Danıştay 6. Daire E.2023/8579 K.2024/1815

2- … Anonim Şirketi/… VEKİLİ: Av. …

DAVANIN KONUSU

154 Kv Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında ekli harita ile listede güzergahı ve bulunduğu yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi gereğince acele kamulaştırılmasına ilişkin 02/11/2022 tarih ve 32001 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 01/11/2022 tarih ve 6352 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, Tekirdağ İli, Kapaklı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Usule yönelik olarak, dava konusu işlemin düzenleyici bir işlem olduğu, davacı hakkında tesis edilen ve uygulama işlemi olan TEİAŞ A.Ş.

20.Bölge Müdürlüğü … sayılı işleminin 27.04.2023 tarihinde tesis edildiği, davanın ise 17.05.2023 tarihinde ikame edildiği ve bu kapsamda 2577 sayılı Kanunun 7/4. maddesi uyarınca davanın süresinde açıldığı, esasa ilişkin olarak, Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi tarafından davacıya tebliğ olunan 18.11.2022 tarihli yazı ile Çerkezköy OSB TM Kemerburgaz RES TM 154 Kv Elektrik İletim Hattına ait Çerkezköy OSB proje alanında kalan 42,41,40,39 nolu direklere ilişkin kamulaştırma parsel listesine dahil olan taşınmazının da proje kapsamında … tarihli ve … sayılı acele kamulaştırma kararı kapsamında kaldığının belirtildiği,

söz konusu işleme ilişkin olarak Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi ile ekli yazışmalar yapıldığı Tekirdağ Çerkezköy Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün 154 Kv Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB Elektrik İletim Hattı projesinin ÇED kapsamında Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi meskun sahası içerisinden geçen sanayi parsellerini etkileyen kafes direkli kısımlarının iptal edilerek etkilenen sanayi parsellerine zararlarının, tehlikesinin bertaraf edilebilmesi için yeraltına alınması gerektiği hakkında 14.12.2022 tarihli cevabi yazının davacıya tebliğ edildiği,

projede 40-41-42 nolu direklere isabet eden taşınmazlar yönünden tesis edilen işlemin revize edilmesini 19.12.2022 tarihinde davalı idareden talep ettikleri, son olarak 7 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 2942 sayılı Kanunun 31/b maddesi gereğince dava konusu işlemin uygulanmasına ilişkin TEİAŞ Genel Müdürlüğü 20. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … tarihli işlemin tesis edildiği, dava konusu işlemin kamu hizmeti sunarken kişiler arasında eşitlik ve tarafsızlık ilkelerine aykırı olduğu, mülkiyet hakkının ölçüsüz şekilde kısıtlanarak ihlal edildiği,

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre ÇED gerekliliğinin bertaraf edildiği ve dava konusu işlemin iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALILARIN SAVUNMALARI

1-Cumhurbaşkanlığı tarafından, usule yönelik olarak davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, esas yönünden ise, tesis edilecek olan "154 kV Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattı" projesinde yeni güzergaha isabet eden taşınmazlardan özel mülkiyette olanların kamulaştırma yoluyla edinilmesi amacıyla toplam 1800 m²'lik sahanın mülkiyetinin kamulaştırılması ile 78.700 m²'lik saha üzerinde irtifak hakkı kurulmasında kamu yararı bulunduğuna dair TEİAŞ Yönetim Kurulunca … tarih ve … sayılı kamu yararı kararı alındığı ve bu kararın Bakanlıkça onaylandığı,

Çerkezköy OSB'nin halihazırda tek bir hattan radyal olarak beslendiği, mevcut hatta yaşanabilecek herhangi bir arıza ya da oluşabilecek başka bir problemde merkezin enerjisiz kalıp bölge açısından büyük sıkıntı teşkil edeceği, bu nedenle tesis çalışmaları devam eden 154 Kv Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattının ivedilikle devreye alınmasının, mevcut hatta bir problem yaşanması durumunda enerjinin devamlılığının sağlanması ve bölgenin artan enerji ihtiyacının karşılanması anlamında büyük önem arzettiği, bu nedenle acelelik halinin oluştuğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

