmadığı,

dolayısıyla, tazmin başvurusunu reddeden davalı idare işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı şirket tarafından; daha önceki aşamalarda sundukları dilekçelerinde belirttikleri hususları tekrar ettikleri, temyize konu istinaf dairesi kararında istinaf istemlerinin neden reddedildiğinin açıklanmadığı ve kararın gerekçesiz olduğu, bu şekliyle adli yargılanma hakkının ihlal edildiği, istinaf dairesi kararı ile hukuka uygun bulunan idare mahkemesi kararının konusu ile karar içeriğinde belirtilen diğer davanın konusunun farklı olduğu, bu nedenle derdestlik ve kesin hüküm gibi bir durumun söz konusu olmadığı, KHK ile kapatılma ile şirketin faaliyetlerine son verilmediği, şirkete kayyım atandığı,

idarenin sebepsiz bir davranışta bulunamayacağı, kayyım atanma tarihinin 15/10/2016 tarihi olduğu, fesih işleminin gerçekleştiği tarihte ise şirketin terör örgütleri ile irtibatına ilişkin hukuki bir sebep bulunmadığı, şirket hakkında açılan ceza davasının ...Ağır Ceza Mahkemesinin E: ...sayılı dosyası üzerinden devam ettiği, fesih tarihinde irtibat ve iltisaka ilişkin herhangi bir tespit yokken ihtimale dayalı olarak idari işlem tesis edildiği, şirketin yap-işlet-devret sözleşmesi kapsamında yaptığı binayı işletme hakkı bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan 16/05/2005 tarihli kira-yapım-işletim sözleşmesi 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesi gereğince ... tarihli ve ... sayılı işlem ile feshedilmiş, Şirket tarafından sözleşmenin feshine ilişkin işlemin geri alınması talebiyle davalı idareye yapılan 23/09/2016, 05/10/2016 ve 04/11/2016 tarihli başvurular, Vakıflar Genel Müdürlüğü Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine, davacı şirket tarafından, sözleşmenin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle ile ... İdare Mahkemesi'nin E: ...sayılı dosyasında dava açılmıştır.

Davacı şirket tarafından, fesih işleminin iptaline ilişkin davanın sonucunu beklenilmeden bu sefer, davalı idare ile imzalanan 16/05/2005 tarihli kira-yapım-işletim sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği iddiasıyla bu işlemden kaynaklanan maddi zararının ödenmesi istemli başvurusunun reddine ilişkin davalının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile fesih işlemi sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen hak kaybının, kira-yapım ve işletme sözleşmesine binaen sözleşmenin haksız fesih tarihinden dava tarihine kadar ödenmesi gereken 3.589.392,00-TL kira gelirlerinin sözleşmenin haksız feshi tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte tazmini istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden, davacı şirket tarafından sözleşmenin feshine ilişkin olarak açılan davanın ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli, E:..., K: ... sayılı kararıyla süre aşımı yönünden reddedildiği ve anılan bu karara karşı yapılan istinaf başvurunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla reddedildiği, yapılan temyiz başvurusu üzerine ise Danıştay 5. Dairesinin 04/04/2024 tarihli ve E:2022/6471, K:2024/4834 sayılı kararı ile sözleşmenin feshine yönelik işleme karşı davanın süresinde açıldığı gerekçesiyle anılan kararın bozulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, anılan sözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada verilecek kararın, sözleşmenin feshinden kaynaklanan zarara ilişkin açılan işbu davayı etkileyeceği tartışmasız olduğundan, Mahkemece sözleşmenin feshi işlemine karşı açılan davada verilecek kararın sonucu dikkate alınmak suretiyle bu davanın karara bağlanması gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.