Danıştay 6. Daire E.2023/5136 K.2025/50

II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)

1- ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

2- ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA DİĞER MÜDAHİL : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası (... Şubesi) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Güney kısmına ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda. Danıştay Altıncı Dairesi'nin 20.05.2021 tarih ve E:2019/16346, K:2021/6563 sayılı bozma kararına uyularak, "Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanında'' kalan taşınmazlara yönelik farklı tarihlerde kabul edilen farklı ölçekli imar planlarına karşı açılmış ve derdest olan birden fazla yargılamanın bulunduğu,

Danıştay kararları, usul ekonomisi ve planlamada yeknesaklığın sağlanması açısından konunun bütüncül olarak ele alınması gerektiği, Danıştay Altıncı Dairesi'nin bozma kararında belirtildiği şekilde Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile aynı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanının Kuzey kısmına ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin iptali istemiyle Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davanın karara

bağlanmasına kadar bakılan dava dosyasının bekletilmesine karar verildiği, neticede beklenilen bu davada ... tarih ve K:... sayılı karar ve yine aynı imar planlarına yönelik Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davada ... tarih ve K:... sayılı karar ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, ayrıca üst 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Ankara Çevre Düzeni Planı ile 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının da yargı kararları ile iptallerine karar verildiği,

bu aşamada dava konusu imar planları hakkında söz konusu iptal kararları göz ardı edilerek bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile aynı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanının Kuzey kısmına ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin iptaline karar verildiğinden,

çoğun içinde az da var ilkesinden hareketle, Büyükesat Vadisi sınırları içerisinde kalan uyuşmazlık konusu taşınmazlara yönelik kabul edilen dava konusu imar planlarının da şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, hukuka ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; uyuşmazlık konusu alana ilişkin üst 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Ankara Çevre Düzeni Planı ile 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının yargı kararları ile iptallerine karar verilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile aynı alana ilişkin yeni 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabul edildiği, itiraz edilmeksizin kesinleşen güncel üst ölçekli bu planın Mahkemece neden dikkate alınmadığının anlaşılamadığı, dava konusu imar planlarının yetki, şekil, sebep, konu, maksat bakımından şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, hukuka, mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu ileri sürülmütşür.

Davalı yanında müdahil ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ve davalı yanında müdahil ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. Tarafından.

İdare Mahkemesince Danıştay Altıncı Dairesi'nin bozma kararına uyulmuş ise de bozma gerekçelerine uygun inceleme ve araştırma yapılmadığı, üst 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Ankara Çevre Düzeni Planı ile 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının yargı kararları ile iptallerine karar verilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile aynı alana ilişkin yeni 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabul edildiği,

İdare Mahkemesince, bozma kararında belirtildiği şekilde yürürlükteki güncel üst ölçekli bu plan kararlarına uygunluk yönünden inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği halde bunun yapılmadığı, vadinin güney ve kuzey kısım olarak ikiye ayrılarak ayrı ayrı planlama konusu yapıldığı, kuzey kısmına yönelik kabul edilen imar planlarının iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan davada güney kısmına yönelik kabul edilen dava konusu imar planları hakkında bir inceleme yapılmadığı, dosyada bu kısma yönelik herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, Danıştay bozma kararında da söz konusu dosyanın sonucunun gözetilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğine dair bir gerekçeye de yer verilmediği, bozma gerekçesi doğrultusunda mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerektiği halde eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu verilen temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında.

Özel Proje Bölgesi (ÖPB) ve Kentsel Dönüşüm Öngörülen Alanlar (KD), mevcut arazi kullanımı devam ettirilecek ve doğal karakteri korunacak alanlar ana başlığı altında "vadi tabanları/dere yatakları" olarak planlı olan uyuşmazlık konusu alan, aynı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı içine alınmıştır.

Bunun üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile söz konusu alana; konut alanı (16.295 m2), ticaret alanı (19.311 m2), sosyal tesis alanı, kreş alanı, yeşil alan kullanımları getirilmiş, vadi tabanındaki doğu-batı yönlü 15 metre enkesitli mevcut taşıt yolu devamında mevcut izinden bir miktar kuzeye ötelenerek devam ettirilmiş, konut ve ticaret alanlarında yapılaşma koşulları E:2.00, hmax:serbest olarak belirlenmiştir.

Daha sonra Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile önceki (2008 yılı) imar planlarında ayrı ayrı öngörülen konut ve ticaret alanı kullanımları ''tercihli kullanım alanına (konut+ticaret)'' dönüştürülerek neticede 31.906,86 m2 konut+ticaret alanı, 2.500 m2 konut alanı, 1.200 m2 ticaret alanı planlanmış, bu kullanımlar için de "E:2.00, hmax:serbest" yapılaşma koşulları getirilmiş, doğu-batı yönlü 15 metre enkesitli taşıt yolunun güzergahı kısmen güneye kaydırılarak yeniden düzenlenmiş, sosyal donatı alanlarının yüz ölçümleri değiştirilmeksizin yerleri değiştirilerek aynen korunmuştur.

