Danıştay 6. Daire E.2023/5 K.2023/7712

Dava konusu istem: Şırnak İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, taşınmazını kapsayan alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı oluru ile onaylanan parselasyon işleminin iptali ile davacıya ait taşınmazın ... ada, ... parsel numaralı taşınmaz ile birleştirilmesinin ve düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı kesintilerinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; riskli alan olarak belirlenen dava konusu taşınmazı da kapsayan alana ilişkin uygulama ve nazım imar planları ile parselasyon işleminin on beş gün süreyle ilan edildiği, askı süresinde plana karşı itiraz bulunmadığından ötürü 17/10/2019 tarihli makam oluru ile kesinleştiği, bu tarihi takip eden günden itibaren 15 gün içerisinde dava açılması gerektiği halde bu tarih geçirildikten uzunca bir süre sonra 27/02/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasını incelemeye olanak bulunmadığı, öte yandan;

davacı tarafından yapılan 17/12/2021 tarihli başvuru ile yeni bir imar uygulaması yapılması talebinde bulunulduğu, Şırnak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile talebin reddi yönünde görüş bildirilmesi üzerine işbu davanın açıldığı görülmekte ise de,

dava dilekçesinde yeniden imar uygulaması yapılmasına yönelik talebin reddine yönelik işlemin iptalinin istenilmediği gibi dilekçenin konu ve açıklamalar kısmında yalnızca ... tarih ve ... sayılı bakanlık oluru ile onaylanan revizyon imar planının iptaline yönelik taleplerde bulunulduğu görüldüğünden anılan başvuru üzerine açılan davanın bu yönüyle de süresinde açıldığının kabulüne olanak bulunmadığı gerekçeleriyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu olayda, imar değişikliğinden 17/12/2021 tarihinde haberdar olunduğu ve aynı tarihte idareye başvuruda bulunulduğu, davanın süresinde açıldığı ve esasının incelenmesi gerektiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davcının maliki olduğu Şırnak İli, Merkez İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanın 6306 sayılı Kanun kapsamında ... tarih ve ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Riskli Alan" ilan edildiği, riskli alan olarak belirlenen alanda 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanunun geçici 6. maddesi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planlarının yapıldığı,

13/12/2017 tarihi itibarıyla Şırnak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ilan panosunda ve internet sayfasında 15 gün süre ile askıya çıkarıldığı, ilgili alanda anılan planlara dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı oluru ile parselasyon yapıldığı ve 23/10/2018-07/11/2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde itirazda bulunulmadığı, davacı tarafından anılan plan ve parselasyon işleminden 17/12/2021 tarihinde haberdar olunması üzerine,

yeni hali ... ada ... sayılı parsel olan dava konusu ... ada ... sayılı parselin ... ada ... sayılı parselle bireştirildiği yapılan uygulamanın hatalı olduğu, birleştirilen parsellerin ayrılarak, imar haklarının yeniden hesaplanması ve tapu işlemlerinin bu doğrultuda yapılması istemiyle idareye başvuruda bulunulduğu, Şırnak Valililiği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile yapılan uygulama işleminde herhangi bir hata bulunmadığından bahisle başvurusunun uygun değerlendirilmediği belirtilerek reddedildiği, anılan işlemin 31/12/2021 tarihinde davacıya tebliği üzerine,

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı oluru ile onaylanan parselasyon işleminin iptali istemiyle 27/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devletin işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış; 125. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, 40. maddedeki düzenlemeyle uyumlu olarak idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verilmiştir

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralları getirilmiştir.

5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un Geçici 6.maddesinde "...Riskli alan ve bu alanların dönüştürülmesi için kullanılacak rezerv yapı alanlarına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan imar planları ve parselasyon planları ilgili çevre ve şehircilik il müdürlüğünde on beş gün süreyle ilan edilir.

Bu planlara itiraz, ilan süresi içinde ilgili çevre ve şehircilik il müdürlüğüne yapılır ve itirazlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca beş gün içerisinde değerlendirilir. İtirazların reddedilmesi hâlinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması hâlinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapılan uygulamaya karşı, işlemin ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren; imar ve parselasyon planlarına karşı ilan tarihinin bitiminden itibaren on beş gün içerisinde dava açılabilir. Mahkemece, idarenin savunmasının alınmasından sonra otuz gün içinde karar verilir, bu karara karşı on beş gün içinde temyiz yoluna gidilebilir..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen Anayasa ve 2577 sayılı Kanun hükümleri karşısında; özel kanunlarında aksine bir hüküm bulunmadıkça, idari işlemlerde dava açma süresinin başlamasında yazılı bildirimin esas olduğu, dava açma süresi hesabında ilan tarihinin ancak "ilanı gereken" düzenleyici nitelikteki işlemler açısından dikkate alınacağı, bireysel nitelikteki işlemlere karşı ilgililerin bu işlemlerin kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren dava açabilecekleri kuşkusuzdur. İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı kuralı, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulması ve bu işlemlere karşı dava yoluna başvurmalarına olanak sağlama amacını taşımaktadır.

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarda genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasanın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Öte yandan; planın ilanından sonraki süreçte, uygulama işlemi tesis edilmesi durumunda, uygulama işlemi ile birlikte dayanağı düzenleyici işleme karşı da dava açılması mümkün olduğundan; davanın bu usulde açılması durumunda uygulama işlemine karşı davanın 60 günlük yasal idari dava açma süresi içinde açılıp açılmadığı hususu öncelikle incelenmelidir.

Uyuşmazlık incelendiğinde, dava konusu planın ilanından sonraki süreçte 18/10/2018 tarihinde ilgili alanda parselasyon yapıldığı ve 23/10/2018-07/11/2018 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, bu hususta davacıya ayrıca tebligat yapılmadığı, plan ve parselasyonun askısına ilişkin tutanaklarda ise özel dava açma süresinin belirtilmediği, parselasyona karşı askı süresi içerisinde itirazda da bulunulmadığı, davacı tarafından, parselasyondan 17/11/2021 tarihinde haberdar olunması üzerine aynı tarihte idareye başvuruda bulunulduğu ve yapılan uygulamanın iptali ile yeni bir uygulama işlemi yapılmasının istenildiği,

24/12/2021 tarihli işlem ile başvurunun reddine karar verildiği ve bu işlemin 31/12/2022 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine anılan plan ve parselasyon işlemine karşı 27/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda; parselasyon işleminin ilgilisine tebliğ edilmesi gerekmekte ise de, davacının başvuru dilekçesinden ve temyiz dilekçesindeki beyanından anılan parselasyon işleminin tüm unsurlarıyla 17/11/2021 tarihinde öğrenildiği anlaşıldığından ve parselasyon ile dayanağı planlara karşı anılan tarihi izleyen günden itibaren genel dava açma süresi olan 60 gün içinde dava açılması gerekirken bu tarih geçirildikten sonra dava açma süresini canlandırmayan idarece verilen cevabın tebliği üzerine 27/02/2022 tarihinde açılan davanın süresinde açıldığının kabulüne olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.