Danıştay 6. Daire E.2022/2070 K.2025/5789

Dava konusu istem: Hatay İli, Payas İlçesi, ... Mahallesi, ... ve ... parsel sayılı, ... Mahallesi ... ve ... parsel sayılı, ... Mahallesi ... ve ... parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alana ilişkin Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5.000 ölçekli revizyon ve ilave nazım imar planının ve bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle, bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; arazi kullanım kararları açısından plan kademelenmesine aykırı bir durum bulunmadığının görüldüğü, dava konusu taşınmazların açık yeşil alan koridoru ve/veya orta ölçekli alanların çevresinde yer alan eğitim tesis alanı, sağlık tesis alanı, ibadet alanı ve sosyo-kültürel tesis alanı gibi alanlarla bütünleşmesinin şehircilik ilkelerine uygun olduğunun tespit edildiği görüldüğünden;

tüm bu hususlar birlikte dikkate alındığında dava konusu işlemin dava konusu taşınmazlar yönünden plan kademelenmesine, şehircilik ilkelerine, ilgili mevzuat hükümlerine ve kamu yararına uygun olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı Kararnamenin 99. maddesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Dörtyol Milli Emlak Müdürlüğü yerine Dörtyol Kaymakamlığının (Çevre ve Şehircilik İlçe Müdürlüğü) davacı mevkiine alınması suretiyle gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay İli, Payas İlçesi, ... Mahallesi, ... ve ... parsel sayılı, ... Mahallesi ... ve ... parsel sayılı, ... Mahallesi ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5.000 ölçekli revizyon ve ilave nazım imar planının onaylandığı anılan planın 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından 30/04/2019 tarihli dilekçe ile dava konusu plan kararlarına itiraz edildiği, söz konusu itirazın Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedildiği anılan meclis kararının 10/09/2019 tarihinde davacıya tebliği üzerine 15/10/2019 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan; davacının itirazının reddedildiği Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile başka şahıslar tarından yapılan itirazların bir kısmının kabulüne karar verildiği, kabul edilen itirazlar doğrultusunda planda değişiklik yapıldığı ve kabul edilen itirazlar sonucu değişen kısımlara ait alanların 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce,

idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği,

belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği hükümlerine yer verilmiştir.

14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında. "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir.

İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında. "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında. "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/5.000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilerek 01/04/2019- 02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde itirazda bulunulduğu, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının itirazının reddedildiği ve itiraz ret işleminin tebliği üzerine 15/10/2019 tarihinde plan ile birlikte anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; plan revizyonuna ilan süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itirazda bulunulduğu, bu itirazın ilanın son günü olan 02/05/2019 gününü izleyen altmış gün içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine, 60 günlük süre içerisinde ve en geç 09/09/2019 tarihinde dava açılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden sonra, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan itirazın reddine yönelik meclis kararının davacıya tebliği üzerine, 15/10/2019 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; davacının itirazının reddedildiği Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bir kısım itirazların kabul edilerek, kabul edilen kısımlar yönünden nazım imar planında değişiklik yapıldığı ve 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında planın yeniden askıda ilan edildiği görülmekte ise de, planın tümünün askıya çıkarılmadığı, Yönetmeliğin yukarıda açıklanan 33. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kabul edilen kısımlara yönelik değişikliklerin yeniden ilan edildiği ve davacının taşınmazı yönünden herhangi bir değişiklik yapılmadığı anlaşıldığından, yapılan ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı da açıktır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; kararı hukuka uygun bulursa onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararın gerekçesini değiştirerek onayabileceği, 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı.

50. maddesinin 3. fıkrasında; bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş. 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, dava açma süresi geçirilerek açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın esası incelenmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddine karar verilmiştir.

Davanın süre yönünden reddine ilişkin kararın ise içeriği ve sonuçları itibarıyla esasa ilişkin karardan farklı olması nedeniyle bu gerekçe ile esasa ilişkin bir kararın onanması halinde karar veren Mahkemenin davanın süresinde olduğu gerekçesiyle ilk kararında ısrar etme imkanı ortadan kalkacağından yargılama yetkisinin usulüne uygun kullanımının sağlanması amacıyla kararın bozulmasına Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdari Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Mahkeme tarafından verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddi yolundaki kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın değişik gerekçe ile onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.