Danıştay 6. Daire E.2023/5132 K.2024/1668

Davanın konusu

Ankara ,… ,… ,… mahallesi ,… ada ,… parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik "plan inceleme ve işlem hizmet bedeli" alınmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin Arazi kullanım türü ve bedelleri başlığı altındaki "sanayi alanı ve ticaret alanı vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (736-III-406) sıra sayılı maddesinin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 11.913.673,49 TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla yapılan söz konusu imar planlarını onaylamanın davalı Bakanlığın asli görevi olduğu, bu imar planlarının onaylanması işleminin 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/I-h bendi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca bedeli mukabilinde yapılacak işlemlerden olmadığı, kamu hizmetlerinin kural olarak bedelsiz olduğu ve Bakanlığın ancak kamu hizmeti kapsamında asli olarak üstlendiği görevler dışında kalan ve fiyatlandırılması mümkün olan işler için döner sermaye kapsamında ücret talep edebileceği, dava konusu işlemlerin iptali ile ödenen bedelin iadesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak; davanın süresi içinde açılmadığı, davacının anılan hükümlerinin iptalini istemekte menfaati bulunmadığı gerekçeleriyle reddine karar verilmesi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise; davacı şirket tarafından sunulan imar planı değişikliği teklifinin onaylanması için 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/I-h ve 122. maddeleri ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesi uyarınca hesaplanan plan inceleme işlem bedelinin tahsil edildiği,

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/I-h bendinde de planların bedeli mukabilinde Bakanlıkça onaylanacağının belirtildiği, sunulan imar planı değişikliği teklifinin onaylanmasına dair işlemlerin yapılmasının bir hizmet ifasını gerektirdiği ve bu hizmetin kamu maliyeti doğuracağı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmüştür.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarece yürütülen asli ve sürekli nitelikteki kamu hizmetleri için, aksi yönde bir yasal düzenleme olmadıkça, ücret alınamayacağından davacı şirket tarafından ödenilen plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin faiziyle beraber iadsi ile dayanağı Çevre,

Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin " 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/h Maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Heseplanmasına İlişkin Usuller" kısmının devamında düzenlenen (736-III-406) sıra sayılı maddesinde hukuka uyarlık görülmediğinden iptali,

anılan madde uyarınca onay işlemlerinin tamamlanabilmesi için davacı şirketten Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce yayınlanan 2023 Yılı Birim Fiyat Listesi uyarınca hesaplanan plan inceleme ve işlem bedeli olan 11.913.673,49-TL'nin davalı idareden tazmini gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI … 'IN DÜŞÜNCESİ : Dava ,Ankara ,… ,… ,… mahallesi ,… ada ,… parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği teklifinin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik "plan inceleme ve işlem hizmet bedeli" alınmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin 736.sırasının (736-III-406)sıra no'lu maddelerinin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 11.913.673,49 TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2/ç maddesinde, "Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni,

nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek." Çevre ve Şehircilik Bakanlığının asli görevleri arasında sayılmıştır.

Anılan KHK'nın 28.maddesine dayanılarak hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği'nin 12. maddesinin (h) bendinde. "Maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek" Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

Bu düzenlemeyle, döner sermaye işletmesi tarafından bir mal ve hizmetin üretilmesi veya bir iş yapılması durumunda, bunun karşılığı olarak bir tarife, ücret veya birim fiyat belirlemek konusunda Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu'na yetki vermiş olup, dava konusu 2015 Yılı Birim Fiyat Listesinin kabulüne ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu'nun … tarihli, … sayılı kararı, bu hükme dayanılarak tesis edilmiştir.

