Danıştay 6. Daire E.2019/20615 K.2022/10522

2- … 3- …

İSTEMİN KONUSU

Dava konusu işlemin iptali yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 20/05/2019 tarih ve E:2014/7904, K:2019/4474 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem:1/5000 ölçekli revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli revziyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin … tarihli, … sayılı Gömbe Belediye Meclisi kararının Antalya ili, Kaş ilçesi … Köyü, … Mevkii, … pafta, … sayılı parsel yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince, dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parselin üzerinde 2 katlı zemin katı dükkan, üst katı konut işlevine ayrılmış yığma bir yapının bulunduğu, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında dava konusu taşınmazın batı istikametinden gelip doğu ucunda meydana bir kavşakla bağlanan 10 metrelik taşıt yolu içerisinde kaldığı,

anılan taşıt yolunun sadece cephe sağlayan değil aynı zamanda, meydan tasarımını etkileyen bir işleve sahip durumda bulunduğu, 10 metrelik taşıt yolu ile meydan bütünlüğü Kaş yolunun batı yönünde parçalanarak, meydan işlevinin doğu yönündeki alana bırakılacağı, kasabanın en önemli kamusal mekânı olan kasaba meydanında biçimsel bir değişiklik yaşanacağı, dolayısıyla bu biçimsel değişimden kasabanın sosyal yaşamının da doğrudan etkileneceği, dava konusu taşınmazın konumu, doluluk-boşluk orantısı çerçevesinde ele alındığında, dolu mekan olarak kullanılmasının meydan hissinin desteklenmesini sağlayacağı anlaşıldığından,

uyuşmazlık konusu taşınmazın üst ölçekli imar planlarında getirilmiş işlevlendirilme biçimi, konumu, durumu, çevresel kullanımları da dikkate alındığında, işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve kentsel yerleşmenin mevzuat ve gelecekteki durumuna uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen onama kararının kaldırılarak idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 20/05/2019 tarih ve E:2014/7904, K:2019/4474 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının maliki olduğu, üzerinde 2 katlı zemin katı dükkan, üst katı konut işlevine ayrılmış yığma bir yapı bulunan dava konusu Antalya ili, Kaş İlçesi, … Köyü, … Mevkii, … pafta, … sayılı parsele ve çevresine ilişkin 1/5000 nazım ve 1/1000 uygulama imar planlarının … tarihli, … sayılı Gömbe Belediye Meclis kararı ile kabul edilerek askıya çıkarıldığı askı süresi içerisinde , anılan planlara yapılan itirazların da Gömbe Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile değerlendirilerek yeniden 22.01.2012- 21.02.2103 tarihlerinde askıya çıkarılması üzerine uyuşmazlık konusu taşınmaz yönünden 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla üretilmiş birer belge niteliğinde olan imar planları mevzuatta ve yargı içtihatlarında yöre halkının sağlığını ve çevreyi korumak, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını, iyi yaşama düzenini, çalışma koşullarını ve güvenliğini sağlamak amacıyla, ülke, bölge ve şehir verilerine göre oturma, çalışma, dinlenme ve ulaşım gibi kentsel fonksiyonlar arasında mevcut ve sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak için varsa kadastro durumu da işlenmiş, onaylı haritaların kopyaları üzerine nazım plan ve uygulama planı olarak düzenlenip onaylanmış metinler olarak tanımlanmaktadır.

Çağdaş bir kentin oluşturulması ve yaşatılması için varlığı zorunlu olan ve kentin bütününe hizmet verecek, kent estetiği ve yaşam kalitesini yükseltici sağlıklı bir çevre oluşturmak amacıyla park, çocuk bahçesi, oyun alanı, günübirlik kullanım alanları, piknik ve rekreasyon alanlarının oluşumu yanında dengeli ve yeterli bir ulaşım ağının varlığı da zorunludur.

İmar planlarında çok büyük bir zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmaması imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biridir. Ancak bazı durumların varlığı halinde plan değişikliği yapılması zorunlu ve gerekli olabilir. Bu değişiklikler de genel olarak imar planı uygulamasında ortaya çıkacak sorunları çözücü nitelikte olmalıdır. Arazi kullanış kararlarıyla birlikte oluşturulan ulaşım sisteminde ve bu sistemdeki karayollarının fiziki ve fonksiyonel kademelenmesinde, yol güzergahlarının genişliklerinde ve bunların üzerindeki kavşakların yeri ve geometrik düzenin de ihtiyaç ve sorunlara göre değişiklikler olabilir.

İmar planlarında öngörülen ulaşım sisteminin bir parçası olan imar yollarının güzergahının belirlenmesi sırasında yolun devamlılığının ve diğer yollarla bağlantısının gözönünde bulundurulması zorunludur.

Uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde dava açılan imar planının ölçeği belirtilmemiş ise de, dava konusu işlem tarihinde davalı Gömbe Belediye Meclisinin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlarda değişiklik yapma yetkisine sahip olması nedeniyle, davanın konusunun 1/1000 ve 1/5000 ölçekli planlara yönelik olarak incelenmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, … tarihli, … sayılı Gömbe Belediye Meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama revizyon imar planlarının kabul ediliği, anılan planlara itiraz üzerine Gömbe Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile itirazların değerledirildiği bu nedenle bakılan davanın hem 1/5000 ölçekli nazım hem 1/1000 ölçekli uygulama imar planının davacı parseli yönünden iptali istemiyle açıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacınının taşınmazının 10 metrelik taşıt yolunda kaldığı, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda anılan yolun kent meydanı bütünlüğünü bozduğu sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, anılan yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında 12 metre olduğu, 12 metrelik yolun değerlendirilmediği, sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden değerlendirme yapıldığı, ayrıca üst ölçeğe aykırılık bulunup bulunmadığı, mezkur yolun devamlılığı, diğer yollarla bağlantısı, yolun eğiminin imara elverişli olup olmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı görülmüştür.

Belirtilen bu durum karşısında, aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı üç kişilik yeni bir bilirkişi kurulu oluşturulması suretiyle, taşınmazın bulunduğu yerde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına karşı dava açıldığı hususu dikkate alınmak suretiyle, davacının taşınmazı için üretilen plan kararının öncelikle ulaşım sistemine etkisinin, bu kapsamda yolun devamlılığı, diğer yollarla bağlantısı, yolun eğiminin imara elverişli olup olmadığı hususlarının sonrasında ise şehircilik ve planlama ilkelerine ve mevzuata uygunluğunun, araştırılması suretiyle dava hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.