Danıştay 6. Daire E.2021/5201 K.2024/7817

Dava konusu istem: Kdz. Ereğli Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ...-... sayılı kararının 2. maddesinde yer alan; Plan ve Proje Müdürlüğü'nün şifahi olarak talep ettiği plan notlarının 19., 42. ve 43. maddelerine eklenen "bu yapılaşma koşullarında, iskanlı ve ortak alanların daha fonksiyonel olması ve daha elverişli kullanılabilmesi için, bu binalarda kademe şartı aranmaz" şeklindeki ibarelerin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan notlarında, "bu yapılaşma koşullarında, iskanlı ve ortak alanların daha fonksiyonel olması ve daha elverişli kullanılabilmesi için, bu binalarda kademe şartı aranmaz.” ibaresinin gerek nüfus gerekse yapı yoğunluğunu artıran kullanım değişikliğine yol açması nedeniyle şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına, üst ölçekli plan kararlarına, mevzuata ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Olayda, davacı tarafından salt bilgi edinme mahiyetinde yapılan başvuru üzerine davalı idarece tesis edilen işlemin uygulama işlemi niteliğinde bir işlem olarak kabulünün mümkün olmadığı, yine askı süresi içinde belediye meclisi kararına bir itirazı bulunmadığından, kararın son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresi geçirildikten sonra açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, bilgi edinme mahiyetinde yapılan başvuru üzerine dava açma süresi ihya edilmeyeceği gerekçesiyle,dava konusu işlemin işin esası incelenerek iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmediğinden temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kdz. Ereğli Belediye Meclisi Plan ve Proje Müdürlüğü'nün şifahi olarak talebi üzerine, plan notlarının 19., 42. ve 43. maddelerine "bu yapılaşma koşullarında, iskanlı ve ortak alanların daha fonksiyonel olması ve daha elverişli kullanılabilmesi için, bu binalarda kademe şartı aranmaz" şeklindeki ibareler ... tarih ve ...-... sayılı belediye meclisi kararının 2. maddesi ile eklenmiştir.

Davacı tarafından, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında, 02/05/2019 tarihinde davalı idareye belli bir grup/kişinin ekonomik menfaatlerini gözetmek amacıyla yapılan plan notu değişikliğinin amaç unsuru bakımından sakat olduğu, ileride dava konusu olabilecek bu işlemin uygulanması halinde ileride telafisi güç zararlara neden olabileceği öne sürülerek plan notunun belediye meclisi tarafından iptal edilmesi gerektiği iddialarıyla yapılan başvuru, davalı idarece, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yapılan başvurunun sahiplerine sınırsız bir hak tanımadığı,

02.07.2012 tarihinde imar planı notları güncellenerek ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylandığı açıklamasıyla reddedilmiştir.

Başvurunun reddine yönelik işlemin 10/06/2019 tarihinde davacıya tebliği üzerine, plan notu değişikliği ile uygulama imar planına aykırı yapılara yasallık kazandırılmaya çalışıldığı, bireysel yararlara öncelik verilmesi nedeniyle kamu yararı taşımayan değişikliğin teknik, nesnel ve bilimsel bir gerekçesi bulunmadığı iddialarıyla 31/07/2019 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun. "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, özel kanun niteliğinde olan 3194 sayılı İmar Kanunun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, “İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerde yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.

Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tesbit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” kuralına yer verilmiştir.

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun "Bilgi verme yükümlülüğü" başlıklı 5. maddesinde "Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Yasanın 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, işlem tarihi itibariyle bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Ancak imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekmektedir. .

Dosyanın incelenmesinden, 09.11.2018 tarihli plan notlarının 19., 42. ve 43. maddelerine "bu yapılaşma koşullarında, iskanlı ve ortak alanların daha fonksiyonel olması ve daha elverişli kullanılabilmesi için, bu binalarda kademe şartı aranmaz" şeklindeki ibarelerin eklenmesi yönündeki belediye meclisi kararının 22/11/2018-22/12/2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, bu karara karşı davacı tarafından askı süresi içerisinde itirazda bulunulmadığı, 02/05/2019 tarihinde davalı idareye dava konusu plan notunun belediye meclisi tarafından iptal edilmesi gerektiği ve sonucun Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında bildirilmesinin istenilmesi neticesinde başvuruya verilen cevabın 10/06/2019 tarihinde davacıya tebliği üzerine, 31/07/2019 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İmar hukukunda, genel dava açma süreleri geçirildikten sonra bir imar planına karşı dava açılmasının yolu, uygulama işlemlerine karşı açılacak davalarda sürenin geçirilmemesi şartına bağlanmıştır. Genel düzenleyici işlemlerden olan imar planlarının uygulaması niteliğindeki işlemlere ise, imar planı değişikliği başvurusu, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı, kamulaştırma gibi birel işlemler örnek gösterilebilir.

Bu doğrultuda, uygulama işlemi üzerine 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile üst ölçekli imar planı değişikliklerine karşı yeniden dava açılması mümkün ise de, sadece bilgi edinme mahiyetindeki başvuru üzerine davalı idare tarafından tesis edilen işlemin dava açma süresini ihya eden uygulama işlemi niteliğinde bulunmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacı tarafından yapılan başvurunun sadece bilgi edinme mahiyetinde olduğu, davalı idarece tesis edilen işlemin uygulama işlemi niteliğinde bir işlem olarak kabulünün mümkün olmadığı, askı süresi içinde plana itiraz etmeyen davacı tarafından imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük süre geçtikten sonra açılan davada süre aşımı bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin işin esası incelenerek iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

-