Danıştay 6. Daire E.2019/20027 K.2022/10645

Dava konusu istem: Ordu ili, Fatsa ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parsel için düzenlenen … tarih ve … sayılı tadilat ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davalı idare tarafından.

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının uygulandığı, 30.05.2014 tarihli mimari estetik komisyonu kararı ile yapının özgün fikir olmadığına karar verildiği ve bu nedenle proje müellifinin görüşüne gerek duyulmadığı belirtilmiş ise de; davacı tarafından 1987 yılında hazırlanan projenin özgün fikir niteliği taşıdığı,

eser sahibinin izni olmadıkça projede değişiklik yapılamayacağı, değişiklik yapılabilmesi için proje müellifinin uygun görüşünün alınması gerektiği, dolayısıyla mimari projenin müellifinin uygun görüşü alınmadan mimari projede değişiklik yapılarak uyuşmazlık konusu tadilat yapı ruhsatının düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

konunun mimari estetik komisyonunda görüşülerek farklı müellif tarafından yapılan değişikliğin, eserin bütünlüğünü bozup bozmadığına, estetik görünümünü değiştirip değiştirmediğine, teknik, yönetsel amaçlar ve kullanım amacı nedeniyle zorunlu olup olmadığına ve bu yüzden ilk müellifin iznine gerek bulunup bulunmadığına karar verilerek işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının ve davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, mevzuat hükümleri uyarınca, tadilat ruhsatında, proje müellifi olarak tadilatın gerektirdiği uzmanlığı haiz proje müellifinin onayının bulunması gerektiği, uyuşmazlıkta, davanın konusu mimari estetik komisyonu görüşü değil, bu görüş alındıktan sonra verilen tadilat ruhsatı olduğu halde İdare Mahkemesince, mimari estetik komisyonu kararının içeriğine ilişkin bilirkişi raporundaki tespitler uyarınca yapının özgün fikir olduğu sonucuna varılarak,

özgün yapı olması nedeniyle mimari proje müellifinin uygun görüşü alınmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüş ise de, ilk proje müellifinin uygun görüşünün alınması gerekmediği hususu göz önünde bulundurularak, İdare Mahkemesince tadilatın kapsamı tespit edildikten sonra tadilat ruhsatında inşaat mühendisinin imzasının bulunmasının yeterli olup olmadığı ve uzmanlığı haiz bir proje müellifince bir proje tadilatı yaptırılması gerekip gerekmediğinin belirlenerek dava hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından temyize konu karar hukuk ve usule aykırı bulunmuş ve kararın bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Dairenin bozma kararının bütününde ve varılan neticede ilk proje müellifinin görüşünün alınması gerektiği vurgulaması yapıldığı halde kararın ''hukuki değerlendirme'' başlıklı kısmında; ''Bu durumda, ilk proje müellifinin uygun görüşünün alınması gerekmediği hususu göz önünde bulundurularak'' ifadelerine yer verildiği görüldüğünden, bu ifadelerin yazım hatasından kaynaklandığını düşündüğü, eserde yapılacak değişiklikte ilk proje müellifinin izninin alınması gerekmediği yönündeki değerlendirmelerin yerinde olmadığı, nitekim Daire kararında da bu yönde bir değerlendirme yapılmadığı ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemiz bozma kararının kaldırılarak İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 14/05/2019 tarih ve E:2016/3588, K:2019/4198 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından hazırlanan mimari projeye istinaden uyuşmazlık konusu yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı düzenlenmiş ve söz konusu yapı sanayi ve ticaret odası olarak kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra mülkiyet durumu ile imar planındaki kullanım kararı değişen taşınmazın özel sağlık merkezi (tıp merkezi) olarak kullanımına yönelik … tarih ve … sayılı tadilat ruhsatı düzenlenmiştir.

Davacı tarafından, ilk mimari proje müellifi olduğu yapıya ilişkin onayı alınmaksızın tadilat ruhsatı düzenlendiğinden bahisle bu ruhsatın iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 11.03.2019 tarih ve E:2014/5795, K:2019/1265 sayılı kararı ile bozulmuş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi ise Danıştay Altıncı Dairesi'nin 06.12.2022 tarih ve E:2019/19254, K:2022/10644 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

İdare Mahkemesinin 28.02.2014 tarihli kararı sonrasında tıp merkezi yetkililerince 28.05.2014 tarihinde Fatsa Belediye Başkanlığı'na yapılan başvuru ile; 01.06.2013 ve 08.09.2013 tarihlerinde değiştirilen Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 10. maddesi gereği belediye tarafından mimari estetik komisyonu kurularak taşınmazlarının durumunun görüşülmesi istenilmiştir. Söz konusu talep üzerine Fatsa Belediyesi bünyesinde kurulan Mimari Estetik Komisyonu'nun 30.05.2014 tarihli kararı ile; taşınmaz üzerinde bulunan yapının ''özgün fikir ifade etmediğine'' karar verilmiş ve bu karar üzerine davalı idare tarafından yine ilk proje müellifi olan davacının onayı alınmaksızın … tarih ve … sayılı tadilat ruhsatı düzenlenmiş, bu ruhsatın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise: "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.

Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmü yer almaktadır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 10. maddesinde. (Değişik:RG-8/9/2013-28759) İlgili İdare, meclis kararı alarak uygun gördüğü yerlerde yapıların estetiği, rengi, çatı ve cephe kaplaması ile ilgili kurallar getirmeye, yapıların inşasında yöresel malzeme kullanılmasına ve yöresel mimarinin dikkate alınmasına ilişkin zorunluluk getirmeye yetkilidir. Mevzuat gereği büyükşehir belediyelerine verilen yetkiler saklıdır.

İlgili idareler bu amaçla ilgili kamu kuruluşlarının da katılımıyla, uzmanlardan oluşan mimari estetik komisyonları kurabilirler. Bu kapsamdaki yapılara proje hazırlama ve ruhsat düzenleme işlemleri komisyon kararına uygun olarak yürütülür. Ruhsat veren ilgili idare bünyesinde kurulan mimari estetik komisyonu, yapıların veya onaylı mimari projelerin özgün fikir ifade edip etmediğine karar vermeye yetkilidir.

Özgün fikir ifade etmeyenlerde ilk müellif dışında farklı bir müellif tarafından yapılacak değişikliklerde bütün sorumluluk değişiklik projesini yaptıranlar ve projeyi hazırlayanlarda olmak üzere idarelerce ayrıca ilk müellifin görüşü aranmaz.

Komisyon tarafından özgün fikir ifade ettiği karar altına alınan yapı veya onaylı mimari projelerde; eser sözleşmesinde değişiklik yapma izni verilenler ile eserin bütünlüğünü bozmadığına, estetik görünümünü değiştirmediğine, teknik, yönetsel amaçlar ve kullanım amacı nedeniyle zorunlu olduğuna mimari estetik komisyonu tarafından karar verilen değişiklikler müellifinin izni alınmaksızın yapılabilir.

Bu durumda ilk müellif tarafından talep edilebilecek telif ücreti; ilgili meslek odasınca belirlenen mimari proje asgari hizmet bedelinin, tamamlanan yapılarda yüzde yirmisini, inşaatı süren yapılarda yüzde on beşini geçemez. Komisyon beş uzmandan teşkil eder, salt çoğunlukla toplanır, kararlar oyçokluğu ile alınır. Komisyonun gündemi ilgili idarece belirlenir. Komisyon başkanı ilgili idare tarafından atanır.

(Ek fıkra:RG-2/9/1999-23804) Ancak bu kurallar (Değişik ibare:RG-8/9/2013-28759) engellilerin ulaşabilirliğini engelleyemez.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince, mimari estetik komisyonu kararının içeriğine ilişkin bilirkişi raporundaki tespitler uyarınca yapının özgün fikir olduğu sonucuna varılarak, özgün yapı olması nedeniyle mimari proje müellifinin uygun görüşü alınmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüş ise de bakılan davada davacının yalnızca … tarih ve … sayılı tadilat ruhsatının iptalini istediği, Mimari Estetik Komisyonunun 30.05.2014 tarihli kararını dava konusu yapmadığı görülmüş, bu nedenle uyuşmazlığın davacının istemi ile bağlı olarak ve bu kapsamda incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ve mevzuat hükümleri doğrultusunda uyuşmazlık incelendiğinde ise, dava konusu tadilat ruhsatına konu yapının Mimari Estetik Komisyonu'nun 30.05.2014 tarihli kararı ile; ''özgün fikir ifade etmediğine'' karar verildiğinden ve bu karar da davacı tarafından dava konusu yapılmadığından, Komisyonun bu kabulünden hareketle, söz konusu yapının projesinde ilk müellif dışında farklı bir müellif tarafından yapılacak değişikliklerde ilk müellifin görüşünün alınması gerekmediği, dolayısıyla ilk proje müellifi olan davacının onayı alınmaksızın düzenlenen dava konusu tadilat ruhsatında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.