Danıştay 6. Daire E.2021/10343 K.2025/3710

Dava konusu istem:İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onayına dair 1... tarihli,... sayılı davalı idare işlemi ile anılan işleme yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; her ne kadar ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir önceki 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "park ve dinlenme alanı" lejantında iken dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "dini tesis alanı" lejantına alındığından bahisle eksilen "park ve dinlenme alanı" nın yerine hizmet etki alanı içerisinde eş değer bir alan ayrılmadığı yönünde bilirkişi heyetince eleştiri getirilmiş ise de,

anılan parselin bir önceki plan olan 26.12.2017 onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planında “ticaret alanları” lejantında kaldığı, bu itibarla ... ada, ... parsel yönünden bir önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı arasındaki lejant uyumsuzluğunun mevcut dava konusu işlem ile giderildiği, öte yandan her iki parsel yönünden dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının kendi aralarında ve üst ölçekli planlar ile uyumlu olması, bölgenin ihtiyaçları ve ilgili kurum görüşleri doğrultusunda uygun yer seçimi yapılarak lejant değişikliğine gidilmesi,

imar planı değişikliğinin ilave nüfus yoğunluğu getirmemesi, “dini tesis alanının” büyüklüğünün ve diğer mevcutta yer alan dini tesis alanlarına uzaklığı bakımından yer seçiminin aykırılık teşkil etmediği, donatı alanlarının azaltılmamış olması karşısında yapılan imar planları değişikliği ile dava konusu ... ada, ... sayılı parselin "dini tesis alanı" lejantına alınmasının şehircilik ilkelerine, plan hiyerarşisine ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kaldırılan park alanına karşılık eşdeğer alan ayrılmadığı, davaya konu parselde faal binanın bulunduğu, yakın mesafede çok sayıda cami bulunduğu, değişiklik gerekçesinin bulunmadığı tüm bu nedenlerde temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafça temyiz dilekçesinde dava safahatında ileri sürülen iddialardan farklı bir iddianın ileri sürülmediği, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği... tarihli,... sayılı davalı idare işlemi ile onaylanarak 26.03.2019-24.04.2019 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından yapılan itirazın zımnen reddi üzerine 23.08.2019 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluğunu, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak;

uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel planlama esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrası, "Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır...."; i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin bir araya getirilmesi,

birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur."; j) "Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır."; k) "Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında

bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir." hükmünü; aynı Yönetmeliğin "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesi, "(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır.".

(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır.

Bu amaçla nazım imar planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır."; aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesi, "Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır."; 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesi, (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.

(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz.

Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur..." hükmünü içermektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın İncelenmesinden.

Hazine adına kayıtlı, meri imar planlarında dini tesis fonksiyonlu, 339 metrekare büyüklüğündeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ve faal durumda olan Hacı Aziz Bayraktar Caminin bölgedeki talebe yetersiz kaldığı, bölgede yaşayan vatandaşlar tarafından talepler olduğu belirtilerek İlçe Müftülüğü tarafından davaya konu ... parsel sayılı davacı mülkiyetindeki parselin de ibadet alanına ayrılmasının istenilmesine istinaden İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından İmar planı değişikliğine başlanılarak Kadıköy İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel ve ... ada, ... sayılı parsellere ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği çalışmalarına başlandığı, bu doğrultuda davacı mülkiyetindeki 882 metrekare büyüklüğünde üzerinde 4 katlı ticari amaçlı yapı bulunan ... ada, ... parselin de dini tesis alanı olarak fonksiyonlandırıldığı, anılan imar planı değişikliğinin ... tarihli, ... sayılı davalı idare işlemi ile onaylandığı anlaşılmaktadır.

Fili olarak kullanılan bir caminin yetersiz kalması nedeniyle davacıya ait üzerinde yapı bulunan bitişik parselin de cami alanı olarak belirlendiği ve davacı tarafın yakın mesafelerde fazla sayıda cami alanı bulunduğuna yönelik beyanlarının bulunduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın çözümünün; esasen, nüfus-hizmet etki alanı ve mevzuat kriterleri dikkate alınarak alanda yeni bir cami alanına ihtiyaç bulunup bulunmadığı var olan caminin yeterli olup olmadığı yakın mesafede caminin bulunup bulunmadığı sorularının cevaplarından geçtiği açıktır.

Bu kapsamda dosyada bulunan bilirkişi raporu incelendiğinde, "Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin ekinde yer alan asgari alan büyüklükleri tablosundaki standartlar ve aynı yönetmeliğin “Yürüme Mesafeleri” başlıklı 12.maddesinin (3) cü bendinde yer alan standartlardan farklı standartlar belirleme yetkisi olduğundan dava konusu plan değişiklikleri ile getirilen “dini tesis alanının” büyüklüğünün ve diğer mevcutta yer alan dini tesis alanlarına uzaklığı bakımından yer seçiminin aykırılık teşkil etmediği düşünüldüğün.." paragrafı dışında bu hususta kapsamlı bir ölçüm-mesafe-tablo-analiz-incelemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda yeni oluşturulacak bilirkişi heyeti marifetiyle, yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınmak suretiyle yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek rapor doğrultusunda yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.