Danıştay 6. Daire E.2021/3361 K.2023/7812

Dava konusu istem: Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … (…) Mahallesi, … ada, …, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız olarak yapı inşa edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi gereğince … tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararı ile verilen 822.078,81-TL para cezasının uygulamaya devam edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davaya konu ruhsatsız inşaatın, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere 3194 sayılı Kanunda belirtilen yapı tanımına uyan bir yapı olduğu, her ne kadar şantiye alanı içerisinde inşa edilmiş olsa da yapı ruhsatının olmadığı bir alanda inşa edilmiş olması ve yapı ruhsatının dava konusu yapıyı kapsamadığı, anılan yapıya ilişkin yapı ruhsatı bulunmadığı, yapı grubu/sınıfının ve alanın doğru bir şekilde hesap edildiği,

ancak inşa edildiği alanın yapılaşmaya yasaklı bir alan olduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmamasına rağmen bu artırım sebebinin uygulanamayacağı, 822.078,81-TL para cezası uygulanmasına yönelik işlemin 657.663,04-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 164.415,77 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu para cezasının 164.415,77-TL'lik kısmının iptaline, kalan 657.663,04 TL-'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince davacı tarafından davanın reddine ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusu üzerine verilen kararda.

1608 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile özel endüstri bölgesi olarak belirlenen alanda yer alan dava konusu yapıya ilişkin statü değişikliği olduğundan dolayı yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni vermeye yetkili idarenin (ve buna bağlı işlemlerin) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yetkisiz hale gelen idare tarafından düzenlenmesi nedeniyle söz konusu … gün ve … sayılı kararın davanın reddine ilişkin kısmı yönünden karar veren mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne,

İdare Mahkemesi kararının davanın reddi yolundaki kısmının kaldırılarak dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin 21/08/2019 tarihinde tesis edildiği, özel endüstri bölgesine ilişkin kararın ise bu tarihten sonra 04/10/2019 tarihinde ilan edildiği, bu nedenle dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davalı belediyenin yetkili olduğu, dava konusu para cezasının hukuka ve mevzuata uygun tesis edildiği ileri sürülerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği iddia edilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … (…) Mahallesi, … ada …, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde davalı idare görevlilerince, ruhsatsız olarak beton santrali, baskül ve stok alanı inşa edildiği … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir. Söz konusu yapı tatil tutanağı dayanak alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi gereğince … tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararı ile davacı şirkete 822.078,81-TL para cezası verilmiş, … tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararı ile de 822.078,81-TL para cezasının uygulanmasına devam edilmesine karar verilmiş ve anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur..." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun 42. maddesinin birinci fıkrasında ise; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış,

anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.

4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanununun "Endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilânı" başlıklı 3. maddesinde; "Bakanlık, kurum ve kuruluşların veya yönetici şirketin başvurusuna istinaden veya resen yer seçimi yapmak suretiyle endüstri bölgelerinin kurulması veya kurulu bölgelere ilave alan önerisinde bulunabilir. Bakanlıkça belirlenen alanlarda, Cumhurbaşkanınca endüstri bölgelerinin kurulmasına veya alan ilavesine izin verilebilir. Belirlenen alanların Cumhurbaşkanlığına sunulmasından önce yönetici şirketin kurulmuş olması zorunludur. Endüstri bölgelerinin kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararları Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3/A maddesinde; yönetici şirket veya yatırımcı tarafından hazırlattırılacak imar plânları, alt yapı ve üst yapı projeleri ve bunlarla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları Bakanlık onayı ve denetimine tabidir, hükmüne, 4/Ç maddesinde ise; özel endüstri bölgesi ilan edilen alanlarda yer alan ve daha önce izin, onay ve ruhsatları alınmış yatırımların tüm izin, onay ve ruhsatları geçerliliğini korur. Başvuru sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından hazırlattırılan alt yapı ve üst yapı projeleri ve bunlarla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları Bakanlık onayı ve denetimine tabidir, hükmüne yer verilmiştir.

Endüstri Bölgeleri Yönetmeliğinin "Ruhsat ve izinler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında; özel endüstri bölgesi ilan edilen alanlarda yer alan ve daha önce izin, onay ve ruhsatları alınmış yatırımların tüm izin, onay ve ruhsatları geçerliliğini korur. Başvuru sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından hazırlattırılan altyapı ve üstyapı projeleri ve bunlarla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları Bakanlık onayı ve denetimine tâbidir.

Özel endüstri bölgeleri içerisinde gerçekleştirilecek yatırımlar Bakanlık tarafından onaylanan ruhsat ve izinlere ilişkin harçlardan muaftır, hükmüne, 2. fıkrasında ise; yapı ruhsatı, yapı kullanma izni 3194 sayılı Kanun ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen hususlar çerçevesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı ise 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun kapsamında çıkarılan ilgili mevzuatta belirtilen hususlar çerçevesinde Bakanlık tarafından verilir, hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 1/A maddesinden ise. Kanunda bahsedilen Bakanlığın, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu gereğince "Endüstri bölgesi" ilan edilen alanlarda bulunan taşınmazlar hakkındaki alt yapı ve üst yapı projeleri ve bunlarla ilgili ruhsat ve izinlerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın onay ve denetimine tabi olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmazın bulunduğu alan, 04/10/2019 gün ve 30908 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1608 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmiş ise de, dayanak yapı tatil tutanağının ve dava konusu işlemin, anılan taşınmazın bulunduğu yerin Özel Endüstri Bölgesi alanı olarak ilan edilmesinden önce tesis edildiği, yukarıda açıklanan mevzuata göre daha önce verilen yapı ruhsat ve yapı kullanma izinlerinin geçerli olduğunun hüküm altına alındığı dolayısıyla, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte ruhsatsız yapılarda yapı ruhsatı ve izinlerini vermeye yetkili idare tarafından denetiminin yapılabileceği ve bu yönde tesis edilen işlemlerin yetki bakımından hukuka aykırılık taşımadığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte,… tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararı ve dava konusu … tarih ve … sayılı Yumurtalık Belediye Encümeni kararının dayanağını oluşturan … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kaldırılarak yapı tatil tutanağının iptaline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; dava konusu işlemin dayanağı olan … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağının iptaline karar verildiği görüldüğünden, yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen dava konusu encümen kararının 657.663,04 TL'lik kısmında hukuka uyarlık, temyize konu Bölge idare mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARŞI OY (X)

Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı usul ve hukuka uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile kararın aynen onanması gerektiği görüşüyle, gerekçe yönünden karara katılmıyorum.