Danıştay 6. Daire E.2023/3057 K.2024/6413

İstemin özeti

İzmir İli, Buca İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın imar planında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ileri sürülerek taşınmazın kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 30/01/2017 tarih ve E:2016/3767, K:2017/489 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 30/10/2018 tarih ve E:2018/8324, K:2018/8622 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak davanın reddi yolundaki...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 30/11/2021 tarih ve E:2020/4746, K:2021/13176 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptali yolunda...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 12/11/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3. maddesinde "İdareler kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler ...

İdarelerce yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemlerine başlanılamaz" hükmü, Ek-1. maddesinde ise "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında,

uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 10. maddesinde "Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir.

Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, kamulaştırma kararı alma ve bu karar çerçevesinde kamulaştırma iş ve işlemlerini gerçekleştirme yetkisinin bütçe imkanları dahilinde kamulaştırmayı yapacak idareye ait olduğu, yargı yerlerinin idarenin taktir yetkisini kısıtlayacak şekilde kamulaştırma kararı veremeyeceği, idareyi kamulaştırma yapma konusunda zorlayamayacağı, yargı yetkisinin yapılan kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmazın Buca Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan Buca Kozağaç 4. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "ağaçlandırılacak alan" olarak planlandığı, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında "ağaçlandırılacak alan" olarak planlandığı, davacı tarafından davalı idareye verilen 14/11/2014 tarihli dilekçe ile uyuşmazlığa konu taşınmazın kamulaştırılması istemiyle başvuruda bulunulduğu,

davalı idarenin ...tarih ve .../... sayılı yazısı ile kamulaştırma yapılmasının mümkün olmadığından bahisle davacının talebinin reddedildiği, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinin 1. fıkrasına. 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle eklenen cümle ile uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında,

uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde ilgili idarelerce imar programlarının veya imar uygulamalarının yapılmaması ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazların kamulaştırılmaması veya her hâlde mülkiyet hakkının kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davaların adli yargıda görüleceği düzenlenmiştir.

Söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra mülkiyet hakkına dayalı hukuki el atma nedeniyle tazminat davaları adli yargı yerlerinde açılmaktadır. Bu durumda; kamu yararı ve kamu hizmeti gereklerinin bulunması halinde kamulaştırma yapmak ya da İmar Kanununda belirtilen diğer yolları kullanmak konusunda takdir yetkisi bulunan idareyi, kamulaştırma yapmaya yargı kararıyla zorlama imkanı olmadığı dikkate alındığında; davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.