644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2/ç maddesinde sayılan Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait görevler, anılan Bakanlık tarafından yürütülen asli ve sürekli nitelikteki kamu hizmetlerine ilişkin olması nedeniyle, aksine bir yasal düzenleme olmadıkça Bakanlığın, kamu hizmeti kapsamında yerine getirilmesi zorunlu olan asli görevleri karşılığında döner sermaye ücreti alınmasına yasal olanak bulunmadığından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 12.maddesinin (h) bendinde belirtilen ve ücrete tabi olan "üretilen mal ve hizmetler veya yapılan işler" ibaresinin asli görevlere yönelik işlemleri kapsamadığı sonucuna varılmıştır.

644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2/1-ç maddesi uyarınca yürütülecek planlama çalışmaları için anılan işlemlerin muhataplarından döner sermaye hizmet bedeli istenilmesine imkan sağlayan yasal bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, davalı idarenin asli görevi olan bir konuda bu şekilde düzenleme getirerek görevi karşılığı ücret talep etmesi mümkün olmadığından dava konusu Ankara ,… ,… ,… mahallesi ,… ada ,… parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği teklifinin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik "plan inceleme ve işlem hizmet bedeli" alınmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin 736.sırasının (736-III-406)sıra no'lu maddelerinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, … , … , … mahallesi ,… ada ,… parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği teklifinin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik "plan inceleme ve işlem hizmet bedeli" alınmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin 736.sırasının (736-III-406)sıra no'lu maddelerinin iptali ile ödenen 11.913.673,49 TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete 49 yıllığına irtifak hakkı yoluyla tahsis edilen Ankara İli, Sincan İlçesi,. Mahallesi, 88.453,86 m” büyüklüğündeki … ada, … sayılı parselde, "sanayi alanı" amaçlı hazırlanan 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102(k) maddesi uyarınca davalı idarece onaylandığı,

Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce yayımlanan 2023 yılı Birim Fiyat Listesinin (736-III-406) sıra sayılı maddesi esas alınarak hesaplanan 11.913.673,49 TL "plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin, 27.04.2023 tarihinde davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenmesi sonrasında, ihtirazi kayıtla ödenen söz konusu bedelin dayanağı olan 2023 yılı Birim Fiyat Listesinin ilgili maddesinin iptali ile ödenen bedelin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar,

24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinde " (1) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:...ç) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita,

her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek,.. h) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye,

kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak,

başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek...

102. maddesinde, 1. maddesinin Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: ... k) bendinde "Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri çerçevesinde yapılacak binalar, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesisleri ile ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatları, yanıcı,

parlayıcı ve patlayıcı madde üretim tesisleri ve depoları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı istasyonları gibi alanlar ile ilgili her tür ve ölçekteki planların yapılmasına ilişkin esasları belirlemek, bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki harita, etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapmak, yaptırmak ve resen onaylamak.

Planlamaya ilişkin iş ve işlemlerde, bakanlıklar, mahalli idareler ve meslek kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak, planlama sürecinin iyileştirilmesini ve geliştirilmesini temin etmek"" hükümlerine yer verilmiştir.

Diğer taraftan anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Döner sermaye" başlıklı 122. maddesinde," (1) Bakanlık döner sermaye kurmaya yetkilidir. Döner sermaye miktarı, Cumhurbaşkanlığınca belirlenir. (2) İşletmelerin görevleri, gelirleri, işleyişi ve denetimi ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir" hükmüne yer verilmiştir.

Bu kapsamda hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin "İşletme idaresi" başlıklı 10. maddesinde, "İşletme hizmetleri; Yönetim Kurulu, işletme yöneticisi, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, muhasebe birim personeli ve teknik eleman ile yeteri kadar diğer görevlilerden oluşan işletme idaresi tarafından yürütülür." düzenlemesi ile "Yönetim Kurulunun görevleri" başlıklı 12. maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde ise; "Maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek." düzenlemesine yer verilmiştir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin Arazi kullanım türü ve bedelleri başlığı altındaki "sanayi alanı ve ticaret alanı vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (736-III-406) sıra sayılı maddesinde, toplam emsal alanının her metrekaresi için düzenlenen birim bedelin belirlendiği (28,06 TL) anlaşılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Usul Yönünden: Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmemiştir. Esas Yönünden: Uyuşmazlıkta, davacıdan plan inceleme ve işlem hizmet bedeli talep edilmesinde ve tutarın hesaplanmasında yukarıda anılan maddeninin dayanak alındığı anlaşılmaktadır.

