Danıştay 6. Daire E.2024/1888 K.2024/6124

Dava konusu istem: ... ili, ... ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı davacı adına daha önce kayıtlı taşınmazın önceki imar planında park alanında kalmakta iken konut alanına dönüştürülmesine ilişkin 3. etap 1/1000 ölçekli revizyon ve uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/05/2019 tarih ve E:2014/8732, K:2019/3444 sayılı bozma kararına uyularak... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın önceki imar planlarında park alanı kullanımına ayrıldığı, daha sonra il genelinde ...

Belediye Meclisinin ...tarihli ... sayılı kararı ile kabul edilen revizyon ve ilave 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve ...tarihli ... sayılı kararı ile kabul edilen 3. etap 1/1000 ölçekli uygulama imar planı uyarınca park alanı olan taşınmazın bir kısmının 'ticaret' alanı kullanımına dönüştürüldüğü, dosya kapsamında yer alan nazım ve uygulama imar planlarının kabulüne ilişkin belediye meclisi kararlarının incelenmesinden, her iki kararda da"... ... adada bulunan parkın doğusunda yaklaşık 1500 m² büyüklüğünde alanın konut kullanımına açılmasına, ..." şeklinde yer alan ibarelerin onaylandığı,

imar planı paftalarının incelenmesinden ise, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın kısmen konut alanı yerine ticaret alanı (T4) kullanımına ayrıldığı, bu nedenle belediye meclisi kararı ile imar planı paftaları arasında uyumsuzluk bulunduğu, uygulama imar planının kabulüne ilişkin meclis kararının içeriğinden ise, ticaret alanlarının dört kısma ayrıldığı, T1, T2, T3 kullanımları açısından aynı nazım imar planı notlarında tanımlanan birimlerin yapılabileceğinin kabul edildiği,

buna karşın T4 kullanımı açısından imar komisyonu raporunun "...T4 lejantlı ticaret alanlarında istenildiği takdirde zemin katlarda konut yapılabilir hükmünün eklenmesine..." şeklinde kabul edildiği görüldüğünden, nazım ve uygulama imar planına askıda yapılan itirazların uygulama imar planı yönünden değerlendirildiği dava konusu edilen belediye meclisi kararında, bu açıdan planlama kademelenmesine uyarlık bulunmadığı,

zira üst ölçekli nazım imar planında, ticaret alanlarında binaların zemin katlarında konut yapımına müsaade edilmediği gibi, planlama teknikleri açısından da dava konusu imar planının kabul edildiği tarihte yürürlükte bulunan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 14. maddesi uyarınca ticaret birimlerinin yer aldığı yapılarda konut kullanımına da imar planı kapsamında izin verilmesi halinde, konut alanlarının binanın zemin katlarından ziyade ancak üst katlarında bulunabilmesine imkan tanındığı, diğer yandan, imar planlarının revizyon şekilde ele alındığı,

dolayısıyla alanda köklü değişikliklerin yapılabileceği ve somut olayda il genelinde yeşil alan miktarlarının arttırıldığı hususları açık olmakla birlikte, kentin merkezinde yer alan alanda kaldırılan yeşil alan miktarı kadar aynı bölgeye hizmet edecek şekilde eşdeğer nitelikte ve büyüklükte park alanı kullanımı ayrılıp ayrılmadığı hususunun açık olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, davanın 1/1000 ölçekli imar planına davacının itiraz etmesi üzerine, bu itirazın incelenip karara bağlandığı ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararının iptali talebiyle açıldığı, ancak idare mahkemesinin dava konusu işlemi 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazları da kapsadığı yönündeki değerlendirmesinin hukuki dayanağı bulunmadığı, böyle bir değerlendirmenin davanın kapsamını genişlettiği ve davayla ilgisiz konuların irdelenerek dava dışına çıkılmasına sebebiyet verdiği,

ayrıca 1/5000 ölçekli imar plan notları ve 1/1000 ölçekli imar plan notlarının dava konusu edilmemesine rağmen bu plan notları üzerinde de bir irdelemede bulunularak dava sınırlarının dışına çıkıldığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı bir yöntem takip edilerek denetlenmesine ve hukuka aykırı neticelere ulaşılmasına yol açıldığı, imar planlarının onaylandığı belediye meclisi kararlarıyla imar plan paftaları arasında da bir uyumsuzluk bulunmadığı,

bölgede eşdeğer nitelikte yeşil alanın varlığına dair herhangi bir somut tespit yapılmaksızın sadece bu hususun belirsiz olduğu vurgulanıp iptal kararı verilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu bu nedenlerle Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 28/11/2023 tarih ve E:2022/8815, K:2023/8679 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı doğrultusunda, ... Belediye sınırları içerisindeki 6954,28 hektarlık bir alanı kapsayan bölgede üzerinde ...

Belediye Başkanlığı tarafından 1/5000 ölçekli revizyon-ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları hazırlatıldığı, hazırlanan 1/5000 ölçekli revizyon-ilave nazım imar planının ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylandığı, 10 etap halinde hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının sırasıyla görüşüldüğü ve dava konusu ... ili, ... ...

Mahallesi, ... ada, ... sayılı davacının daha önce malik olduğu ancak takas işlemi ile belediyeye mülkiyeti geçen taşınmazı da kapsayan 3. etap uygulama imar planının ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylandığı, ... ile ... tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, imar planına askı süresi içerisinde, ... havale tarihli dilekçeyle itiraz eden davacının taleplerinin ...tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararıyla değerlendirilerek reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri,

ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesine göre; idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlıdır. Hukuka uygunluk denetiminin bu sınırını, öncelikle dava konusu işlem ve davacının talebi belirlemektedir. Mahkemenin denetim alanını davacının talebinden bağımsız olarak genişletemeyeceği açıktır.

Bakılan davada, imar planında park alanında kalan ve 2006 tarihinde takas yapılarak belediyeye mülkiyeti devredilen taşınmazın ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile konut alanına dönüştürülmesi nedeniyle anılan plana yeşil alanın konut alanına çevrilerek kamu yararının ihlal edildiği ileri sürülerek yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

Uyuşmazlıkta, davacının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanına ilişkin plan notlarına yönelik bir itirazının bulunmadığı, davayı açmaktaki amacının eskiden maliki olduğu ve imar planında park alanında kalan taşınmaza getirilen konut kullanımının iptaline yönelik karar verilmesi ve bu doğrultuda taşınmazın kullanımının park alanı olarak belirlenmesini sağlamak olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda davacının talebi doğrultusunda uyuşmazlık konusu taşınmazın park alanından konut alanına dönüştürülmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli imar planlarına, planlama ve şehircilik ilkelerine kamu yararına uygun olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla İdare Mahkemesince taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde isabet görülmemiştir.