Danıştay 6. Daire E.2019/22043 K.2023/9684

Dava konusu istem: Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ile ... adanın doğusunu kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin Nilüfer Belediyesinin … tarih ve … sayılı Meclis Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, davalı idare tarafından … tarih ve ... sayılı belediye meclis kararının yürürlükte olmadığı ve dava konusu alana ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin yürürlükte olduğu belirtilmekte ise de belediye meclisinin … tarih ve … sayılı kararının dava konusu meclis kararının devamı niteliğinde olduğu ve taşınmazın fonksiyon niteliğinin değiştirilmediğinin anlaşıldığı,

1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile taşınmaza verilen fonksiyonun 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olmadığından planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı, plan açıklama raporunda ... Mahalle Mutarlığı ve ...

Mahalle Komitesinin plan değişiklik taleplerinin gerekçe olarak gösterildiği ancak plan değişikliği ihtiyacını ve gerekliliğini ortaya koyacak analizlerin yapılmadığı, plan değişikliği yapılma zorunluluğunu ve ihtiyacını ortaya koyan teknik ve nesnel gerekçelerin sunulmadığı, ilgili yatırımcı bakanlık ve kuruluşun görüşünün alınmadığı, dava konusu imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın süresinde açılmadığı, davacının dava açmakta kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı, uygulama imar planının, Denizli Büyükşehir Belediyesince değiştirilerek onaylandığından dava konusu planın yürürlükte olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ... Mahalle Muhtarlığı ve ...

Mahalle Komitesinin talepleri doğrultusunda sağlık tesisi alanında bulunan ... ada, … sayılı parselin E:1.00 Yençok:12.50 m. yapılanma koşullu belediye hizmet alanı olarak, ... sayılı adanın doğusunda bulunan pazar alanı ile 4678 ada, 4 sayılı parselde yer alan pazar alanlarının ise sağlık tesisi alanı olarak düzenlenmesi ve "... ada 1 sayılı parselde yer alan belediye hizmet alanı'nda pazar alanı, sağlık tesisi, otopark ve ticari birimler yer alabilir." şeklinde plan notu eklenmesi yönünde hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin,

Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile plan notunun "... ada 1 sayılı parselde yer alan belediye hizmet alanında pazar alanı, sağlık tesisi ve otopark yer alabilir." şeklinde değiştirilerek onaylandığı, 28/12/2016 tarihinden itibaren bir ay süreyle askıya çıkarıldığı, davacı tarafından anılan planın iptali istemiyle 17/04/2018 tarihinde yapılan başvurunun … tarih ve … sayılı işlem ile reddi üzerine bakılmakta olan dava açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinde de, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

2577 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.

İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Yasanın 7.maddesi ile dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11.maddesi hükümleri karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasa'nın 11.maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde,

bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği;

imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Yasanın 7.maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğunda tartışma bulunmamaktadır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 4. fıkrasında, "İmar planı teklifleri, planın kapsadığı alanın maliki veya maliklerinin yasal vekilleri tarafından sunulabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Yasanın 7.maddesinin 4.fıkrası uyarınca ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır. Dava konusu Nilüfer Belediyesinin … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği 28/12/2016 tarihinden itibaren bir ay süreyle askıya çıkarılmıştır. Bu itibarla ilan askı süresinin son gününden itibaren 60 günlük yasal dava açma süresi içinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirildikten sonra 06/07/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuki imkan bulunmamaktadır.

Öte yandan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 4. fıkrası uyarınca imar planı değişiklik teklifinin parsel maliklerince yapılabileceği, davacının ise dava konusu parsellerin maliki olmadığından 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği istemiyle yapılan başvurunun kaçırılmış olan dava açma süresini yeniden canlandırmayacağı açıktır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY (X)

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden, 3/d bendinde ise süre aşımı yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise bu hususlarda kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 4. fıkrasında, "İmar planı teklifleri, planın kapsadığı alanın maliki veya maliklerinin yasal vekilleri tarafından sunulabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır.

Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir.

Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.

Davacı tarafından, … ada … sayılı parsel, … ada … sayılı parsel ile … sayılı adanın doğusununa ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin istenildiği, ancak anılan parsellerin maliki olmadığı görüldüğünden 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalini istemekte menfaat ihlali koşulu gerçekleşmediği, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.