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, davalı Bakanlığın asli görevleri arasında sayılan yetkilerini kullanarak işlem tesis etmesi halinde davalı idareye herhangi bir bedel talep etme yetkisi tanınmadığı gibi anılan Bakanlığın yürütmek zorunda olduğu söz konusu kamu hizmeti için ücret alınacağı yolunda açık bir yasal düzenlemeye de yer verilmemiştir.

Anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde, kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planları ve değişikliklerine ilişkin olarak ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valilikçe Bakanlığa teklifte bulunulması üzerine tesis edilmiş işlemlerde ücret alınması mümkün olmakla birlikte, davacı tarafından sunulan planların onaylanmasının anılan düzenleme kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmamaktadır.

4736 sayılı Kanunun 1. maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından üretilen "ticari" mal ve hizmetler için ücretsiz ve indirimli tarife uygulanmasını yasaklayan anılan maddenin ise imar planlarının onaylanmasına ilişkin işlemlerin kamu hizmeti niteliğinde olması ve Bakanlığın asli görevleri arasında yer alması sebebiyle uygulanmasına ve dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin bu işlemin dayanağı olan hükümlerinin 4736 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesine de imkan bulunmamaktadır.

Diğer yandan; 29/06/2011 tarih ve 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28. maddesine dayanılarak hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde; "Maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek" Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmış olup, söz konusu düzenleme, döner sermaye işletmesi tarafından bir mal ve hizmetin üretilmesi veya bir iş yapılması durumunda, bunun karşılığı olarak bir tarife, ücret veya birim fiyat belirlemek konusunda Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu'na yetki vermektedir.

Ancak, her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon işlemini ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak idarenin kamu hizmeti kapsamında yapması zorunlu olan asli görevleri arasında yer aldığından, bu işlemlerin, karşılığında döner sermaye işletmesi geliri elde edilebilecek hizmetler kapsamında olmadığı kuşkusuzdur.

Ayrıca. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde.

"Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri çerçevesinde yapılacak binalar, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesisleri ile ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı madde üretim tesisleri ve depoları,

akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı istasyonları gibi alanlar ile ilgili her tür ve ölçekteki planların yapılmasına ilişkin esasları belirlemek, bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki harita, etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapmak, yaptırmak ve resen onaylamak.

Planlamaya ilişkin iş ve işlemlerde, bakanlıklar, mahalli idareler ve meslek kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak, planlama sürecinin iyileştirilmesini ve geliştirilmesini temin etmek" Çevre ve Şehircilik Bakanlığının asli görevleri arasında sayılmıştır. Anılan Bakanlığın, yürütmek zorunda olduğu söz konusu kamu hizmeti için ücret alınacağı yolunda açık bir yasal düzenleme de bulunmamaktadır.

Devletin sunduğu asli ve sürekli kamu hizmetlerinin, yasal düzenlemelerde aksi belirtilmedikçe ücretsiz olduğu açık olduğuna göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yürüttüğü asli ve sürekli nitelikteki kamu hizmetleri için de, aksi yönde bir yasal düzenleme olmadıkça, ücret alınamayacağı açıktır.

Bu durumda; davacı şirket tarafından 27.04.2023 tarihinde ödenilen plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin dayanağı olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin Arazi kullanım türü ve bedelleri başlığı altındaki "sanayi alanı ve ticaret alanı vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (736-III-406) sıra sayılı maddesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, hukuka aykırılığı tespit edilen bu işleme dayanılarak davalı idarece davacıdan tahsil edilen 11.913.673,49 TL plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin davacıya ödenmesi gerekmektedir.