Danıştay 6. Daire E.2023/1140 K.2023/5174

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca incelendiktin sonra işin gereği görüşüldü: Dava, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, İzmir ili, Menderes ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği, yine aynı Kanunun "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükmü yer almaktadır.

Özel Kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazları ve planları belediye meclisinin on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar" düzenlemesi mevcuttur.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 30 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davanın Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açıldığı, Dairemizin 03/03/2023 tarih ve E:2023/1140 sayılı ara kararı ile davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından, dava konusu çevre düzeni planında, 16/11/2015 tarihinde onaylanmasından sonra herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının, değişiklik varsa davacı tarafından askıda itiraz edilip edilmediğinin sorulmasına;

dava dışı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Menderes Belediye Başkanlığından ise dava konusu çevre düzeni planının onayından sonra, uyuşmazlık konusu taşınmazların içinde bulunduğu alanda yapılan alt ölçekli imar planları (1/25.000 ölçekli nazım imar planı veya çevre düzeni planı, 1/5.000 ölçekli nazım imar planı, 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı) bulunup bulunmadığının sorulmasına, varsa bunlara yönelik bilgi ve belgelerin, askı-ilan tutanaklarının gönderilmesinin istenilmesine,

davacı tarafından alt ölçekli imar planlarına itiraz edilip edilmediğinin ve alt ölçekli planlarda değişiklik yapılıp yapılmadığının bildirilmesinin istenilmesine karar verildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen cevapta; taşınmazların bulunduğu alanda ilk olarak 23/06/2014 tarihinde İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının onaylandığı, bu planda taşınmazların orman alanı ve tarım arazisi olarak planlandıkları, sonraki süreçte anılan çevre düzeni planında 30/12/2014, 16/11/2015, 10/10/2018 ve 07/07/2020 tarihli değişikliklerin gerçekleştirildiği,

son değişikliğin 20/08/2020-18/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askıda itiraz edilmediği, dava konusu taşınmazın fonksiyonunda herhangi bir değişiklik bulunmadığı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Menderes Belediye Başkanlığınca verilen cevapta ise; uyuşmazlığa konu taşınmazların 08/10/2012 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı kapsamında olduğu, bu planın 10/12/2012-12/11/2012 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, anılan plana davacı tarafından askıda itiraz edilmediği,

söz konusu parselleri kapsayan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının bulunmadığı belirtilmiştir.

Bu durumda, en geç, 16/11/2015 tarihinde onaylanan planda yapılan değişikliklerin sonuncusu olan 07/07/2020 tarihli değişikliğin askı süresinin son gününü izleyen sonraki altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra 19/10/2022 tarihinde açılan davanın süreaşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Öte yandan, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının uygulama işlemi niteliğindeki alt ölçekli bir planın onaylanması üzerine dava açma süresinin yeniden başlayacağı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlıkta, dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının onayından sonra onaylanan alt ölçekli çevre düzeni planı yahut imar planı bulunmadığından dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması durumu da söz konusu değildir.