Söz konusu 2010 yılı imar planı değişikliklerine yönelik TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 09.11.2016 tarih ve E:2012/6061 K:2016/7055 sayılı kararı ile onanmış, bu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 27.11.2017 tarih ve E:2017/1747 K:2017/9980 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

Diğer taraftan, anılan davada, İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda 2010 yılı imar planı değişikliklerine ilişkin olarak olumsuz görüşlere yer verilmesi üzerine,

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri kabul edilmiş, bu kez 2010 yılı imar planlarında öngörülen 2.500 m2 konut alanı kaldırılarak konut+ticaret alanına dahil edilmiş, ticaret alanı 1.262 m2 olarak planlanmış, bu alanlara ilişkin yapılaşma koşulları aynen korunmuş, sosyal donatı alanlarının yeri, şekli ve büyüklüğü değiştirilmiş,

ulaşım şemasında da değişiklik yapılarak 15 metre enkesitli yol daha güneye alınarak topografyayı daha iyi takip eden güzergah ve cadde ile kesişen noktada daha rahat kavşak zemini oluşturulması amaçlanmış, bu planın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Ayrıca, uyuşmazlık konusu taşınmazları da kapsayan alanda. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Ankara Çevre Düzeni Planına karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleştiği, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planına karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 21.02.2024 tarih ve E:2022/5521, K:2024/1079 sayılı kararı ile onandığı, aynı plana karşı başka davacı tarafından açılan diğer davada ise dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyiz edildiği, temyiz istemleri hakkında Danıştay Altıncı Dairesince henüz bir karar verilmediği ve dosyanın E:2022/5527 sayısı ile derdest olduğu, yine dava devam ederken Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan bölgeye ilişkin yeni 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabul edildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planları; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini,

ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan planlar olarak, çevre düzeni planı ise; ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinde ise, planların tanımlanmasına yer verilerek planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Görülmekte olan uyuşmazlıkta, Dairemizin 20.05.2021 tarih ve E:2019/16346, K:2021/6563 sayılı bozma kararında özetle; Ankara ili için 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile bu plan doğrultusunda 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yürürlüğe girmesi ile dava konusu imar planı değişikliklerinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 2007 tarihinde onaylanan üst 1/25.000 ölçekli nazım imar planının güncelliğini yitirdiği, güncel üst ölçekli planlara karşı açılan davaların sonucu da göz önünde bulundurularak, dava konusu imar planlarının üst ölçekli plan kararlarına uygunluğu yönünden inceleme yapılarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesine yer verilmiştir.

İdare Mahkemesince anılan bozma kararına uyulduğu belirtilmiş ve üst 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Ankara Çevre Düzeni Planı ile 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının yargı kararları ile iptallerine karar verildiğinden söz edilmiş ise de devamında Dairemiz kararında üst ölçekli planlar ile birlikte Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davanın sonucu gözetilmek suretiyle bakılan davada bir karar verilmesi gerektiğine dair bozma gerekçesine yer verildiği belirtillmiş,

neticede anılan dava dosyasında Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanının Kuzey kısmına ilişkin kabul edilen 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişiklikleri hakkında verilen iptal kararının aynı proje alanı sınırları içerisinde kalan uyuşmazlık konusu taşınmazları da kapsayacağı sonucuna ulaşılarak, vadinin güney kısmına yönelik kabul edilen dava konusu imar planları hakkında da ''iptal'' kararı verilmiştir.

İdare mahkemesince, Büyükesat Vadisinin kuzey kısmına yönelik kabul edilen imar planları hakkında verilen iptal kararları hükme dayanak alınarak karar verilmiş ise de vadinin kuzey kısmının ayrı bir planlama konusu yapılarak bu alana farklı kullanım kararları ve yapılaşma koşulları getirildiği, bu planlara karşı açılan dava dosyalarında vadinin güney kısmına yönelik kabul edilen dava konusu imar planları ile ilgili bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi bu planlara yönelik hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadığı,

dolayısıyla vadinin kuzey kısmına yönelik kabul edilen imar planları hakkında verilen iptal kararları dayanak alınarak vadinin güney kısmına yönelik kabul edilen dava konusu imar planları hakkında hüküm kurulmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmış, ayrıca Dairemiz bozma kararında da bu planlara yönelik açılan davaların sonuçlarının beklenmesi gerektiğine dair bir gerekçeye yer verilmediği görülmüştür.

Kaldı ki, Ankara ili, Çankaya ilçesi, Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Kuzey kısmında meri imar planlarında bina yüksekliklerinin ''Yençok:serbest'' olduğu alanlarda yükseklik belirlenmesine dair Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile bu planın dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Büyükesat Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanının Kuzey kısmına ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılan

davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularının.

2013 tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri yönünden kabulü ile mahkeme kararlarının kaldırılması, bu planlar yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi, 2021 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden kabulü ile mahkeme kararlarının kaldırılması, bu kısım yönünden de davanın reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararların, Danıştay Altıncı Dairesince onandığı görülmüştür. (...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı ve ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararları, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı ve aynı tarihli, E:2023/1565, K:2024/785 sayılı kararları, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 07/01/2025 tarih ve E:2024/7217, K:2025/48 sayılı ve aynı tarihli, E:2024/6349, K:2025/49 sayılı kararları)

Bu durumda, 2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile bu plan doğrultusunda 2019 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yargı kararları ile iptallerine karar verilmesi üzerine planlama alanında Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile yeni üst 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabul edildiği anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin üst 1/25.000 ölçekli nazım imar planına, varsa güncel diğer üst ölçekli planlara uygun olup olmadığı hususları yönünden bir inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.