2-TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek Anayasa ve ilgili mevzuata uygun olarak tesis edildiği, acelelik halinin gerçekleştiği, iletim hattının kısmen İstanbul ili 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında, kısmen de Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni ve Tekirdağ ili 1/25.000 ölçekli plan kapsamında kaldığından, söz konusu iletim hattı güzergahı tespit edilirken; imar durumu, tarım arazileri, yapılaşma, doğal bitki örtüsü, hat uzunluğu, ulaşım gibi hususların dikkate alınarak ve ilgili kuruluşlardan görüş alınarak,

maliyet ve teknik açıdan yapılan değerlendirme ve projenin Valilikçe incelenmesi sonucu ÇED Yönetmeliğinin 17. maddesi uyarınca "ÇED Gerekli Değildir" kararı alındığı, enerji ihtiyacının hızla artış gösterdiği dikkate alındığında, inşa edilecek iletim sistemleri için ihtiyaç duyulan taşınmazların temininde enerjinin tüketim noktalarına ulaştırılmasında gecikmeye yol açılmaması hususu dikkate alındığında kamu yararının ve acelelik halinin bulunduğunun açık olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu 01/11/2022 tarih ve 6352 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 154 Kv Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında ekli harita ile listede güzergahı ve bulunduğu yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi gereğince acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 40. maddesinin 2. fıkrasında, devletin işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış; 125. maddesinin 3. fıkrasında ise, 40. maddedeki düzenlemeyle uyumlu olarak idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasanın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.

Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararı davacıya tebliğ edilmediğinden, bu işleme karşı öğrenme tarihinden itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden. Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi tarafından davacıya hitaben "parselinizde TEİAŞ tarafından yapılacak çalışmalar" başlıklı … tarih ve … tarihli yazısında.

"Bölgemiz tarafından yazılan … tarih ve … sayılı yazı ile 154 kV Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında … tarih ve … sayılı kararı ile parseliniz sınırları içerisinde yazı ekindeki krokide belirtilen alanlarda acele kamulaştırma kararı alındı bilgisi durumdan etkilenen katılımcılarımıza yapılmıştır.

Ancak 08.11.2022 tarihinde Bölgemiz kayıtlarında bulunan tesisinize yazının teslimi için gidildiğinde, parselinizde kimse bulunmadığından yazı tarafınıza teslim edilememiştir. … tarih ve … sayılı yazınızda yazışmalar için Bölgemize yeni adres bildirdiğiniz tespit edildiğinden, … tarih ve … sayılı yazımız ekte dikkatinize sunulmuştur." ifadesinin yer aldığı ve 6 sayfa ekinin (dava konusu acele kamulaştırma kararı da olmak üzere) söz konusu bu yazı ekinde gönderildiğinin belirtildiği.

"PTT A.Ş.

Gönderi Takip" belgesinden bu yazının 26.11.2022 tarihinde davacıya teslim edildiğinin anlaşıldığı ve dava dilekçesinde "davacıya tebliğ olunan 18.11.2022 tarihli yazı ile Çerkezköy OSB TM Kemerburgaz RES TM 154 Kv Elektrik İletim Hattına ait Çerkezköy OSB proje alanında kalan 42,41,40,39 nolu direklere ilişkin kamulaştırma parsel listesine dahil olan taşınmazının da proje kapsamında … tarihli ve … sayılı acele kamulaştırma kararı kapsamında kaldığının belirtildiği" ifadesine yer verildiği dikkate alındığında, dava konusu acele kamulaştırma kararının 26/11/2022 tarihinde davacı tarafından öğrenildiği,

bu tarihten itibaren altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde, en son 25/01/2023 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 17/05/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan dava konusu işlemin bireysel işlem olması nedeniyle, TEİAŞ Genel Müdürlüğü 20. Bölge Müdürlüğünce, Kapaklı ve Çerkezköy Tapu Müdürlüklerine hitaben yazılan ve 154 kV Kemerburgaz RES TM-Çerkezköy OSB TM Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden parsellere kamulaştırma davası açıldığının, söz konusu parsellere 2942 sayılı Kanunun 18-31/b maddesi doğrultusunda tapuda şerh konulmasının ve şerh verildiği tarihten itibaren mülkiyette ve mülkiyetten gayri ayni haklarda meydana gelecek değişiklikler ile işlemin neticesinden bilgi verilmesi hususunun bildirildiği … tarih ve … sayılı işlemin de davaya konu işlemin iptali istemi açısından süreyi yeniden canlandırmayacağı açıktır.