Danıştay 6. Daire E.2019/10041 K.2020/12697

Dava konusu istem: İstanbul İli, Avcılar İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız imalat yapıldığından bahisle, davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca … TL para cezası verilmesine ilişkin … günlü, ... sayılı … Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Yapı tatil tutanağındaki tespitlere dayanılarak ve Kanunda öngörülen kriterler uygulanmak suretiyle düzenlenen para cezası hesap cetveli üzerinden belirlenen imar para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen.

İdare Mahkemesinin … tarih, E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Ondördüncü Dairesinin 26/05/2016 tarih, E:2014/3343, K:2016/4446 sayılı kararıyla; "yapıların temel para cezasına esas alınan alanlarının ve artırım sebeplerinin doğru olarak hesaplanıp hesaplanmadığı hususu ile yapı sınıfı ve grubu 3-B olarak kabul edilen yapıların, yapı sınıfı ve gruplarının doğru olarak tespit edilip edilmediği hususlarının belirlenmesi için taşınmazın bulunduğu yerde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle karar verilmesi gerekirken,

böyle bir inceleme yapılmaksızın davanın reddi yönünde verilen Mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği" gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda, uygulanan para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dosyadaki eski tarihli hava fotoğrafları, ruhsatsız olduğu iddia edilen yapılara ilişkin eski işyeri ruhsatları ve dosyadaki mevcut diğer belgeler hiç dikkate alınmadan, bilirkişiler tarafından sanki yapıların 2002 yılında yapılmış ve sonrasında genişletilmiş gibi rapor düzenlendiği, oysaki yapıların eski olduğu, bu nedenle para cezası verilmeyeceği, ayrıca dava konusu yapıların koyteynır vasfında ruhsata tabi olmayan yapılar olduğu, temel para cezasına uygulanan arttırımların ise yerinde olmadığı belirtilerek, usul ve yasaya aykırı olan Mahkeme kararının bozulması gerektiği iddia edilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile kısmen reddi ile Mahkeme kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının onanması, Mahkeme kararının temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4., 6., 11. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının ise Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Avcılar İlçesi, … Mahallesi, … pafta, …. ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde 472,81 m² büyüklüğünde III-B yapı sınıfı ruhsatsız imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 4., 6., 8., 11., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak … TL para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı …. Belediye Encümeni kararının tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Mahkeme kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden;

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararının; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Mahkeme kararın, temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4., 6., 11., ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması ilişkin kısmına gelince;

3194 sayılı Kanunun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 4. alt bendinde;

ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise temel para cezasının %100 oranında arttırılacağı, 6. alt bendinde; ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılması halinde temel para cezasının %80 oranında arttırılacağı, 11. alt bendinde; ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın tamamlanarak kullanılmaması halinde temel para cezasının %10 oranında arttırılacağı ve 13. alt bendinde ise;

ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet vermesi halinde temel para cezasının %20 oranında arttırılacağı, hükme bağlanmıştır.

Buna göre; temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendi uyarınca artırım uygulanabilmesi için; ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapının mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini hangi yönden tehdit ettiğine ilişkin somut tespitlerin tutanakta ya da işlemde açıkça ortaya konulması, 6. alt bent uyarınca arttırım uygulanabilmesi için yapılaşma yasağı bulunan bir alanda imalat yapılması, 11. alt bent uyarınca arttırım uygulanabilmesi için imalatın tamamlanmış ancak henüz kullanılmaması ve 13. alt bent uyarınca arttırım uygulanabilmesi içinse, imalatın çevre görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğine ilişkin somut tespitlerin tutanakta ya da işlemde açıkça ortaya konulması gerekmektedir.

Dosyanın ve bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden. İstanbul İli, Avcılar İlçesi,. Mahallesi, … pafta, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde 472,81 m² büyüklüğünde III-B yapı sınıfı ruhsatsız imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 4., 6., 8., 11., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak.

TL para cezası verildiği, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; idarece hesaplanan aykırı alan ile yapı sınıfı ve grubu değerlendirmesinin yerinde olduğu, temel para cezası arttırımlarına ilişkin olarak ise; anılan Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4., 6., 8., 12. ve 13. alt bentlerinin takdiri Mahkemeye ait olmak üzere uygun olduğu belirtilmiş, İdare Mahkemesi tarafından bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda; davalı idarece, dava konusu imalatların mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği ve çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğini açık ve kesin olarak ortaya koyan bir tespitte bulunulmaksızın, temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. ve 13. alt bentleri uyarınca artırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, yine imalatların tamamlanarak kullanıldığı anlaşıldığından, temel para cezasının 11. alt bent uyarınca arttırılmasında da hukuka uyarlık bulunmadığından, bu kısımlara yönelik davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan.

3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 6. alt bendinde öngörülen arttırım nedeninin uygulanması için yapının "tümüyle yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış olması" gerektiği, taşınmazın bulunduğu alanın yapılaşmaya yasaklanmış olduğuna ilişkin dava dosyasında herhangi bir bilgi/belgenin bulunmadığı, bununla birlikte bilirkişi raporunda dava konusu yerle ilgili "jeolojik sakıncalı alan kaydı" bulunduğunun belirtildiği, buna göre söz konusu alanın yapılaşmaya tümüyle yasaklanmış olup olmadığına ilişkin (1. derece askeri yasak bölge, 1. derece arkeolojik veya doğal sit alanları vb.) araştırma yapılarak,

temel para cezasının bu nedenle arttırılmasının uygun olup olmadığına karar verilmesi gerekirken, bu araştırma yapılmaksızın verilen kararda bu yönüyle de isabet görülmemiştir.